سەناتورلار قوعامدا داۋ تۋدىرعان زاڭدى تالقىلايدى

استانا. KAZINFORM - بۇگىن سەناتتىڭ جالپى وتىرىسى وتەدى. وندا سەناتورلار بۇعان دەيىن ءماجىلىس 2- وقىلىمدا قابىلداعان 8 زاڭدى تالقىعا سالادى.

استانا. KAZINFORM - بۇگىن سەناتتىڭ جالپى وتىرىسى وتەدى. وندا سەناتورلار بۇعان دەيىن ءماجىلىس 2 وقىلىمدا قابىلداعان 8 زاڭدى تالقىعا سالادى.

سونىمەن سەنات وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىنە مىنا زاڭدار شىعارىلىپ وتىر:

1. «قۇقىق بۇزۋشىلىق پروفيلاكتيكاسى تۋرالى»؛

2. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قۇقىق بۇزۋشىلىق پروفيلاكتيكاسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىنىڭ جەكەلەگەن سالالارىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى»؛

3. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى»؛

4. «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى»؛

5. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ شەشىمدەرىن ورىنداۋ جانە زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى»؛

6. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تاريحي- مادەني مۇرا وبەكتىلەرىن قورعاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ- ساۋىقتىرۋ قىزمەتتەرى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى»؛

7. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ارحيۆ ءىسى جانە قۇقىققا قايشى كونتەنتتىڭ تارالۋىن شەكتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى»؛

8. «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە (سالىق كودەكسى) وزگەرىس پەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى».

الدىمەن سەناتورلار قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ سالاسىندا ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارىن، بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋدى جانە ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ، قۇقىقتىق ءتارتىپتى ساقتاۋ جانە نىعايتۋ جونىندە ماڭىزدى نورمالار بار زاڭدى جانە ىلەسپە ەكى زاڭدى تالقىعا سالادى.

جاڭا زاڭ قولدانىستاعى بەس زاڭنىڭ نورمالارىن بىرىكتىرەدى جانە ءبىرىڭعاي پروفيلاكتيكا جۇيەسىن قۇرۋعا باعىتتالعان. قۇجات پروفيلاكتيكا سۋبەكتىلەرىنىڭ تىزبەسىن كەڭەيتىپ، قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋعا قاتىساتىن بەلسەندى ازاماتتاردى ىنتالاندىرۋ شارالارىن كۇشەيتەدى. العاش رەت قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جاي- كۇيى تۋرالى ۇلتتىق بايانداما دايارلاۋدى جانە ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ جۇمىسىن باعالاۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق وعان پروفيلاكتيكانىڭ ارنايى جانە قىلمىستىڭ سالدارىن زەرتتەۋ شارالارى ەنگىزىلەدى.

دەپۋتاتتار قارايتىن تىزىمدەگى ءتورتىنشى قۇجاتتى ءماجىلىس 19-قاراشادا قابىلدانعان ەدى. سول كەزدە ءماجىلىس دەپۋتاتى ارمان قالىقوۆ ارىپتەستەرى ەنگىزگەن ەڭ ماڭىزدى تۇزەتۋلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە جەر قويناۋىن پايدالانۋدىڭ ءبىرىڭعاي پلاتفورماسى تەك مەملەكەتتىڭ مەنشىگىندە بولادى دەگەن نورمانى اتادى.

- بۇل اتالعان پلاتفورمانىڭ قۇرامىندا ستراتەگيالىق ماڭىزدى مەملەكەتتىك رەسۋرس سانالاتىن گەولوگيالىق اقپاراتتىڭ بولۋىنا بايلانىستى. سوندىقتان ونىڭ تۇتاستىعىن، قولجەتىمدىلىگىن جانە قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا نورمالاردى زاڭدا بەكىتۋىمىز قاجەت، - دەدى ول.

بۇدان بولەك، جەر قويناۋىن پايدالانۋدىڭ ءبىرىڭعاي پلاتفورماسىنىڭ جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ گەولوگيا سالاسىنداعى ۇلتتىق وپەراتورعا جۇكتەلگەن. دەپۋتاتتار گەولوگيا سالاسىنداعى ۇلتتىق وپەراتور (ۇلتتىق گەولوگيالىق قىزمەت) جەكەشەلەندىرۋگە جاتپايتىنىن كوزدەيتىن اسا ماڭىزدى تۇزەتۋدى دە ەنگىزدى.

قۇجات نورمالارى ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتى ارتتىرۋعا جانە مەملەكەتتىڭ ۋران سالاسىنداعى مۇددەلەرىن قورعاۋعا باعىتتالعان. وسىعان بايلانىستى زاڭدا از زەرتتەلگەن اۋماقتاردا گەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ەرەكشەلىكتەرى بەلگىلەنەدى. اتاپ ايتقاندا، از زەرتتەلگەن اۋماقتارعا جاتاتىن ۋچاسكەلەردى قالىپتاستىرۋ تەتىكتەرى، سونداي-اق، از زەرتتەلگەن اۋماقتاردا بارلاۋ مەن وندىرۋگە ارنالعان كەلىسىمشارتتاردى جاساسۋ جانە شارتتارىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى ايقىندالادى.

دەپۋتاتتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا ازىرلەنگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ شەشىمدەرىن ورىنداۋ جانە زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى دا قارايدى. اتالعان زاڭ ارقىلى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل، مەملەكەتتىك قىزمەت، زاڭسىز ساتىپ الىنعان اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ، جەر پايدالانۋ قۇقىقتارىن مۇراگەرلىككە الۋ، سونداي-اق، اليمەنتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ماسەلەلەرىن رەتتەيتىن ءبىرقاتار زاڭنامالىق اكتىلەرگە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى.

