ۋتيلالىم جويىلسا، كولىك ارزانداي ما؟
استانا. KAZINFORM - قازاقستاندا ۋتيلالىم ماسەلەسى بىرنەشە جىلدان بەرى قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ كەلەدى. ءبىر تاراپ بۇل تولەمدى تولىق الىپ تاستاۋدى تالاپ ەتسە، ەندى ءبىرى ونىڭ وتاندىق اۆتوكولىك ءوندىرىسىن قورعاۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن العا تارتادى. سوندا ۋتيلالىم جويىلسا، كولىك باعاسى شىنىمەن ارزانداي ما؟
ۋتيليزاتسيالىق الىم نەمەسە ۋتيلالىم - اۆتوكولىكتى يمپورتتاۋ نەمەسە ەل ىشىندە ءوندىرۋ كەزىندە تولەنەتىن مىندەتتى تولەم. رەسمي تۇردە بۇل قاراجات كولىكتەردى بولاشاقتا قايتا وڭدەۋ جانە كادەگە جاراتۋ شىعىندارىن وتەۋگە باعىتتالۋى ءتيىس.
الايدا ءىس جۇزىندە ۋتيلالىم وتاندىق اۆتوكولىك ءوندىرىسىن قولداۋ جانە سىرتتان كەلەتىن كولىكتەردىڭ سانىن شەكتەۋ تەتىگى رەتىندە دە جۇمىس ىستەپ وتىر.
داۋلى تولەمنىڭ تاريحى
قازاقستاندا ۋتيلالىم 2016 -جىلدان باستاپ ەنگىزىلدى. العاشقى جىلدارى تولەمدى جەكەمەنشىك وپەراتور جينادى. كەيىن بۇل جۇيە قوعام تاراپىنان سىنعا ۇشىراپ، 2022 -جىلى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن مەملەكەتتىك باقىلاۋعا ءوتتى.
سول جىلى ۋتيلالىم مولشەرلەمەسى 50 پايىزعا قىسقارتىلدى. سوعان قاراماستان بۇل ماسەلە كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن جوق. 2026 -جىلعى قولدانىستاعى تاريفتەر بويىنشا جەڭىل اۆتوكولىكتەرگە سالىناتىن ۋتيلالىم كولەمى قوزعالتقىشتىڭ جۇمىس كولەمىنە قاراي شامامەن 229 مىڭ تەڭگەدەن 1,76 ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتەدى.
يمپورتتالاتىن كولىكتەر ءۇشىن بۇل تولەم ەداۋىر سالماق تۇسىرەدى. اسىرەسە رەسەي مەن بەلارۋستەن اكەلىنەتىن كولىكتەرگە قاتىستى ەنگىزىلگەن قوسىمشا كوەففيتسيەنتتەر كەيبىر مودەلدەردىڭ باعاسىن بىرنەشە ميلليون تەڭگەگە قىمباتتاتىپ وتىر.
ۋتيلالىم جويىلسا نە بولادى؟
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۋتيلالىم كولىكتىڭ سوڭعى باعاسىنا ورتا ەسەپپەن 15-25 پايىز ارالىعىندا اسەر ەتەدى. كەيبىر جاعدايلاردا بۇل كورسەتكىش ودان دا جوعارى بولۋى مۇمكىن.
سوندىقتان الىم تولىق جويىلعان جاعدايدا يمپورتتىق كولىكتەردىڭ باعاسى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ارزانداۋى ىقتيمال. كەي ساراپشىلار كەيبىر مودەلدەر 10-30 پايىزعا دەيىن تومەندەۋى مۇمكىن دەپ بولجايدى. ءتىپتى جەكەلەگەن كولىكتەردىڭ باعاسى 3,5-4 ميلليون تەڭگەگە دەيىن ارزانداۋى مۇمكىن دەگەن پىكىرلەر دە بار.
الايدا بۇل بارلىق كولىك ءدال وسىنداي كولەمدە ارزاندايدى دەگەندى بىلدىرمەيدى.
