ورتالىق ازيا ەلدەرىندە قانداي ماماندىقتار سۇرانىسقا يە

دەموگرافيالىق جانە ەكونوميكالىق فاكتور ەڭبەك نارىعىنا قالاي اسەر ەتەدى؟

ورتالىق ازيا ءۇشىنشى جىل قاتارىنان ەۋرازياداعى ەڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان وڭىرگە اينالدى. UNICEF-تىڭ بولجامىنشا، 2025 -جىلدان 2050 -جىلعا قاراي ورتالىق ازيا حالقىنىڭ سانى 30 ميلليون ادامعا كوبەيىپ، 112 ميلليونعا جەتەدى.

ەڭ جوعارى كورسەتكىش وزبەكستانعا ءتان - 15 ميلليوننان كوپ. قازاقستاندا شامامەن 5,7 ميلليون، تاجىكستاندا 4,8 ميلليون، قىرعىزستاندا 2,3 ميلليون، تۇركىمەنستاندا 2 ميلليوننان استام ادامعا ارتادى.

دەمەك، ەكى قولعا ءبىر كۇرەك ىزدەيتىندەر كوبەيەدى، بۇل جاعداي وسى ەلدەردىڭ ءارقايسىسىنان تەزىرەك جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدى تالاپ ەتەدى. ايماقتاردىڭ ەكونوميكالىق دامۋى ازىرگە تالاپ ۇدەسىنەن شىعادى.

ورتالىق ازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مالىمەتىنشە، كەيىنگى 20 جىلدا ەڭبەك نارىعىنداعى جاعداي ايتارلىقتاي وزگەردى.

جۇمىسپەن قامتۋ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنان اقىرىنداپ قىزمەت كورسەتۋ جانە ونەركاسىپ سالالارىنا اۋىستى. قىزمەت كورسەتۋ جاڭا جۇمىس كوزىنە اينالدى. جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ باسىم بولىگى ساتۋ، كولىك، قوناق ءۇي جانە مەيرامحانا سالالارىندا قۇرىلدى.

ەسەپتە ايتىلعانداي، اقپاراتتىق- كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن قارجى سياقتى جوعارى تەحنولوگيالىق سالالار ازىرگە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ از عانا بولىگىن قامتاماسىز ەتەدى. سوندىقتان ەڭبەك نارىعىندا بۇرىنعىسىنشا جوعارى بىلىكتىلىكتى قاجەت ەتپەيتىن ماماندىقتار ەرەكشە ماڭىزعا يە.

- بۇگىندە ورتالىق ازياداعى ەڭبەك نارىعىنا جەكە بيزنەس پەن قىزمەت اۋقىمىنىڭ كەڭەيۋى، ەلەكتروندى ساۋدانىڭ دامۋى، سيفرلاندىرۋ، جاساندى ينتەللەكتىنىڭ قولدانىسقا ەنۋى ىقپال ەتىپ وتىر. جۇمىس بەرۋشىلەرگە ديپلومنىڭ ءوزى ەمەس، جۇمىسىنان ناتيجە شىعارا الاتىن بىلىكتى ماماندار كەرەك. سول سەبەپتى ساتۋ مەن كليەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋ جوعارى سۇرانىستاعى باعىتتار بولىپ قالا بەرەدى. ساتۋ - بيزنەستىڭ جاناما جۇيەسى. كەرەمەت ءونىم شىعارۋعا بولادى. ءبىراق تۇتىنۋشى تاۋىپ، وعان تاۋاردىڭ قۇندىلىعى تۋرالى ايتىپ، ساتىپ الۋىنا ىقپال ەتپەسە، ءبارى بەكەر، - دەدى HR سالاسىنداعى Qazaq Expert Club ساراپشىسى اسقار ەسىمسەيىتوۆ.

دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ مالىمەتىنشە، ورتالىق ازيادا جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ 48 پايىزى وسى 5 سەكتوردىڭ ۇلەسىندە. شامامەن 15 پايىزى اۋىل، ورمان جانە بالىق شارۋاشىلىعى سياقتى اگروبيزنەستە ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ودان كەيىنگى ورىندا ەنەرگەتيكا جانە ينفراقۇرىلىم، قوسىلعان قۇنى جوعارى وڭدەۋشى ونەركاسىپ، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە تۋريزم سالالارى تۇر.

