مونشاعا تويىپ تاماق ءىشىپ بارۋعا بولا ما؟
استانا. قازاقپارات - كوپشىلىك ءۇشىن مونشا - دەمالاتىن، كۇش جينايتىن، سەرگيتىن ورىن. الايدا فيزيولوگيالىق تۇرعىدان العاندا، بۋ بولمەسىنە كىرۋ - اعزاعا تۇسەتىن ەلەۋلى جۇكتەمە. بۇل كەزدە دەنە قىزۋىن بەلسەندى تۇردە رەتتەلىپ، قان تامىرلارىنىڭ جۇمىسى وزگەرەدى، جۇرەك سوعىسى جيىلەيدى. تەرمەن بىرگە اعزا سۇيىقتىق پەن مينەرالدى تۇزداردى جوعالتادى. بۇل تۋرالى پيروگوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مامانى الينا گاۆريلوۆا ايتىپ بەردى.
- فيزيولوگيالىق تۇرعىدان مونشا دەگەنىمىز نە؟
- مونشا - جاي عانا «جىلىنىپ، تەرلەۋ» ەمەس. اعزا ءۇشىن بۇل وزىندىك فيزيولوگيالىق جاتتىعۋ. قورشاعان ورتانىڭ تەمپەراتۋراسى جوعارى بولعاندىقتان، تەرىدەگى قان تامىرلارى كەڭەيەدى، جۇرەك بەلسەندىرەك جۇمىس ىستەيدى، تامىر سوعىسى جيىلەيدى، تەرلەۋ كۇشەيەدى. سونىڭ سالدارىنان اعزا تەر ارقىلى بىرتىندەپ سۇيىقتىق پەن تۇزداردى جوعالتادى.
- مونشاعا تويىپ تاماق ءىشىپ نەمەسە اش قارىنعا بارعاننىڭ قايسىسى زيان؟
- مەديتسينالىق تۇرعىدان العاندا ەكەۋى دە: تويىپ تاماق ءىشىپ بارۋ دا، شارشاپ، اش بارۋ دا زيان. مول تاماقتان كەيىن اعزا اس قورىتۋ پروتسەسىمەن اينالىسادى. قالىپتى قورىتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قان اسقازان مەن ىشەككە كوبىرەك بارادى. ال مونشادا اعزا باسقا مىندەتتى - ارتىق جىلۋدى سىرتقا شىعارۋدى اتقارادى. ول ءۇشىن تەرىدەگى قان تامىرلارى كەڭەيىپ، قان دەنەنىڭ بەتكى قاباتىنا قايتا بولىنەدى، تەرلەۋ كۇشەيەدى. وسىلايشا اعزادا وزىندىك «مۇددەلەر قاقتىعىسى» پايدا بولادى: اسقازان اس قورىتۋ ءۇشىن قان اينالىمىن قاجەت ەتسە، تەرى سالقىنداۋ ءۇشىن سونى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان اۋىر تاماقتان كەيىن مونشادا جۇرەك اينۋ، ءىشتىڭ اۋىرلاۋى، السىزدىك، باس اينالۋ جانە جۇرەك قاعىسىنىڭ جيىلەۋى ءجيى بايقالادى. اسىرەسە مايلى تاعام، ەت، ارتىق تاماقتانۋ نەمەسە الكوگول قولدانىلعان جاعدايدا. ال مۇلدە اش قارىنعا مونشاعا بارۋ دا دۇرىس ەمەس. ىستىق، تەرلەۋ، قان تامىرلارىنىڭ كەڭەيۋى جانە قان قىسىمىنىڭ تومەندەۋى سالدارىنان السىزدىك، كوزدىڭ قاراۋىتۋى، دىرىلدەۋ، جۇرەك اينۋ نەمەسە ءتىپتى ەسىنەن تانۋعا جاقىن جاعداي تۋىنداۋى مۇمكىن. بۇل اسىرەسە قان قىسىمى تومەن، قانت ديابەتى نەمەسە قانازدىعى بار ادامدارعا، ەگدە جاستاعىلارعا جانە ۇزاق ۋاقىت سۋ ىشپەگەندەرگە قاتىستى.
ەڭ دۇرىسى - مونشاعا باراردان 1,5-2 ساعات بۇرىن جەڭىل تاماقتانۋ. قالىپتى ءارى جەڭىل اس بولۋى كەرەك: بوتقا، بالىق، كوكونىس، سورپا، سۇزبە، وملەت نەمەسە جەمىس-جيدەك. مۇنداي تاماقتان كەيىن اعزا اس قورىتۋعا شامادان تىس كۇش جۇمسامايدى ءارى قۋاتسىز كۇيدە بولمايدى. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، مونشاعا اش تا ەمەس، اۋىر تويىپ تا ەمەس، جەڭىل توق كۇيدە بارعان دۇرىس.
- مونشاداعى باس كيىم مىندەتتى مە، الدە جاي عانا ءداستۇر مە؟
- مونشاعا ارنالعان كيىز قالپاق - جاي عانا ادەمى اكسەسسۋار ەمەس. ونىڭ ناقتى فيزيولوگيالىق ماڭىزى بار. بۋ بولمەسىندە ىستىق اۋا جوعارى كوتەرىلەتىندىكتەن، جوعارعى سورەدە باس دەڭگەيىندەگى تەمپەراتۋرا دەنە دەڭگەيىنەن الدەقايدا جوعارى بولادى. سونىڭ سالدارىنان باس تەرىسى، قۇلاق پەن بەت تەز قىزادى. ادام سامايىنىڭ بۇلكىلدەۋىن، بەتتىڭ قاتتى قىزۋىن، باس اينالۋىن نەمەسە باسىنىڭ قىسىلعانداي سەزىمىن ەرتەرەك سەزىنۋى مۇمكىن. كيىزدەن، جۇننەن نەمەسە باسقا دا قالىڭ ماتەريالدان جاسالعان قالپاق جىلۋ وقشاۋلاعىش قىزمەتىن اتقارادى. ول ميدى تىكەلەي سالقىنداتپايدى، ءبىراق باس تەرىسىنىڭ قىزىپ كەتۋىن باياۋلاتىپ، ىستىقتى جەڭىلدەۋ قابىلداۋعا كومەكتەسەدى.