نەگە باعا كۇرت تومەندەمەۋى مۇمكىن؟
كولىك قۇنى تەك ۋتيلالىمنان تۇرمايدى. سوڭعى باعاعا كەدەندىك باج سالىعى، قوسىلعان قۇن سالىعى، لوگيستيكالىق شىعىندار، ۆاليۋتا باعامى جانە ديلەرلىك ۇستەمەلەر دە اسەر ەتەدى.
بۇعان قوسا، ۋتيلالىمنىڭ 2022 -جىلى ەكى ەسە قىسقارۋىنا قاراماستان، اۆتوكولىك باعاسىندا ايتارلىقتاي تومەندەۋ بايقالماعان. بۇل نارىقتاعى باسقا فاكتورلاردىڭ دا شەشۋشى ءرول اتقاراتىنىن كورسەتتى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، ۋتيلالىم الىنىپ تاستالعان كۇننىڭ وزىندە ديلەرلەر بۇرىنعى مارجاسىن ساقتاپ قالۋى مۇمكىن.
وتاندىق اۆتوپرومعا اسەرى قانداي؟
سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا اۆتوكولىك قۇراستىرۋ قارقىندى دامىپ كەلەدى. سالا وكىلدەرىنىڭ مالىمەتىنشە، ەلدەگى جاڭا كولىك ساتىلىمىنىڭ باسىم بولىگىن قازاقستاندىق كاسىپورىنداردا قۇراستىرىلعان مودەلدەر قۇرايدى.
ەگەر ۋتيلالىم تولىق جويىلسا، سىرتتان كەلەتىن كولىكتەر ارزانداپ، جەرگىلىكتى زاۋىتتار ءۇشىن باسەكە كۇشەيەدى. بۇل ءوندىرىس كولەمىنىڭ تومەندەۋىنە، جۇمىس ورىندارىنىڭ قىسقارۋىنا جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ باياۋلاۋىنا اكەلۋى مۇمكىن.
سوندىقتان مەملەكەت بۇل تولەمدى ونەركاسىپتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى قۇرالى رەتىندە قاراستىرىپ وتىر.
ۋتيلالىمدى جويۋدىڭ ارتىقشىلىقتارى
ۋتيلالىمدى الىپ تاستاۋدى قولدايتىندار بىرنەشە نەگىزگى ارگۋمەنت كەلتىرەدى:
· حالىق ءۇشىن كولىك قولجەتىمدى بولا تۇسەدى؛
· يمپورتتىق كولىكتەر سانى ارتىپ، نارىقتاعى باسەكە كۇشەيەدى؛
· ەسكى كولىكتەردىڭ ورنىنا جاڭا كولىكتەر ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى ارتادى؛
· اۆتوپارك جاڭارىپ، كولىك قاۋىپسىزدىگى جاقسارۋى مۇمكىن.
ال تاۋەكەلدەرى قانداي؟
سونىمەن قاتار بۇل شەشىمنىڭ كەرى اسەرى دە بولۋى ىقتيمال:
· وتاندىق اۆتوكولىك ءوندىرىسى السىرەۋى مۇمكىن؛
· قايتا وڭدەۋ جانە كادەگە جاراتۋ جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ ازايادى؛
· بيۋدجەتكە تۇسەتىن ميللياردتاعان تەڭگە كولەمىندەگى ءتۇسىم قىسقارادى؛
· وندىرىستىك كاسىپورىندارداعى جۇمىس ورىندارىنا قاۋىپ ءتونۋى مۇمكىن.
ۋتيلالىم تولىق جويىلعان جاعدايدا يمپورتتىق كولىكتەردىڭ باعاسى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ارزانداۋى مۇمكىن. الايدا بۇل ارزانداۋ قوعام كۇتكەندەي اۋقىمدى بولماۋى ىقتيمال. ويتكەنى كولىك باعاسىنا اسەر ەتەتىن باسقا دا فاكتورلار جەتكىلىكتى.
سوندىقتان بۇگىنگى تاڭدا ساراپشىلاردىڭ باسىم بولىگى ۋتيلالىمدى تولىق الىپ تاستاۋدان گورى، ونىڭ مولشەرلەمەلەرىن قايتا قاراۋ، نارىقتاعى باسەكەنى كۇشەيتۋ جانە وتاندىق اۆتوپرومنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جولىن قولدايدى.