قازاقستان

2025 -جىلى قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسىنا جۇمىس بەرۋشىلەر 1 ميلليون 328 مىڭ بوس جۇمىس ورنىن جاريالانعان. ونىڭ ىشىندە ءبىلىم، دەنساۋلىق ساقتاۋ، وڭدەۋ ونەركاسىبى، مەملەكەتتىك باسقارۋ، الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى جانە تۋريزم سالالارىنا سۇرانىس باسىم.

ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ بولجامىنا سايكەس 2026 -جىلى ەلىمىزدىڭ ەڭبەك نارىعىندا جۇمىسشى ماماندىقتار مەن جاپپاي سۇرانىسقا يە كاسىپ يەلەرىنىڭ ءباسى جوعارى بولادى.

ونىڭ ىشىندە كوپسالالى جانە بىلىكتىلىگى جوق جۇمىسشىلار، اۋلا سىپىرۋشىلار مەن تازالىقشىلار، سونداي-اق مۇعالىم، تاربيەشى، ورتا مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر، ناۋقاستىڭ كۇتىمىنە قارايتىن جۇمىسشىلارعا سۇرانىس جوعارى.

ورتالىقتىڭ بولجامىنشا، بيىل ەڭبەك نارىعىنداعى نەگىزگى سۇرانىس جۇمىسشى ماماندىقتارىنا، سونداي-اق الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋى مەن حالىق سانىنىڭ ارتۋىنا وراي سۇرانىس جوعارىلاپ كەلە جاتقان ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنىڭ ماماندارىنا تيەسىلى.

- قالالاردىڭ دامۋىن، ينفراقۇرىلىمنىڭ جاڭارۋىن، جەتكىزۋ قىزمەتى، ماركەتپلەيستەر مەن جاڭا وندىرىستەردىڭ وركەندەۋىن تەك كەڭسە قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇشىمەن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن ەمەس. ءقازىردىڭ وزىندە قازاقستاندا جۇمىسشى كادرلار، قۇرىلىس جانە لوگيستيكا بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ كوپتىگى جونىنەن ەڭ ءىرى باعىتتاردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. بىلىكتى ساتۋشىلاردى، كليەنتپەن جۇمىس ىستەيتىن مامانداردى دا ءجيى ىزدەيدى. جي حات الماسۋ مەن تيپتىك كەڭەس بەرۋشىلەردىڭ قىزمەتىنىڭ ءبىر بولىگىن اتقارعانىمەن كۇردەلى كەلىسسوز جۇرگىزۋگە، كليەنپەن سەنىمدى قارىم- قاتىناس جاساپ، ونى ساقتاپ قالۋعا قاۋقارسىز. سوندىقتان بۇل جۇمىس ادامداردىڭ موينىندا، - دەدى اسقار ەسىمسەيىتوۆ.

hh.kz مالىمەتىنشە، 2026 -جىلدىڭ Ⅱ توقسانىندا پورتالعا 118 مىڭنان استام بوس جۇمىس ورنى جاريالانعان. ۇسىنىستاردىڭ كوبى الماتى (38,9 پايىز) مەن استانا (22,3 پايىز)، قاراعاندى (5,2 پايىز) قالالارىنان.

- الماتىدا ءىرى جەكە بيزنەس قۇرىلىمدارى، بانكتەر، ساۋدا، فيتنەس، ماركەتينگ جانە قىزمەت كورسەتۋ سالالارى شوعىرلانعان. استانادا مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور، كومپانيالاردىڭ، قۇرىلىس، كونسالتينگ جانە ءىت كەڭسەلەرى كوپتەپ ورنالاسقان. ءدال وسى قالادا كوبىرەك شەشىمدەر قابىلدانىپ، جاڭا جوبالار ىسكە قوسىلادى جانە جوعارى جالاقى تولەنەدى، - دەپ اتاپ ءوتتى اسقار ەسىمسەيىتوۆ.