تالقىلاۋعا شىعارىلىپ وتىرعان التىنشى زاڭدا ارحەولوگيالىق جۇمىستاردى ليتسەنزيالاۋ جۇيەسىن وزگەرتۋ، ەسكەرتكىشتەر مەن ارحەولوگيالىق نىساندار تۋرالى دەرەكتەردى جۇيەلەۋ، بىرىككەن اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيە قۇرۋ، سونداي-اق الكەي مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتى ۇيلەستىرەتىن ۇلتتىق ارحەولوگيالىق قىزمەتتىڭ قۇزىرەتتەرىن ايقىنداۋ كوزدەلەدى.

وتىرىستا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ارحيۆ ءىسى جانە قۇقىققا قايشى كونتەنتتىڭ تارالۋىن شەكتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى دا قارايدى. اتالعان قۇجاتتا مەملەكەتتىك ارحيۆتەردىڭ ازاماتتاردىڭ ساقتاۋعا بەرىلگەن دەربەس دەرەكتەرى مەن جەكە اقپاراتىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى فۋنكتسيالارى بەكىتىلدى. زاڭ نورمالارىنا سايكەس قۇجاتتاردى سيفرلىق مۇراعاتقا تۇراقتى ساقتاۋعا بەرۋ جانە جۇرگىزۋ ءتارتىبىن رەگلامەنتتەۋ مۇراعات ماتەريالدارىن ساقتاۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ءماجىلىس 12-قاراشا قابىلداعان بۇل قۇجاتتا بالالاردىڭ دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زيان كەلتىرەتىن اقپاراتتان قورعاۋ ماقساتىندا جاريا كەڭىستىكتە، سونداي-اق ماسس-مەديانى، تەلەكوممۋنيكاتسيا جەلىلەرىن نەمەسە ونلاين- پلاتفورمالاردى پايدالانا وتىرىپ، پەدوفيليانى جانە ءداستۇرلى ەمەس سەكسۋالدىق باعداردى ناسيحاتتايتىن اقپاراتتى ورنالاستىرۋدى شەكتەۋ جونىندەگى نورمالار كوزدەلگەن.

- بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى سيفرلىق كەڭىستىكتەگى جاعىمسىز كونتەنتتەن قورعاۋ تۋرالى قوعامنىڭ الاڭداۋىن ەسكەرە وتىرىپ، زاڭ جوباسىنا قوعامدىق كەڭىستىكتە پەدوفيليا مەن ءداستۇرلى ەمەس جىنىستىق باعداردى ناسيحاتتاۋعا تىيىم سالاتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ وتباسى، يماندىلىق جانە بولاشاق تۋرالى تۇسىنىگىنە كەرى اسەرىن تيگىزەتىن اقپاراتتى كۇن سايىن جەلىدە كەزدەستىرەتىنىن بايقاپ وتىرمىز. جاس ۇرپاقتى زاڭسىز كونتەنتتەن قورعاۋ - ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن پسيحيكالىق دەنساۋلىعىنىڭ ماسەلەسى، - دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى ەلنۇر بەيسەنبايەۆ.

ايتا كەتەيىك، وتكەن اپتادا سەناتتىڭ جالپى وتىرىسى وتكەن جوق. ال 4-جەلتوقسانداعى وتىرىستا سەناتورلار «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە كومىرسۋتەكتەر مەن ۋران سالاسىندا جەر قويناۋىن پايدالانۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى»، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اكىمشىلىك ادىلەت، نورما شىعارۋ جانە زاڭ كومەگىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭداردى ەكى وقىلىمدا قاراپ، ماقۇلدادى.

پالاتا وتىرىسىنىڭ سوڭىندا سەناتورلار وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرىپ، دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. ماسەلەن، سەناتور نۇرتورە ءجۇسىپ «ديپلوممەن اۋىلعا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ كەيبىرى مىندەتتەمەلەرىن ورىندامايتىندىعىن ايتتى.

- مەملەكەت قاراجات ءبولىپ كەلەدى، ءبىراق اۋىلدىق جەردەگى كادر تاپشىلىعىن شەشۋدە باعدارلاما ءتيىمدى بولدى ما دەگەن سۇراق بار. بۇگىندە حالىقتىڭ %37 ى، ياعني 3 ميلليون نان استام، 4 ميلليونعا جۋىق ادام اۋىلدا تۇرادى. تەك سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ وزىندە 2025- 2027 -جىلدارى ارالىعىندا كادر قاجەتتىلىگى 3043 ادام. 114 مىڭ مامان كوتەرمە اقى العانىمەن، تەك 52 مىڭى عانا تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. اۋىلدا مامانداردىڭ قانشاسى سوندا تۇراقتاپ قالدى، ناقتى كورسەتكىشتەر اشىق ەمەس. اقشانى الادى، قالتاعا سالادى. ۋاقىت وتەدى، اۋىلدان كەتەدى. جاردەماقىلار ماماندى تارتۋعا كومەكتەسەدى، ءبىراق تۇراقتى قالۋعا جەتكىلىكتى موتيۆاتسيا بەرمەيدى، - دەدى نۇرتورە ءجۇسىپ.

ال ولگا بۋلاۆكينا «اۋىل - ەل بەسىگى» جوباسى 6 جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە اۋىلدىق اۋماقتاردىڭ الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق كەشەندى دامۋىن تولىق كولەمدە قامتاماسىز ەتە الماعانىنا، بيبيگۇل جەكسەنباي مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە الاڭداۋشىلىق تانىتتى.

اۆتور

مارلان جيەمباي