گولليۆۋدتا كينوعا تۇسكەن تۇڭعىش قازاق اكتەرى 85 جاسقا تولدى

نۇرجۇمان ىقتىمبايەۆتى كوپشىلىك ەكرانداعى قاتال مىنەزدى، وتكىر كوزقاراستى كەيىپكەرلەر ارقىلى تانيدى. الايدا شىنايى ومىردەگى نۇرجۇمان ىقتىمبايەۆ - دومبىرا ۇستاپ ءان ايتاتىن، كۇمىستەن بەلبەۋ سوعاتىن، ۇلتتىق ونەردىڭ قادىرىن جانىمەن سەزىنەتىن تۇلعالاردىڭ ءبىرى.

قيسسا ايتىپ وسكەن بالا

بولاشاق اكتەر الماتى وبلىسى كەربۇلاق اۋدانىنداعى التىنەمەل وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن. سوعىستان كەيىنگى اۋىر كەزەڭدە اۋىل ادامدارىنىڭ كوڭىلىن كوتەرۋ ءۇشىن ۇيىمداستىرىلاتىن «سوعىم باسى» كەشتەرىندە قيسسا-داستاندار ايتىپ وسكەنىن ءوزى تالاي ەسكە العان.

بەس جاسىنان باستاپ «الپامىس»، «قوبىلاندى»، «قىز جىبەك»، «قوزى كورپەش - بايان سۇلۋ» جىرلارىن جاتقا ايتقان بالا نۇرجۇمان كەيدە تىڭداۋشىلاردى كۇلدىرىپ، كەيدە جىلاتىپ تا جىبەرەتىن بولعان. كەيىن اكتەردىڭ ءوزى: «اكتەرلىككە دەگەن العاشقى قادامىم سول كەزدە باستالعان شىعار» دەپ ايتقان ەدى.

ءانشى بولام دەپ، بيشىلەر ۋچيليشەسىنە ءتۇسىپ كەتكەن

1957 -جىلى جەتىجىلدىق مەكتەپتى ءتامامداعان بوزبالا الماتىعا ءانشى بولامىن دەگەن ارمانمەن كەلەدى. الايدا تاعدىردىڭ توسىن بۇرىلىسى ونى حورەوگرافيالىق ۋچيليشەگە الىپ بارادى.

«حورەوگرافيالىق ۋچيليشە» دەگەن جازۋدى «حور ۇيرەتەتىن وقۋ ورنى» دەپ تۇسىنگەن جاس تالاپكەر قۇجات تاپسىرىپ، كەيىن مۇنىڭ ءبي مەكتەبى ەكەنىن ءبىر-اق بىلەدى.

ونىڭ ۇستىنە قۇجاتتاعى تەگى ءارتۇرلى بولىپ شىعىپ، ەمتيحاننان دا وتە الماي قالادى. سوندا جاس نۇرجۇمان ءبىر اپتا بويى مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ قابىلداۋ بولمەسىندە كۇتىپ وتىرىپ، اقىرى وقۋىنا رۇقسات الىپ شىعادى.

كەيىننەن ول ايگىلى انشىلەر عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ پەن ۇلىقپان قۇبىشەۆ سياقتى ونەر ساڭلاقتارىنان ءدارىس الادى. ءتىپتى قۇرمانعاليەۆتىڭ العاشقى رەسمي شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى اتانادى.

كينوعا سارا جورابايەۆا الىپ كەلدى

نۇرجۇمان ىقتىمبايەۆ كينو الەمىنە كەزدەيسوق كەلگەنىن ءجيى ايتاتىن. 1960-جىلداردىڭ باسىندا كونتسەرتتەن كەيىن اكتريسا ءارى رەجيسسەردىڭ كومەكشىسى سارا جورابايەۆا جاس ونەرپازدى بايقاپ قالىپ، «قازاقفيلمگە» ەرتىپ كەلەدى.

