تۇركىستان وبلىسىندا شارۋالار جىلىجاي قىزاناعىن وتكىزە الماي وتىر

سارىاعاش اۋدانىندا 2 مىڭعا جۋىق شارۋا قوجالىعى 400 دەن استام گەكتار اۋماقتا جىلىجاي قىزاناعىن وسىرەدى. الايدا ديقاندار ونىمدەرىن ءتيىمدى باعادا ساتا الماي، شىعىنعا باتىپ جاتقانىن ايتادى.

قازىرگى تاڭدا قىزاناق ونىمدەرى جىلىجاي ماڭىنداعى قويمالاردا توننالاپ جينالىپ تۇر. شارۋالاردىڭ ايتۋىنشا، تاعى ءبىر اپتا ىشىندە وتكىزىلمەگەن ءونىم بۇزىلىپ كەتۋى مۇمكىن. نەسيە الىپ، كاسىپ باستاعان ولار قازىرگى نارىقتاعى باعامەن شىعىننىڭ ءوزىن تولىق وتەي الماي وتىرعاندارىن جەتكىزدى.

جىلىجاي يەسى باۋىرجان ءابىلقاسىموۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە شارۋالار قىزاناقتىڭ ءبىر كەلىسىن 300 تەڭگەدەن دە وتكىزە الماي وتىر. ونىڭ شىعىنى 25 ميلليون تەڭگەگە جەتكەن.

- ءبىر گەكتار جىلىجايعا شامامەن 500 توننا كومىر كەتەدى. ونىڭ ءار تونناسى 27-29 مىڭ تەڭگە تۇرادى. ءبىر جۇمىسشىنىڭ ايلىعى 250-300 مىڭ تەڭگە بولسا، ءبىر گەكتارعا 30-40 ادام جالدايمىز. بۇدان بولەك تىڭايتقىش، ءدارى-دارمەك، جارىق شىعىنى بار. كوممەرتسيالىق تاريف بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ اقىسى 80 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەتەدى. كوشەتتىڭ ءبىر ءتۇبى 150 تەڭگە تۇرادى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندىق قىزاناقتىڭ ءبىر كەلىسىنىڭ وزىندىك قۇنى 450 تەڭگەدەن اسادى، - دەيدى كاسىپكەر. 

سونىمەن قاتار شارۋالار شەتەلدەن كەلەتىن كوكونىستەر شەكارادا ءتيىستى دەڭگەيدە تەكسەرىلمەيتىنىن العا تارتادى.

قازاقستان فەرمەرلىك جىلىجايلار وداعىنىڭ ءتوراعاسى دانيار قالتايەۆتىڭ ايتۋىنشا، فيتوسانيتارلىق باقىلاۋعا قاتىستى ماسەلە بىرنەشە رەت كوتەرىلگەن.

- شەكارادا تەكسەرۋ جۇمىستارى ءالسىز. ماسەلەن، اۋرۋ جۇقتىرعان كوكونىستەر كەلىپ جاتىر دەپ بىرنەشە رەت دابىل قاعىپ، ءتيىستى ورگاندارعا ماسەلە كوتەردىك. بىزدە وعان قاتىستى بەينەماتەريالدار مەن قۇجاتتار بار. ءبىراق زەرتحانالىق تەكسەرۋلەردىڭ قورىتىندىسىندا ءبارى «تازا» بولىپ شىعادى، - دەدى ول.

اتالعان ماسەلەگە قاتىستى Kazinform تىلشىسىنە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى تويگۇل جۇبانيسوۆا تۇسىنىك بەردى.

ونىڭ ايتۋىنشا، وتاندىق ءونىم ىشكى سۇرانىستى تولىق قامتاماسىز ەتە المايتىندىقتان، يمپورتقا تولىق شەكتەۋ قويۋ مۇمكىن ەمەس.

- ەلىمىزدە حالىقتىڭ قىزاناقتى جىلدىق تۇتىنۋ كولەمى 800 مىڭ توننادان اسادى. وتكەن جىلى قازاقستاندا 763 مىڭ توننا قىزاناق ءوندىرىلدى. الايدا ونىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى ەكسپورتقا جىبەرىلەتىندىكتەن، ىشكى نارىقتاعى سۇرانىس تولىق قامتاماسىز ەتىلمەيدى. جىل سايىن شامامەن 13 مىڭ توننا ءونىم شەتەلگە ەكسپورتتالادى. سونىمەن قاتار ماۋسىمارالىق كەزەڭدەردە نارىقتا قىزاناق تاپشىلىعى بايقالادى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت «جاسىل ءدالىز» مەحانيزمىن ەنگىزگەن. قىزاناق الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق- تۇلىك تاۋارلارىنىڭ قاتارىنا جاتادى. سوندىقتان باعا تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا كورشى ەلدەردەن اكەلىنەتىن ونىمدەردى شەكارادان كەدەرگىسىز وتكىزۋگە جاعداي جاسالعان. قازىرگى تاڭدا قازاقستانعا قىتاي، وزبەكستان جانە تۇرىكمەنستاننان قىزاناق يمپورتتالادى، - دەدى ۆەدومستۆو وكىلى.

مينيسترلىك سارىاعاشتىق شارۋالار ناقتى مىندەتتەمەلەر قابىلداعان جاعدايدا ولاردىڭ ۇسىنىستارىن قاراستىرۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.

- بۇعان دەيىن شارۋالارعا قاۋىمداستىق قۇرىپ، مينيسترلىكپەن مەموراندۋم جاساۋ ۇسىنىلعان. مۇنداي جاعدايدا فەرمەرلەر ىشكى نارىقتى جىل بويى ونىممەن قامتاماسىز ەتۋ جانە باعانىڭ شەكتى مولشەرىن ساقتاۋ بويىنشا مىندەتتەمە الۋى قاجەت. الايدا وسى ماسەلە تۋىنداعانعا دەيىن فەرمەرلەر تاراپىنان ناقتى ۇسىنىس تۇسكەن جوق، - دەدى تويگۇل جۇبانيسوۆا.

قازىرگى تاڭدا شارۋالارمەن مەموراندۋم جاساۋ بويىنشا كەلىسىم جۇمىستارى قولعا الىنعان. بۇل باعىتتا ساۋدا كوميتەتى تۇركىستان وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلىك جانە ساۋدا باسقارماسىمەن بىرلەسىپ جۇمىس اتقارىپ جاتىر.