وۆودوۆ جىلقىسى بەينەسى العاش رەت تولىق قالپىنا كەلتىرىلدى
استانا. KAZINFORM - قىتايدىڭ تسزيلين ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بيوارحەولوگيا زەرتحاناسى مەن امەريكالىق Evolutio LLC كومپانياسىنىڭ عالىمدارى بىرلەسىپ جۇرگىزگەن زەرتتەۋ ناتيجەسىندە، ەجەلگى وۆودوۆ جىلقىسىنىڭ مورفولوگيالىق بەينەسى العاش رەت تولىق قالپىنا كەلتىرىلدى.
زەرتتەۋ جۇمىسى جەر بەتىنەن جويىلىپ كەتكەن ءتۇز جانۋارىنىڭ جىلقىلار تۋىسىنىڭ ءتورتىنشى دەربەس تارماعى ەكەنىن دە دالەلدەدى. بۇل تۋرالى شينحۋا اگەنتتىگى حابارلادى.
وۆودوۆ جىلقىسى - ەجەلگى جىلقى تۇقىمداس جانۋار. ونىڭ تاسقا اينالعان قالدىقتارى العاش رەت وڭتۇستىك-باتىس سىبىردەگى كەيىنگى پلەيستوتسەن كەزەڭىنە جاتاتىن ۇڭگىرلەردىڭ بىرىنەن تابىلعان. الايدا تابىلعانى تولىق باس سۇيەك ەمەس، تەك تومەنگى جاق سۇيەگىنىڭ سىنىقتارى مەن بىرەن-ساران ازۋ ءتىس قانا ەدى. كەيىن وۆودوۆ جىلقىسىنىڭ سۇيەكتەرى سولتۇستىك امەريكا، افريكا، ءسىبىر جانە سولتۇستىك-شىعىس قىتاي وڭىرلەرىنەن دە انىقتالدى. ءبىراق، جيناقتالعان دەرەكتەردىڭ نەگىزىنەن مايدا-شۇيدە سۇيەك سىنىقتارىنان تۇرۋىنا بايلانىستى جىلقى تەكتەس وسى جانۋاردىڭ ءتۇر-تۇلعاسىنىڭ ناقتى قانداي بولعانى پالەونتولوگيا عىلىمىنىڭ شەشىلمەگەن جۇمباقتارى قاتارىندا بولىپ كەلگەن ەدى.
2022-جىلى جيلين ۋنيۆەرسيتەتى مەن سولتۇستىك-باتىس اۋىل جانە ورمان شارۋاشىلىعى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بىرلەسكەن زەرتتەۋ توبى وۆودوۆ جىلقىسىنىڭ جوعارى ساپالى تولىق گەنومدىق دەرەكتەرىن الىپ، وسى باعىتتا العاشقى ماڭىزدى جەتىستىككە قول جەتكىزدى. وسى نەگىزدە بيىل قىتاي مەن ا ق ش عالىمدارى بىرلەسكەن عىلىمي جوبانى ىسكە اسىردى. عالىمدار سالىستىرمالى اناتوميا ءادىسىن قولدانا وتىرىپ، وۆودوۆ جىلقىسىنىڭ قازبا قالدىقتارىن قازىرگى قۇلان، جىلقى جانە جىلقى تۋىسىنا جاتاتىن وزگە جانۋارلار دەرەكتەرىمەن جۇيەلى تۇردە سالىستىردى. سونىڭ ناتيجەسىندە الدىمەن قاڭقا قۇرىلىسى، سوڭىنان بۇلشىقەت ءپىشىنى قالپىنا كەلتىرىلدى، اقىرىندا جانۋاردىڭ جالپى سىرتقى بەينەسى قايتا جاڭعىرتىلدى.
زەرتتەۋ مالىمەتىنە سايكەس، وۆودوۆ جىلقىسى-جىلقى تۋىسىنا جاتاتىن ءۇي جىلقىسى، زەبرا (تەڭبىل قۇلان) جانە ەسەك تارماقتارىنان بولەك ءتورتىنشى دەربەس ءتۇر. ول ەۆوليۋتسيالىق تۇرعىدا شامامەن 2,7-2,3 ميلليون جىل ىلگەرى جەكە تارماق رەتىندە قالىپتاسقان. تۋىستىق بايلانىسى جاعىنان وۆودوۆ جىلقىسى ەسەك پەن زەبراعا جاقىنىراق، ءۇي جىلقىسىنان الشاقتاۋ. زەرتتەۋ جۇمىسى ءارتۇرلى تارماقتار اراسىندا گەنەتيكالىق الماسۋ بولعانىن دا ناقتىلادى. وۆودوۆ جىلقىسى قولا داۋىرىنە دەيىن ءومىر ءسۇرىپ، سوسىن تولىقتاي جويىلعان.
زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، اتالعان عىلىمي جۇمىس «ەجەلگى گەنومدىق دەرەكتەر - تاسقا اينالعان قالدىقتار - ناقتى مورفولوگيالىق كەلبەت» اراسىنداعى تولىق زەرتتەۋ تىزبەگىن قالىپتاستىردى. مولەكۋلالىق دەڭگەيدەگى ەۆوليۋتسيالىق اقپارات ارقىلى ەجەلگى جانۋاردىڭ ناقتى سىرتقى ءپىشىنىن قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرگەن زەرتتەۋ الداعى ۋاقىتتا جىلقى تۋىستاستارىنىڭ ەۆوليۋتسياسىن انىقتاۋعا، ەجەلگى ومىرتقالىلار مورفولوگياسىن ناقتىلاۋعا جانە ارحەولوگيالىق قازبا كەزىندە تابىلعان جانۋارلار سۇيەگىن اجىراۋعا عىلىمي نەگىز بولماق.
بۇعان دەيىن قىتايدا جۇك كەمەسى ورتەنىپ، 25 ادام قازا تاپقانى حابارلانعان بولاتىن.