الايدا كينوستۋدياداعى ۋ-شۋ، تەمەكى شەككەن جاستاردى كورگەن اۋىل جىگىتى كينوعا ءتۇسۋ ويىنان اينىپ، جاركەنتكە قاشىپ كەتەدى.

ءبىراق تاعدىر ونى ءبارىبىر كينوعا قايتا الىپ كەلەدى.

1966 -جىلى ابدوللا قارساقبايەۆ ءتۇسىرىپ جاتقان «قيلى كەزەڭ» فيلمىنىڭ الاڭىنا سپورتشى شاكىرتتەرىمەن بىرگە بارىپ قالعان نۇرجۇماندى سارا جورابايەۆا قايتا كورەدى. سول كۇنى قۇرمانبەك جانداربەكوۆتىڭ ۇيىندەگى وتىرىستا دومبىرامەن ءان سالعان جىگىتتى كورگەن قانابەك بايسەيىتوۆ رەجيسسەرگە: «مىناۋ جانىپ تۇرعان جىگىت قوي» دەپ تانىستىرادى.

وسىلايشا، نۇرجۇمان ىقتىمبايەۆتىڭ كينوجولى باستالدى.

«قالقان قۇلاق» اتانعان اكتەر

قازاق كينوسىنىڭ كلاسسيگى شاكەن ايمانوۆ جاس اكتەردى ەرەكشە جاقسى كورگەن. «ءاي، قالقان قۇلاق!» دەپ ەركەلەتىپ، نۇرمۇحان ءجانتورين سياقتى الىپ اكتەرلەرمەن تانىستىرعان.

نۇرجۇمان ىقتىمبايەۆ كەيىن دۋبلياج سالاسىندا دا كوپ ەڭبەك ەتتى. ول قازاق كينوسىنىڭ التىن داۋىستارى سانالاتىن فاريدا ءشارىپوۆا، ومار قالمىرزايەۆتارمەن بىرگە جۇمىس ىستەدى.

ونەردەگى ۇستازى رەتىندە ءول ومىر بويى ابدوللا قارساقبايەۆتى ەرەكشە قۇرمەتتەپ ءوتتى.

«قارساقبايەۆ ماعان اكەمدەي بولدى» دەگەن ءسوزى ونىڭ سۇحباتتارىندا ءجيى كەزدەسەدى.

ك س ر و-نى مويىنداتقان قازاق اكتەرى

نۇرجۇمان ىقتىمبايەۆ كەڭەس كينوسىنىڭ ەڭ تانىمال قازاق اكتەرلەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. «اتاماننىڭ اقىرى»، «مانشۇك تۋرالى جىر»، «نان ءدامى»، «بالالىق شاققا ساياحات»، «كوكسەرەك»، «ورمان باللاداسى»، «ىستىقكولدىڭ القىزىل گۇلدەرى» سياقتى فيلمدەردەگى رولدەرى ارقىلى كورەرمەننىڭ ىقىلاسىنا بولەندى.

«نان ءدامى» فيلمىندەگى ءرولى ءۇشىن ك س ر و مەملەكەتتىك سىيلىعىن يەلەنىپ، قازاق اكتەرلەرى اراسىنان العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ۇلكەن ماراپاتقا قول جەتكىزدى.

ءتىپتى دىنمۇحامەد قونايەۆ فيلم پرەمەراسىنان كەيىن اكتەرگە ارنايى كەلىپ: «ءاي، ازامات، قاتىردىڭ!» دەپ ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن ەكەن.

گولليۆۋدقا دەيىن جەتكەن جول

نۇرجۇمان ىقتىمبايەۆ تەك قازاق كينوسىنىڭ ەمەس، حالىقارالىق كينو كەڭىستىگىنىڭ دە تانىمال اكتەرىنە اينالدى. ول پولشا، يتاليا، فينليانديا، فرانسيا كينەماتوگرافيستەرىمەن جۇمىس ىستەدى.

الەمگە ايگىلى جەرار دەپاردە، كەري-حيرويۋكي تاگاۆا سياقتى جۇلدىزدارمەن ءبىر فيلمدە وينادى.