ساراپشىنىڭ سوزىنشە، سوندا ماماندار جۇمىس بەرۋشىلەر كوپ جەرگە كوشىپ كەلەدى، ال ولار بىلىكتى كادرلار، ۋنيۆەرسيتەتتەر، ينفراقۇرىلىم مەن ىسكەرلىك بايلانىس بار وڭىرلەردە كەڭسە اشادى.

- بۇعان قاراپ ايماقتاردا جۇمىس جوق دەپ ويلاۋعا بولمايدى. وندا ونەركاسىپ، ەنەرگەتيكا، اۋىل شارۋاشىلىعى، لوگيستيكا، قۇرىلىس جانە ءوندىرۋ سالالارىندا كادر قاجەت. الايدا ايماقتىق نارىق كوبىنە بىرنەشە ءىرى كاسىپورىنعا تاۋەلدى جانە مانساپتىق ءوسۋدىڭ ءارتۇرلى جولىن از ۇسىنادى، ماسەلە وسىندا، - دەدى اسقار ەسىمسەيىتوۆ.

hh.kz مالىمەتىنشە، بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ نەگىزىنەن ساتۋ جانە كليەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋ، ماركەتينگ جانە PR، جۇمىسشى ماماندىقتار، ءسان يندۋسترياسى، قۇرىلىس جانە جىلجىمايتىن مۇلىك، ونەركاسىپ، كولىك بيزنەسى، قارجى، ترانسپورت جانە لوگيستيكا سالالارىندا جاريالانعان.

ۇسىنىلاتىن مەديانالىق جالاقى وتكەن جىلعىدان 4,7 پايىزعا ارتىپ، 321,9 مىڭ تەڭگەگە جەتكەن. سونىمەن بىرگە جۇمىس ورىندارىنا تالاس كۇشەيگەن.

ءبىر ورىنعا ورتا ەسەپپەن 16 تۇيىندەمەدەن قابىلدانىپ، بىلتىرعىدان 31,4 پايىزعا كوبەيگەن. ستراتەگيا جانە كونسالتينگ، قاۋىپسىزدىك، جوعارعى جانە ورتا مەنەدجمەنت، IT جانە كرەاتيۆتى يندۋستريا سالالارىنا ۇمىتكەرلەر كوپ بولعان.

وزبەكستان

hh.uz ۇسىنعان مالىمەتكە سۇيەنسەك، وزبەكستاندا ساتۋ جانە كليەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋ، ماركەتينگ جانە PR، ءسان يندۋسترياسى، IT، اۆتوموبيل بيزنەسى، تۋريزم، قارجى، ونەركاسىپ، ساۋدا، ترانسپورت جانە لوگيستيكا سالالارىندا كادرعا سۇرانىس سول كۇيى قالىپ وتىر. كاسىبي سالالاردىڭ كوپشىلىگىنە قىزمەتكەرلەر قاجەت، ول، اسىرەسە، قاۋىپسىزدىك، زاڭگەرلىك، باسقارۋ، جۇمىسشى ماماندىقتار مەن وندىرىستە انىق بايقالادى.

- وزبەكستاندا 2025-2030 -جىلدار ارالىعىن قامتيتىن بيزنەستى ترانسفورماتسيالاۋ كەزەڭىندەگى نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى - بىلىكتى كادرلار تاپشىلىعىن جويۋ، سونداي-اق قىزمەتكەرلەردى قايتا دايارلاۋ جانە ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ. باعدارلامالاۋ، وقىتۋ جانە تالىمگەرلىك، سونداي-اق بىرنەشە ءتىلدى مەڭگەرۋ داعدىلارىنا سۇرانىستىڭ بولجامدى ءوسىمى الەمدىك ورتاشا كورسەتكىشتەن جوعارى، - دەدى قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى قوعامدىق ۇدەرىستەردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ءاليا ماساليموۆا.

