ترامپتىڭ اشۋى: يراندى كارتادان جويىپ جىبەرەمىز

ونان كەيىن قوس تاراپ ءبىتىم جوسپارلارىن تالقىلاسقان. 60 كۇندىك ءبىتىم اياقتالعانىمەن، ۋاشينگتون دا، تەھەران دا ونى قايتا سوزۋعا قۇلىق بىلدىرمەدى.

ال كۇنى كەشە (2026-جىلدىڭ 2-تامىزىنا قاراعان تۇندە) ا ق ش يرانعا قايتا سوققى جاسادى. تەھەران دا قاراپ قالمادى، ۋاشينگتوننىڭ سوققىلارىنا ىلە-شالا جاۋاپ قاتىپ، پارسى شىعاناعى ەلدەرىندە ورنالاسقان اسكەري بازالارعا سوققى بەردى...

ا ق ش- تىڭ جاڭا شابۋىلدارى

«جاۋىمىزدىڭ جونىنان تاسپا ءتىلىپ، قوياسىن اقتارامىز» دەپ ەكىلەنگەن ۋاشينگتون يرانعا اۋقىمدى، سەريالىق سوققىلار جاسادى. ا ق ش قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ورتالىق قولباسشىلىعى (CENTCOM) يراننىڭ، ساقشىلار كورپۋسىنىڭ اسكەري جانە ەنەرگەتيكالىق نىساندارىنا ءدال سوققىلار جاساعانىن رەسمي مالىمدەدى. سونىڭ ىشىندە: يراننىڭ ءا ش ق ق (پ ۆ و) كەشەندەرىنە، رادارلارىنا، تەڭىزدەگى اسكەري نىساندارىنا، بايلانىس جەلىلەرى مەن مينالاۋشى تەحنيكالارىنا سوققىلار جاسالعان. ەڭ كەمى 100 نىسانعا سوققى جاسالعان.

نەگىزگى سوققىلار يراننىڭ وڭتۇستىك جاعالاۋى مەن ورمۋز بۇعازىنىڭ توڭىرەگىنە جاسالعان. اتاپ ايتقاندا: كەشىم ارالى مەن ورمۋز اكۆاتورياسىنا، بەندەر-ابباس دەيتىن پورت-قالاعا، حورموزعان پروۆينتسياسىنداعى سيريك جانە جاسق قالالارىنا، ومان بۇعازى ماڭىنداعى قوناراق جانە شاباحار قالالارىنا، حۋزەستان پروۆينتسياسىنداعى احباز قالاسىنا، كەرمان پروۆينتسياسىنداعى جيروپت قالاسى مەن اۋەجايىنا سوققىلار جاسالعان.

ترامپتىڭ قاتال مالىمدەمەلەرى: كەلىسسوز بولمايدى!

ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ بولعان وقيعاعا بايلانىستى كەشەلى-بەرى ءبىرسىپىرا مالىمدەمە جاسادى. اۋەلى: «امەريكا قۇراما شتاتتارى ورمۋز بۇعازىنىڭ ماڭىنداعى يران وبەكتىلەرىنە سوققى بەردى. بۇل ارەكەت - تەڭىز مينالارىن ورناتقانى جانە يوردانياداعى بازامىزعا قاراتا 8 زىمىران اتقانى ءۇشىن قايتارىلعان جاۋابىمىز. ەگەر داعدارىس قۇرساۋىندا وتىرعان يران مەملەكەتى بۇعان جاۋاپ قايتاراتىن بولسا، ول جاڭا، ءبىراق بۇل جولى الدەقايدا جويقىن ءارى اۋقىمدى سوققىلارعا تاپ بولادى. ءبىزدىڭ ول سوققىلارىمىزدان سوڭ يران يسلام رەسپۋبليكاسىنان تۇك تە قالمايدى»، - دەپ مالىمدەدى.

ونان كەيىن: «يرانمەن جاسالعان كەلىسىمنىڭ قۇنى - سول قول قويعان قاعازدىڭ قۇنىنان دا تومەن!»، - دەدى.

كەيىن تاعى: «ءبىز يراندى كەلىسسوز ۇستەلىنە وتىرعىزۋعا مۇلدە تىرىسپايمىز. ا ق ش قازىر ورمۋز بۇعازىن تولىقتاي ءوز باقىلاۋىنا الدى. سونىمەن بىرگە، ءبىز يراننىڭ ەكونوميكاسى قالاي كۇيرەپ جاتقانىن سىرتتاي تاماشالاپ وتىرمىز. ەندى يراننىڭ حالقى قاشان ويانادى ەكەن دەپ وتىرمىز»، - دەدى.

وسىلايشا ترامپ جاقىن ارادا ۋاشينگتون مەن تەھەران اراسىندا كەلىسسوزدەردىڭ بولمايتىنىن انىق اڭعارتتى.

يران ا ق ش- قا قالاي جاۋاپ قايتاردى؟

ۋاشينگتوننىڭ بۇنداي قاتال ارەكەتتەرىنە تەھەران قالت قيمىلداپ، قاتپار جاۋاپ قايتاردى. يراننىڭ جاۋاپ سوققىلارىن كوپ كۇتتىرمەدى. يران پارسى شىعاناعى ەلدەرىندەگى ا ق ش- قا تيەسىلى نەمەسە ا ق ش- پەن قانداي دا ءبىر بايلانىسى بار اسكەري بازالارعا سوققىلار جاسادى.