ءتىپتى گولليۆۋد جوبالارىنا دا قاتىسىپ، قازاق اكتەرلەرى اراسىنان العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كينو وندىرىسىنە ارالاستى.

كاسكادەرسىز ويناعان اكتەر

نۇرجۇمان ىقتىمبايەۆ ەشقاشان كاسكادەر پايدالانۋدى ۇناتپاعان. قاۋىپتى كورىنىستەردى ءوزى ورىنداپ جۇرگەندە بىرنەشە رەت اۋىر جاراقات تا العان.

«مەدالدىڭ ءۇشىنشى جاعى» فيلمىندە ومىرتقاسىن سىندىرىپ، جارتى جىل اۋرۋحانادا جاتىپتى.

- نۇرمۇحان ءجانتورين اۋرۋحاناعا كۇندە كەلىپ، ءحالىمدى ءبىلىپ تۇراتىن. سول كەزدە ماعان «كينوعا ءوزىم سياقتى جىگەرلى ادام كەلگەنى ءۇشىن قۋانامىن. الايدا، العان بەتىڭنەن قايتپاساڭ، مۇگەدەك بولىپ قالاسىڭ» دەپ ەسكەرتكەن بولاتىن» - دەيدى اكتەر.

ال «بۇركىتتىڭ اقىرعى جىلى» فيلمىنىڭ ءتۇسىرىلىمى كەزىندە قۇلاپ، قابىرعاسىن سىندىرىپ العان.

- ونى ەشكىمگە بىلدىرمەدىم. گريم جاسايتىن قىزعا كەلىپ، بەلىمدى ۇستاپ تۇراتىن بەلبەۋ جاساپ بەرۋىن سۇرادىم. سول كۇنى ارنايى بەلبەۋمەن ۇيىقتادىم. ەرتەسى كۇنى 2 دۋبلگە شىدادىم، ءۇشىنشى، ءتورتىنشى تۇسىرىلىمدە جانىم كوزىمە كورىندى. ءتۇسىرىلىم اياقتالعان سوڭ قوناق ۇيگە كەلىپ، ورامدى شەشسەم، سىنعان قابىرعانىڭ سىنىعى تەرىمدى تەسىپ شىعىپتى. الايدا، سول كادرداعى مەنىڭ اكتەرلىك شەبەرلىگىمە كورەرمەن تاڭداي قاقتى، - دەپ ەسكە الادى ول.

«كينو - ۇلتتىڭ ءتولقۇجاتى»

نۇرجۇمان ىقتىمبايەۆ كەيىنگى سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە قازىرگى قازاق كينوسىنا الاڭدايتىنىن ايتقان ەدى.

«كينوعا جۇرەك كەرەك، مىنەز كەرەك. كينو - ۇلتتىڭ ءتولقۇجاتى» دەگەن اكتەر ۇلتتىق كينونىڭ ءتىلى مەن رۋحى السىرەپ بارا جاتقانىنا قىنجىلاتىن.

ول قازاق كينوسى اباي مەن اۋەزوۆتىڭ رۋحىنان الىستاماۋى كەرەك دەپ ەسەپتەدى.

دومبىرا، زەرگەرلىك جانە قاراپايىم ءومىر

ەكرانداعى ايبىندى وبرازداردىڭ يەسى ومىردە وتە قاراپايىم جان بولىپ قالدى. بوس ۋاقىتىندا دومبىرا تارتىپ، ءان ايتاتىن، كۇمىستەن بەلبەۋ سوعاتىن زەرگەرلىكپەن اينالىساتىن.

جۇبايى شولپانمەن جارتى عاسىردان استام ۋاقىت بىرگە ءومىر ءسۇرىپ، ءۇش بالا، بىرنەشە نەمەرە-شوبەرە تاربيەلەپ ءوسىردى.

ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن ۇلت ءۇنىن نوتاعا تۇسىرگەن احمەت جۇبانوۆتىڭ تۋعانىنا 120 جىل تولعانىن جازعانبىز.

اۆتور

مەيىرمان لەس