2026 -جىلدىڭ Ⅱ توقسانىندا hh.uz پلاتفورماسىنا 34 مىڭنان استام بەلسەندى بوس جۇمىس ورنى جاريالانعان.

ونىڭ كوپشىلىگى تاشكەنتتەن، ياعني ەل استاناسىنا بارلىق ۇسىنىستىڭ 82 پايىزى تيەسىلى. ودان كەيىنگى ورىندا سامارقاند جانە فەرعانا تۇر. دەگەنمەن، بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ ءوسىمى ەلدىڭ باسىم اۋماعىندا بايقالدى. ۇسىنىلاتىن مەديانالىق جالاقى - 6,5 ميلليون سوم (253 795 تەڭگە). بۇل وتكەن جىلعىدان 0,5 پايىزعا جوعارى.

بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى عانا ارتىپ قويماي، ول ءۇشىن باسەكە دە كۇشەيگەن. ورتا ەسەپپەن ءبىر ورىنعا 18 تۇيىندەمەدەن كەلەدى، ياعني بىلتىرعىدان 10,2 پايىزعا كوپ.

ەڭ ۇلكەن سۇرانىس قاۋىپسىزدىك، ترانسپورت جانە لوگيستيكا سالالارىندا، ءۇي قىزمەتشىلەرىنە، سونىمەن قاتار ستراتەگيا جانە كونسالتينگ سالالارىندا اسا قاتتى سەزىلدى.

قىرعىزستان

2026 -جىلدىڭ Ⅱ توقسانىندا قىرعىزستاننىڭ جۇمىس بەرۋشىلەرى headhunter.kg پورتالىنا 12 مىڭنان استام، ياعني وتكەن جىلعىدان 6,2 پايىز كوپ جۇمىس ورنىن بەرگەن. ۇسىنىستاردىڭ كوپشىلىگى ادەتتەگىدەي ەل استاناسىنا تيەسىلى. بارلىق بوس جۇمىس ورنىنىڭ 91,1 پايىزى بىشكەكتەن.

جۇمىس بەرۋشىلەر ساتۋ جانە كليەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋ، ماركەتينگ جانە PR، اۆتوموبيل بيزنەسى، قارجى جانە بۋحگالتەريا، قۇرىلىس، تۋريزم، سونداي-اق جۇمىسشى جانە اكىمشىلىك قىزمەتكەرلەرىنە كوبىرەك سۇراۋ سالعان. ۇسىنىلاتىن مەديانالىق جالاقى - 46,3 مىڭ سوم (248159 تەڭگە)، ياعني وتكەن جىلعىدان 7,5 پايىز پايىز تومەن.

سونىمەن قاتار بوس جۇمىس ورىندارى ءۇشىن باسەكە ارتقان. II توقساندا ءبىر ورىنعا 14 ادامنان كەلدى، ياعني 35,3 پايىز جوعارى. بۇل ءۇردىس، اسىرەسە، قاۋىپسىزدىك، كولىك جانە لوگيستيكا، ءۇي قىزمەتشىلەرى، جۇمىسشى ماماندىقتار، سونىمەن قاتار ستراتەگيا جانە كونسالتينگ باعىتىندا بايقالدى.

تاجىكستان

«مير24» مالىمدەگەندەي، تاجىكستاندا سۇرانىس قۇرىلىس، ونەركاسىپ جانە تۋريزم سالالارىندا جوعارى كۇيىندە ساقتالىپ وتىر. بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ 34 پايىزعا جۋىعى ينجەنەرلىك جانە IT ماماندىقتارعا تيەسىلى. ودان بولەك بۋحالتەر، زاڭگەر، HR- ماماندار مەن ماركەتولوگتاردى ءجيى ىزدەيدى. 2025 -جىلى ەلدە 280 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلعان، الايدا سونىڭ تەك تورتتەن ءبىرى تۇراقتى، ال جارتىسىنان كوبى ماۋسىمدىق.

