پيراميدالار جەر سىلكىنىسىنە قالاي توتەپ بەرگەن؟ عالىمدار انىقتادى

زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، بۇل الىپ قۇرىلىس جەر سىلكىنىستەرىنە ەرەكشە ءتوزىمدى بولىپ شىققان. ونىڭ باستى سەبەبى - پيراميدانىڭ كۇردەلى ىشكى قۇرىلىمى مەن ارنايى جوبالانعان «جەڭىلدەتۋ كامەرالارىندا» جاتىر.

حەوپس پيراميداسى شامامەن 4600 جىل بۇرىن ەجەلگى مىسىر داۋىرىندە سالىنعان. ول گيزا ءۇستىرتىنىڭ سولتۇستىك-باتىس بولىگىندە ورنالاسقان. عاسىرلار وتە كەلە پيراميدا سىرتقى قاپتاماسى مەن ۇشار باسىنان ايىرىلعانىمەن، نەگىزگى قۇرىلىمى ءالى كۇنگە دەيىن ساقتالعان. قازىرگى تاڭدا ونىڭ شامامەن 2,3 ميلليون گرانيت جانە اكتاس بلوكتان تۇراتىن قاڭقاسى وزگەرىسسىز تۇر. جالپى سالماعى التى ميلليون تونناعا جۋىقتايدى.

عالىمداردى تاڭعالدىرعان تاعى ءبىر جايت - گيزا ايماعىندا بىرنەشە رەت كۇشتى جەر سىلكىنىسى بولعانىنا قاراماستان، پيراميدا ايتارلىقتاي زاقىمدانباعان. مىسالى، 1847-جىلى بۇل وڭىردە ماگنيتۋداسى 6,8 بولاتىن جەر سىلكىنىسى تىركەلسە، 1992-جىلى 5,8 بالدىق ءدۇمپۋ بولعان.

كوپ جىلدار بويى ماماندار پيراميدانىڭ مۇنداي بەرىكتىگىنىڭ سەبەبىن تۇسىنۋگە تىرىسىپ كەلدى. بۇعان دەيىن كەي زەرتتەۋشىلەر ونىڭ الىپ سالماعى مەن كەڭ تابانى تۇراقتىلىق بەرەدى دەپ ەسەپتەگەن. الايدا جاڭا زەرتتەۋ مۇنىمەن عانا شەكتەلمەيتىنىن كورسەتتى.

Scientific Reports جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋ ناتيجەسىنە سايكەس، پيراميدانىڭ توزىمدىلىگىنە بىرنەشە ينجەنەرلىك ەرەكشەلىك اسەر ەتەدى. سونىڭ ىشىندە ەڭ ماڭىزدىسى - ىشكى قۋىس كامەرالار جۇيەسى.

زەرتتەۋ بارىسىندا عالىمدار پيراميدانىڭ ىشكى جانە سىرتقى بولىكتەرىنە 37 ارنايى ءدىرىل داتچيگىن ورناتقان. قۇرىلعىلار سىرتقى تاس بلوكتارعا، جەر قاباتىنا، فاراون مەن ونىڭ جۇبايىنىڭ جەرلەۋ كامەرالارىنا، ىشكى دالىزدەرگە جانە «جەڭىلدەتۋ كامەرالارى» دەپ اتالاتىن ارنايى قۋىستارعا ورنالاستىرىلدى.

بۇل كامەرالار فاراون حۋفۋدىڭ جەرلەۋ بولمەسىنىڭ ءدال ۇستىندە ءبىرىنىڭ ۇستىنە ءبىرى ورنالاسقان. بۇعان دەيىن ولار تەك اۋىر سالماقتى تاراتىپ، جەرلەۋ كامەراسىنا تۇسەتىن قىسىمدى ازايتۋ ءۇشىن سالىنعان دەپ ەسەپتەلىپ كەلگەن.

داتچيكتەر جەل، كولىك قوزعالىسى، مۇحيت تولقىندارى جانە جەر قىرتىسىنداعى ءالسىز سەيسميكالىق تولقىندار تۋدىراتىن تەربەلىستەردى تىركەگەن. زەرتتەۋ ناتيجەسىندە پيراميدانىڭ سىرتىنداعى جەر قاباتى شامامەن 0,6 گەرتس جيىلىكتە تەربەلەتىنى انىقتالدى. ال پيراميدانىڭ ىشكى بولىگىندەگى تەربەلىس جيىلىگى 2,0-2,6 گەرتس ارالىعىندا بولعان.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ءدال وسى ايىرماشىلىق پيراميداعا جەر سىلكىنىسىنىڭ جويقىن اسەرىنەن قورعانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سەبەبى جەر قاباتى مەن قۇرىلىم ءارتۇرلى جيىلىكتە تەربەلگەن كەزدە، سەيسميكالىق ەنەرگيا تولىق بەرىلمەيدى. ناتيجەسىندە عيماراتتى قيراتىپ جىبەرەتىن رەزونانس پايدا بولمايدى.

زەرتتەۋ بارىسىندا تاعى ءبىر ماڭىزدى ەرەكشەلىك انىقتالدى. پيراميدانىڭ بارلىق بولىگىندە تەربەلىس جيىلىگى بىركەلكى بولعانىمەن، «جەڭىلدەتۋ كامەرالارىندا» بۇل كورسەتكىش كۇرت تومەندەگەن. بۇل كامەرالار پيراميدانىڭ تابانىنان شامامەن 50 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان جانە تاعى 10 مەتر جوعارىعا سوزىلادى.

مامانداردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي قۋىس قۇرىلىمدار جەرلەۋ كامەراسىنا تۇسەتىن قىسىمدى ازايتىپ قانا قويماي، بۇكىل پيراميدانىڭ سەيسميكالىق تۇراقتىلىعىن كۇشەيتىپ تۇر.

وسىلايشا زەرتتەۋشىلەر ەجەلگى مىسىرلىقتاردىڭ ينجەنەرلىك ءبىلىمى ءبىز ويلاعاننان الدەقايدا جوعارى دەڭگەيدە بولعان دەگەن قورىتىندىعا كەلدى.

el.kz