اتاپ ايتقاندا: ەربىلدەگى، يوردانيا مەن باحرەيندەگى، كۋۆەيتتەگى بازالار نىساناعا الىندى. سونىڭ ىشىندە سوققىنىڭ ەڭ كوبىن يوردانيا كوردى. اقابا بۇعازىنىڭ جاعالاۋىنداعى ا ق ش- تىڭ تەڭىز-جاياۋ اسكەرىنىڭ بازاسىنا سوققى جاسالدى. سونىمەن قاتار، يوردانياداعى «مۋافاققا اس-سۋلتاني» جانە «ءال-ءازراق» بازالارى دا سوققى كوردى.

يراقتاعى ەربىل ماڭىنداعى (كۇردىستان اۆتونومدى ايماعى) ا ق ش- تىڭ اسكەري بازاسى دا سوققى كورىپ، قويما زاقىمدالدى.

وسىلارمەن قاتار، باحرەيندەگى «شەيح يسا» ابازسىندا جارىلىس بولسا، ب ا ءا- نىڭ اۋە كەڭىستىگىنە دە يران زىمىراندارى مەن دروندارى وتكەنى رەسمي حابارلاندى.

يراننىڭ ساقشىلار كورپۋسى: «ا ق ش بۇل جاسالعان سوققىلار ءۇشىن وڭباي وكىنەتىن بولادى. ءبىز ا ق ش- تىڭ ايماقتاعى بازالارىن تالقاندايمىز»، - دەپ مالىمدەدى.

يران تارابىنان جوعارعى كوسەمنىڭ كەڭەسشىسى موحسەن رەزاي، پارلامەنت سپيكەرى مۇحاممەد عاليباف، ساقشىلار كورپۋسىنىڭ سپيكەرى حۋسەين موبەحيلەر كەزەك-كەزەك مالىمدەمەلەر جاساپ، ا ق ش- تى ايىپتادى.

ورمۋزداعى الاساپىران: سۋعا كەتكەن تانكەرلەر...

ا ق ش اسكەريلەرى تەھەراننىڭ ورمۋز بۇعازىنداعى ساۋدا كەمەلەرىنە جاساعان شابۋىلدارىنا جاۋاپ رەتىندە يران تانكەرلەرىنە سوققى بەردى. ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ يراندى بۇعازداعى كەمە قاتىناسىنا كەدەرگى كەلتىرۋدەن قايتارۋ ءۇشىن «تانكەرگە - تانكەر» دەگەن جاڭا ءتاسىلدى ماقۇلداعان.

وسىعان دەيىن ا ق ش اسكەريلەرى تەك يراننىڭ تەڭىز بلوكاداسىن بۇزىپ وتۋگە تىرىسقان كەمەلەرگە عانا سوققى بەرىپ كەلگەن ەدى. ال كەشەلى-بۇگىن يراننىڭ ەكى تانكەرى درون شابۋىلىنا ۇشىرادى. «Axios» مالىمەتىنشە، شابۋىلعا ۇشىراعان كەمەلەر يران جاعالاۋىندا، تەڭىز بلوكاداسى سىزىعىنىڭ سولتۇستىگىندە زاكىردە تۇرعان.

ءتۇيىن: وسى جىلعى ماۋسىمنىڭ اياعى، شىلدەنىڭ باسىندا ورتاسىندا ا ق ش پەن يران ءوزارا تۇسىنىستىك مەموراندۋمىنا قول قويعان ەدى. قۇجاتتا، 60 كۇنگە اتىستى توقتاتۋ جانە ورمۋز بۇعازىن اشۋ كوزدەلگەن ەدى. وسى كەلىسىم جاسالعانىمەن، قوس تاراپ شىلدەنىڭ سوڭىنا دەيىن ءبىر-بىرىنە سوققى جاساۋدى توقتاتپادى. ال تامىزدىڭ باسىندا ترامپ كەلىسسوزدەر وتەتىنىن حابارلادى، وسىدان بىرنەشە كۇننەن كەيىن ا ق ش قارجى ءمينيسترى سكوتت بەسسەنت تاراپتار ورمۋز بۇعازىنداعى كەمە قاتىناسىن قايتا جانداندىرۋ تۋرالى كەلىسىمگە جاقىنداعانىن مالىمدەدى. دەگەنمەن 20-تامىزدا ترامپ يرانعا قارسى اۋقىمدى ەكونوميكالىق وپەراتسيا باستالعانىن جاريالاپ، كەيىننەن بەسسەنت ونى «يراندى الەمدىك ەكونوميكادان وقشاۋلاۋدىڭ «بۇرىن-سوڭدى بولماعان» ناۋقانى دەپ اتادى. تەگەران ا ق ش- تىڭ بۇل ارەكەتتەرىن «ەكونوميكالىق تەرروريزم» دەپ باعالادى. كۇنى كەشە يران پرەزيدەنتى ماسۋد پەزەشكيان كەلىسسوزدەردى قايتا جانداندىرۋ كەرەكتىگىن ايتسا، ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ كەلىسسوزدەردى قايتا باستاۋدىڭ ەش ءمانى جوق دەدى. وسىلايشا، قازىر ا ق ش پەن يران اراسى شيەلەنىستى كۇيدە قالىپ وتىر.

Mezgil.kz