Asia-Plus حابارلاعانداي، تاجىكستاننىڭ ەڭبەك مينيسترلىگى جاڭا ءبىلىم ستاندارتى ازىرلەنەتىن 20 باستى ماماندىقتى انىقتادى. ولاردىڭ قاتارىندا جاساندى ينتەللەكت، كۇن ەنەرگياسى، ەلەكتروموبيل جوندەۋ، ۇشقىشسىز اپپاراتتاردى باسقارۋ جانە ليفتىگە قىزمەت كورسەتۋ ماماندىقتارى بار.

ەڭبەك ءمينيسترى سولەحي حولماحمادزودانىڭ ايتۋىنشا، ءبىلىم باعدارلامالارى ىشكى جانە شەتەلدىك ەڭبەك نارىعىنىڭ قاجەتتىلىگىنە قاراي قۇرىلادى. جوعارى سۇرانىس قۇرىلىس، ەنەرگەتيكا، IT، اۋىل شارۋاشىلىعى، ءقوناقۇي بيزنەسى جانە قىزمەت كورسەتۋ سالالارىندا قالىپتاسىپ وتىر.

تۇركىمەنستان

Turkmenistan Altyn Asyr حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ەلەكتروندى پورتالىنا سىلتەمە جاساپ مالىمدەگەندەي، 2026 -جىلدىڭ باسىندا تۇركىمەنستاننىڭ ەڭبەك نارىعىندا ستاتيستيكا، مەديتسينا جانە ءبىلىم سالالارىندا، سونداي-اق جۇمىسشىلار مەن قوسالقى جۇمىسشىلارعا سۇرانىس جوعارى.

سونىمەن قاتار ەكونوميكانىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق سالالارى ءۇشىن تار بەيىندى ءبىلىمى مەن داعدىلارى بار ماماندارعا قاجەتتىلىك ارتىپ كەلەدى. تۇركىمەن باسىلىمىندا كەلتىرىلگەندەي، جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ءتىلىن ساۋاتتى مەڭگەرۋ كوپتەگەن ماماندىق ءۇشىن مىندەتتى تالاپقا اينالدى.

الداعى جىلداردان نە كۇتەمىز؟

Future of Jobs Report مالىمەتىنشە، دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ «جۇمىس ورىندارىنىڭ بولاشاعى - 2025» اتتى بايانداماسىنا سايكەس جاھاندىق ەڭبەك نارىعىن اۋقىمدى وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر. 2030 -جىلعا قاراي 170 ميلليونداي جاڭا جۇمىس ورنى پايدا بولىپ، قولدانىستاعى 92 ميلليون جۇمىس ورنى جويىلادى. بەس نەگىزگى فاكتور ەڭبەك نارىعىن وزگەرتەدى.

- ونىڭ ءبىرىنشىسى جانە ەڭ باستىسى - تەحنولوگيالىق وزگەرىس. سيفرلىق تەحنولوگيا مەن جاساندى ينتەللەكتىنىڭ كەڭىنەن ەنگىزىلۋى جاھاندىق جانە ۇلتتىق دەڭگەيدەگى ەڭبەك نارىعىنىڭ قۇرىلىمىنا تۇبەگەيلى وزگەرىستەر اكەلەدى. ەكىنشى فاكتور - الەمنىڭ گەوەكونوميكالىق كارتاسىنىڭ قايتا قالىپتاسۋى. سوعىستار مەن ساۋدا سانكتسيالارىنىڭ سالدارىنان ەكونوميكالىق جانە كادرلىق ستراتەگيالاردىڭ باعىتى وزگەردى. ءۇشىنشىسى - «جاسىل ەكونوميكانىڭ» باسىمدىعى. بۇل ەكولوگياعا باعدارلانعان ماماندىقتار مەن داعدىلارعا سۇرانىستى كۇشەيتىپ وتىر. ءتورتىنشى سەبەپ - ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق. ودان كەيىنگى ورىندا دەموگرافيالىق وزگەرىستەر تۇر. وڭىرلەردە حالىق سانىنىڭ ءوسۋ دەڭگەيى اركەلكى. كەيبىر جەردە قارقىندى تۇردە وسسە، ەندى ءبىر وڭىرلەردە حالىقتىڭ قارتايۋ ءۇردىسى بايقالادى، - دەپ اتاپ ءوتتى ءاليا ماساليموۆا.

