يۋنەسكو تىزىمىندەگى كاتونقاراعاي - ەكوتۋريزمنىڭ جاڭا باعىتى

ۇلتتىق پارك 2001-جىلدىڭ 17-شىلدەسىندە قۇرىلعان. التاي-سايان تاۋلى جۇيەسىنە كىرەدى. بۇل ءوڭىر دۇنيەجۇزىلىك جابايى تابيعات قورى (WWF) تاراپىنان جاھاندىق ەكولوگيالىق ماڭىزى بار ەكوايماق رەتىندە تانىلعان. بۇل - قازاقستانداعى ەڭ ءىرى ۇلتتىق پارك، جالپى اۋماعى 643477 گەكتار.

كەلۋشىلەرگە تابيعات عاجايىپتارىن تانىستىرۋ ماقساتىندا پارك اۋماعىندا ۇزىندىعى 680 شاقىرىمدى قۇرايتىن 14 تۋريستىك باعىت پەن سوقپاق بار.

2014-جىلدىڭ 12-ماۋسىمىندا شۆەتسيادا وتكەن يۋنەسكونىڭ «ادام جانە بيوسفەرا» باعدارلاماسىنىڭ حالىقارالىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسى وتىرىسىندا كاتونقاراعاي م ۇ ت پ- ءى الەمدىك بيوسفەرالىق رەزەرۆاتتار جەلىسىنە قوسۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ال 2017-جىلى يۋنەسكو بۇل اۋماقتى «ۇلكەن التاي» ترانسشەكارالىق بيوسفەرالىق رەزەرۆات رەتىندە رەسمي تۇردە بەكىتتى.

تابيعات كورىنىسى، اسەمدىگى جاعىنان عاجايىپ ادەمى ءارى قايتالانباس جەر. ورمانى مەن تاۋلارى، وزەندەرى مەن كولدەرى تاڭىرقاۋ سەزىمىنە بولەپ، ءوزىنىڭ ۇلىلىعىمەن جانە تازالىعىمەن قايران قالدىرادى. جابايى قۇستارعا تولى ورمانى، بالىققا تولى وزەن كولدەرى ەجەلدەن-اق وسى ايماققا مىڭداعان ادامداردى قىزىقتىرا تارتقان.

قاراكول، شابانباي مەن قاۋمىش كولدەرى، كوككول مەن اراسان سارقىرامالارى، بەرەل قورعاندارى، قارلى اسۋمەن مارقاكول كولىنە اكەلەتىن ەجەلگى اۆستريالىق جول، التاي تاۋلارىنىڭ ەكى باستى حانشايىمى، مۇزتاۋ جانە باسقا دا ەرەكشەلەنگەن جەرلەر قازاقستاننىڭ ماقتانىشى مەن بۇكىل الەمدىك تابيعي ءارى مادەني مۇراسى بولىپ تابىلادى.

كاتونقاراعاي ۇلتتىق پاركىنىڭ جانۋارلار الەمى وتە باي ءارى الۋان ءتۇرلى. ۇلتتىق پاركتىڭ فاۋناسىنىڭ قۇرامىندا سۇتقورەكتىلەردىڭ 67 ءتۇرى، قۇستاردىڭ 301 ءتۇرى، قوسمەكەندىلەردىڭ 3 ءتۇرى، باۋىرىمەن جورعالاۋشىلاردىڭ 6 ءتۇرى، بالىقتاردىڭ 17 ءتۇرى جانە ومىرقاسىزداردىڭ 10000 استام ءتۇرى كەزدەسەدى.

پارك اۋماعىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىزىل كىتابىنا ەنگىزىلگەن جان-جانۋارلاردىڭ كوپتەگەن ءتۇرى مەكەن ەتەدى: سۇتقورەكتىلەردىڭ 5 ءتۇرى - قار بارىسى، التاي ارقارى، تاسسۋسارى، سابانشى جانە يكوننيكوۆ جارقاناتى، قۇستاردىڭ 26 ءتۇرى ولاردىڭ ىشىندە: ءدوڭتۇمسىق، تۇرپان، لاشىن، يتەلگى، بالىقشى تۇيعىن، بۇركىت، قاراقۇس، ۇكى، سۇر تىرنا، اقباس تىرنا، التاي ۇلارى؛ بالىقتىڭ 1 ءتۇرى - تايمەن (قىزىل بالىق)؛ ومىرتقاسىزداردىڭ ىشىندە جاندىكتەردىڭ 2 ءتۇرى - ميحايلوۆ بارىلداۋىق قوڭىزى جانە كەرەمەت بارىلداۋىق قوڭىزى.

پارك اۋماعىنىڭ 40 پايىزىن (260705 گ ا) ورمانالىپ جاتىر. ورماندار نەگىزىن قىلقانجاپىراقتى قۇرايدى.

ۇلتتىق پاركتىڭ فلوراسى تاڭقالارلىق، ءارتۇرلى عاجايىپ، وندا جوعارعى ساتىلى وسىمدىكتەردىڭ 1000 تۇرىنەن استام تۇرلەرى، مۇكتەر، قىنالار مەن ساڭىراۋقۇلاقتاردىڭ الۋان تۇرلىلىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. ولاردىڭ 30 دان استام ءتۇرى قازاقستان جانە حالىقارالىق تابيعاتتى قورعاۋ وداعىنىڭ (ح ت ق و) سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ بارا جاتقان وسىمدىكتەر تىزىمىنە ەڭگىزلگەن.