ترامپتىڭ سەسى، تەگەراننىڭ جاۋابى: ا ق ش پەن يران كەلىسىمگە كەلە مە؟

استانا. قازاقپارات – تاياۋ شىعىستا ۆاشينگتون مەن تەگەران اراسىنداعى تەكەتىرەستىڭ جالعاسىپ جاتقانىنا ەكى ايعا جۋىقتادى. تاراپتار ۋاقىتشا اتىستى توقتاتۋ تۋرالى كەلىسىم جاساسقانىمەن، ءالى دە بولسا تۇپكىلىكتى ماملەگە كەلگەن جوق.

ا ق ش پەن يران سوعىستى توقتاتا ما، جوق الدە ونىڭ اۋقىمى كەڭەيە مە؟ وسى ۋاقىتقا دەيىن تاراپتار نە دەدى؟

12-ساۋىردە پاكىستاننىڭ اراعايىندىعىمەن يسلامابادتا وتكەن كەلىسسوزدەر ەشقانداي ناتيجەسىز اياقتالدى. ا ق ش «تەگەران يادرولىق باعدارلامادان باس تارتۋعا بايلانىستى ناقتى كەپىلدىك بەرە المادى» دەسە، يران «ۆاشينگتون قابىلداۋعا كەلمەيتىن تالاپتار قويدى» دەدى.

بۇعاتتالعان بۇعاز

تاراپتار كەلىسىمگە كەلە الماعاننان كەيىن ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ەلدىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى «ورمۋز بۇعازىنا كىرۋگە نەمەسە ودان شىعۋعا ارەكەت جاساعان بارلىق كەمەنى ەشبىرىن قالدىرماي بۇعاتتايتىنىن» مالىمدەدى. ونىڭ بۇنداي قادامعا بارۋىنا يراننىڭ بۇعازدان وتكەنى ءۇشىن كەمەلەردەن سالىق الۋى سەبەپ بولعان.

ترامپتىڭ سوزىنشە، اسكەري فلوتقا ورمۋز بۇعازىنان ءوتۋ ءۇشىن يرانعا باج تولەگەن كەمەلەردى انىقتاپ، ولاردى حالىقارالىق سۋلاردا ۇستاۋعا بۇيرىق بەرگەن.

- زاڭسىز باج تولەگەندەردىڭ ەشقايسىسى اشىق تەڭىزدە قاۋىپسىز وتە المايدى، - دەپ مالىمدەدى ول.

ول ا ق ش- تىڭ ورمۋز بۇعازىن مينادان تازارتۋ جۇمىستارىن دا باستايدى دەپ ۋادە ەتتى. «بىزگە نەمەسە بەيبىت كەمەلەرگە وق اتقان كەز كەلگەن يراندىق تىكەلەي توزاققا جىبەرىلەدى!» دەپ سەس كورسەتتى ترامپ.

يراننىڭ جاۋابى

ءوز كەزەگىندە يران ەگەر ا ق ش ورمۋز بۇعازى ارقىلى يران پورتتارى مەن كەمەلەرىن بۇعاتتاۋدى جالعاستىرا بەرەتىن بولسا، وندا تەگەران قىزىل تەڭىز بەن پارسى شىعاناعى ارقىلى وتەتىن تەڭىز قاتىناسىن تولىق توقتاتۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتتى.

يران جوعارى اسكەري باسشىلىعىنىڭ وكىلى گەنەرال ءالي ابدوللاحي «ا ق ش- تىڭ يران ساۋدا كەمەلەرى مەن مۇناي تانكەرلەرىن بۇعاتتاۋى اتىستى توقتاتۋ رەجيمىن بۇزۋعا جاسالعان العىشارت» دەپ مالىمدەدى.

ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي جاعدايدا يران قارۋلى كۇشتەرى پارسى شىعاناعى، ومان شىعاناعى جانە قىزىل تەڭىز ارقىلى وتەتىن كەز كەلگەن ەكسپورت پەن يمپورتقا توسقاۋىل قويادى.

سونىمەن قاتار، ول يران بيلىگىنە جاقىن يەمەندەگى حۋسيتتەر باب-ەل-ماندەب بۇعازى ارقىلى وتەتىن كەمە قاتىناسىن دا بۇعاتتاۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى.

ترامپتىڭ كەزەكتى مالىمدەمەسى

15-ساۋىردە ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ «سوعىس اياقتالۋعا جاقىن» دەپ تاعى دا مالىمدەدى. ول بۇل جونىندە امەريكانىڭ Fox News ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ايتتى.

بۇدان بولەك، ترامپ كەلىسسوزدەرگە مەڭزەپ، The New York Times گازەتىنە «الداعى ءبىر-ەكى كۇندە يسلامابادتا ءبىر وقيعالار بولۋى مۇمكىن» دەگەن.

14-ساۋىردە ۆيتسە-پرەزيدەنت دجەي دي ۆەنس Turning Point جيىنىندا سويلەگەن سوزىندە «ترامپ يرانمەن «ۇلكەن كەلىسىم» جاساعىسى كەلەدى» دەدى. ءبىراق ول ءۇشىن يران يادرولىق باعدارلاماسىنان باس تارتۋى ءتيىس.

- ءبىز ونى يراندى ەكونوميكالىق تۇرعىدا گۇلدەنگەن ەلگە اينالدىرامىز. يران حالقىن وسى ۋاقىتقا دەيىن مەنىڭ ومىرىمدە بولماعان الەمدىك ەكونوميكاعا شاقىرامىز، - دەگەن ۆەنس.

تەگەرانداعى كەزدەسۋ

15-ساۋىردە تەگەراندا يران سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ابباس اراقچي پاكىستان باس شتاب قولباسشىسى اسيم مۋنيرمەن كەزدەستى. باس قوسۋدا مۋنير يسلامابادتا وتەتىن كەلىسسوزدەردىڭ ەكىنشى كەزەڭى تۋرالى ۇسىنىستى ايتقان. يران بيلىگىنە جاقىن «تاسنيم» اقپارات اگەنتتىگى دەرەككوزدەرىنە سۇيەنىپ، كەلىسسوزدەردىڭ ەكىنشى كەزەڭىنە بايلانىستى شەشىم وسى كەزدەسۋدەن كەيىن قابىلداناتىنىن جازدى.

كونتەكست

بۇعان دەيىن ا ق ش- تىڭ يرانعا 15 تارماقتان تۇراتىن كەلىسىم قۇجاتىن ۇسىنعان. ال تەگەران ۆاشينگتونعا 10 تارماقتان قۇرالعان ءوز كەلىسىمىن بەرگەن. ءبىراق سول ۋاقىتتا ب ا ق پەن ساراپشىلار ۇسىنىلعان قۇجاتتا تاراپتار ورىنداي المايتىن تالاپتار جازىلعانىن ايتقان جانە كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەسىز اياقتالاتىنىن بولجاعان.

ا ق ش پەن يزرايل يرانعا قارسى اسكەري وپەراتسياسىن 28-اقپاندا باستاعان. اۋە شابۋىلى كەزىندە ەلدىڭ رۋحاني كوسەمى اياتوللا ءالي حامانەي قازا تاپقان. وسىدان سوڭ تەگەران قارىمتا رەتىندە ا ق ش- تىڭ تاياۋ شىعىستاعى اسكەري بازالارى مەن يزرايلدى اتقىلاعان. ونىڭ ىشىندە ۆاشينگتوننىڭ ايماقتاعى وداقتاستارىنىڭ ازاماتتىق نىساندارىن دا شابۋىلداعان.

ulysmedia.kz