بايانداما اۆتورلارىنىڭ بولجامىنشا، 2025-2030 -جىلدارى ەلىمىزدىڭ ەڭبەك نارىعىنا سيفرلاندىرۋ، ءومىر ءسۇرۋ قۇنىنىڭ قىمباتتاۋى جانە ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ باياۋلاۋى ەرەكشە اسەر ەتەدى. سونداي-اق «جاسىل» تەحنولوگيالاردىڭ دامۋى باستى فاكتور بولماق. وسى ورايدا قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ شامامەن 70 پايىزى بىلىكتى كادر تاپشىلىعى ماسەلەسىمەن بەتپە-بەت كەلەدى.

- مەنىڭ ويىمشا، الداعى جىلدارى، ەڭ الدىمەن، ماشينانى وقىتۋ، جاساندى ينتەللەكت سەكىلدى جوعارى تەحنولوگيالىق باعىتتارعا قاتىستى ماماندىقتارعا سۇرانىس جوعارى بولادى. سونىمەن قاتار سانتەحنيك، اعاش ۇستاسى، ەلەكتريك سياقتى جۇمىسشى ماماندىقتار دا وزەكتىلىگىن جوعالتپايدى. ءبىز كۇن سايىن ءۇي-جايلار مەن ءتۇرلى نىساندارعا قىزمەت كورسەتۋ، جابدىقتاردى ورناتۋ جانە باسقا دا جۇمىس تۇرلەرى ءۇشىن وسى مامانداردىڭ كومەگىنە مۇقتاجبىز. سوندىقتان قول ەڭبەگىن قاجەت ەتەتىن، ءوز قولىمەن ناقتى ءىس اتقارا الاتىن كاسىپ يەلەرى ەشقاشان نارىقتان ىعىسپايدى، - دەدى سپيكەر.

ساراپشىنىڭ سوزىنشە، ينتەللەكتۋالدى ەڭبەك وكىلدەرى - ەڭ الدىمەن، مۇعالىمدەر مەن دارىگەرلەر ءوز بيىگىندە قالادى. اسىرەسە، ءوز سالاسى بويىنشا تەرەڭ بىلىمىمەن قاتار سيفرلىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرىپ، ساباقتاس باعىتتاردى يگەرگەن مامانداردىڭ ماڭىزى ارتا تۇسەدى.

وسىلايشا ورتالىق ازيانىڭ ەڭبەك نارىعى بۇگىندە ەكى ءتۇرلى سەبەپكە بايلانىستى دامىپ كەلەدى. دەموگرافيالىق ءدۇمپۋ، ۋرباندالۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنىڭ دامۋى ساۋدا، قۇرىلىس، ونەركاسىپ، قۇرىلىس، لوگيستيكا، ءبىلىم جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنىڭ ماماندارىنا سۇرانىستى ارتتىرادى. ال ەكونوميكانى سيفرلاندىرۋ، جي مەن «جاسىل» تەحنولوگيانىڭ كەڭىنەن قولدانىلۋىنا بايلانىستى جاڭا سيفرلىق بىلىكتىلىكتى يگەرگەن ماماندارعا قاجەتتىلىك ارتادى.

دەگەنمەن، وسى ايماقتاعى مەملەكەتتەر ءۇشىن بىلىكتى كادر تاپشىلىعى مەن ساپالى جۇمىس ورنى ءۇشىن باسەكەلەستىك ءالى كۇنگە وزەكتى. دەمەك، الداعى ۋاقىتتا قىزمەتكەرلەردىڭ جاڭا داعدىلاردى مەڭگەرۋگە جانە وزگەرىپ جاتقان جاعدايلارعا بەيىمدەلۋگە دايىن بولۋى ەڭبەك نارىعىنداعى باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ باستى فاكتورى بولىپ قالا بەرمەك.

ەسكە سالايىق، ورتالىق ازيا ەكونوميكاسىنىڭ جارتىسىنان استامى قازاقستاندا قالىپتاسقان.