سەمەيدە ءبىر كۇندە قايدا ايالداپ، نە كورۋگە بولادى

سەمەي - كولىكتى قويا تۇرىپ، جاياۋ ارالاۋعا قولايلى قالا. سالىستىرمالى تۇردە شاعىن عانا اۋماقتا بەكىنىس قاقپاسى، ەسكى مەشىتتەر مەن كوپەستەردىڭ ۇيلەرى، ادەبي مۋزەيلەر مەن ەرتىس وزەنىنىڭ جاعالاۋى ءبىر-بىرىمەن كورشىلەس جاتىر. سوندىقتان قىسقا ايالدامانىڭ ءوزى بىرنەشە ءداۋىردىڭ كۋاسى بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ساياحاتتى اباي كوشەسىنەن باستاعان دۇرىس. مۇندا سەمەي بەكىنىسىنىڭ ءبىر بولىگى - يامىشيەۆ قاقپاسى، ال جاقىن ماڭدا ۆوسكرەسەنسك شىركەۋى ساقتالعان. تاريحي عيماراتتار باسقا قالالارداعى سياقتى مۋزەي ايماعىندا وقشاۋلانباعان، قازىرگى قالا تىرشىلىگىمەن وتە ۇيلەسىپ تۇر. سونىڭ ارقاسىندا ءبىر جەردەن ەكىنشى جەرگە قالاي وتكەنىڭىزدى ءوزىڭىز دە بايقاماي قالاسىز.

ودان كەيىنگى باعىت - ابايدىڭ «جيدەباي- ءبورىلى» مەملەكەتتىك مۋزەي- قورىعى. بۇل - قازاقستانداعى اقىنعا ارنالعان العاشقى ادەبي- مەموريالدى مۋزەي. قالا كەشەنىنە سونداي-اق اباي وقىعان احمەت ريزا مەشىت-مەدرەسەسى كىرەدى. مۋزەيدى ارالاۋعا ەڭ كەمى ءبىر ساعات ۋاقىت بولگەن ءجون. ويتكەنى تاريحتى اقىننىڭ جەكە زاتتارى مەن قولجازبالارىنان عانا ەمەس، دۇنيەتانىمى قالىپتاسقان ورتانى سەزىنۋ ارقىلى تەرەڭ ۇعىناسىز.

مۋزەيدەن كەيىن سەمەيدەگى ەڭ ەسكى اۋدانداردىڭ ءبىرى تاتار سلوبوداسىنا بارۋعا بولادى. ونى «اشىق اسپان استىنداعى مۋزەي» دەپ تە اتايدى.

مۇندا اعاشتان سالىنعان جانە قوس مۇنارالى مەشىتتەر، كوپەستەردىڭ ءزاۋلىم ۇيلەرى، ەسكى تۇرعىن ۇيلەر مەن مۋسيندەردىڭ ديىرمەنى ساقتالعان. كەيبىر عيماراتتاردا 1957 -جىلى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ پوۆەسى نەگىزىندە «بوتاگوز» فيلمى تۇسىرىلگەن. عيماراتتاردىڭ قاسبەتىنەن ەسكى قالانىڭ تىنىسىن ءدوپ باساتىن ويۋلى جاقتاۋلاردى، قاقپالار مەن ۇساق-تۇيەك بولشەكتەردى كورەسىز.

كەلەسى باعىتتى قىزىعۋشىلىعىڭىزعا قاراي تاڭداي الاسىز. ادەبيەتكە جاقىن ادامدار ءۇشىن دوستويەۆسكي مۋزەيى دۇرىس، جازۋشى مۇندا 1857-1859 -جىلدارى تۇرعان.

ادەبي ەكسپوزيتسيا بۇگىندە جاڭارتىلىپ جاتىر. ءبىراق مەموريالدى پاتەر مەن كورمە زالى كەلۋشىلەر ءۇشىن اشىق. ال كەسكىندەمە ونەرىن ۇناتاتىندارعا ەۋروپالىق، رەسەيلىك جانە قازاقستاندىق سۋرەتشىلەردىڭ ونەر تۋىندىلارى قويىلعان نيەۆزوروۆتار وتباسى مۋزەيىن ۇسىنار ەدىك.

كۇندى ەرتىستىڭ بويىندا قورىتىندىلاعان ءجون. وزەن جاعالاۋى - سەمەيدىڭ بۇگىنگى كەلبەتىن ايشىقتايتىن اتاقتى اسپالى كوپىردى تاماشالاۋعا تاپتىرماس ورىن. ۋاقىت تابىلىپ جاتسا، بەيبىتشىلىك ارالى مەن سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ قۇرباندارىنا ارنالعان «ولىمنەن دە كۇشتى» مونۋمەنتىنە سوعىڭىز. وسىلايشا ءبىز سۋ جاعاسىندا سەرۋەندەپ قانا قويماي، تىنىشتىقتا وي قورىتۋعا مۇمكىندىك الامىز.

قالانى ودان ءارى ارالاعىسى كەلەتىندەر ەرتەڭىنە قاراعايلى ورمانعا بارىپ، «دەنساۋلىق سوقپاعىنان» وتسە بولادى. بۇل باعىت قاراعايلار اراسىندا اسىقپاي سەرۋەندەۋگە وتە قولايلى. ءبىراق جاز مەزگىلىندە جولعا شىقپاس بۇرىن «سەمەي ورمانى» مەكەمەسىنىڭ جۇمىس رەجيمىن تەكسەرىپ الۋ ماڭىزدى. ويتكەنى اپتاپ ىستىق كەزىندە كولىكتىڭ كىرۋى مەن سەرۋەندەۋگە ۋاقىتشا شەكتەۋ قويىلۋى مۇمكىن. ال تۇنەۋ ءۇشىن Keruen Inn قوناقۇيىن تاڭداساڭىز، وكىنبەيسىز.

ول قالانىڭ سولتۇستىك شەتىندە، سەمەي- پاۆلودار تاس جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان. قوناقۇيدە 21 نومەر بار، كۇزەتىلەتىن كولىك تۇراعىن، كىر جۋۋ جانە دۋش قىزمەتتەرىن قوناقۇيگە ورنالاسپاي دا پايدالانۋعا بولادى. اۋماقتا Qazaq Oil بەكەتىنەن جانارماي قۇيىپ، Q- Café- دە تاماقتانىپ، Dala Market-تەن كەرەگىڭىزدى ساتىپ نەمەسە ەلەكتروموبيلىڭىزدى قۋاتتاپ الا الاسىز.

قالا ىشىندەگى مارشرۋت مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ساياحاتشىلار ءۇشىن دە ىڭعايلى سىزبادا قۇرىلعان. نىساندار اراسىندا كولىكپەن جۇرگەن ءجون. ەرەكشە قوناقتار ءۇشىن Keruen Inn قوناقۇيىندە بەيىمدەلگەن جۋىنۋ بولمەسىن، ۇلكەن كەرەۋەت پەن جۇمىس ايماعىن قامتيتىن اۋدانى 25 شارشى مەتر ارنايى ءنومىر قاراستىرىلعان.

تاڭعى اس ءىشىپ، كولىگىڭىزگە جانارماي قۇيىپ، قازاقستاننىڭ كورنەكتى ورىندارىن تاماشالاۋ ءۇشىن جولعا شىعاسىز.