ساڭىراۋقۇلاقتار «سويلەسە» الادى: عالىمدار اقپارات الماسۋ مەحانيزمىن انىقتادى

زەرتتەۋ ناتيجەلەرى Scientific Reports عىلىمي جۋرنالىندا جاريالاندى.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، جەر بەتىندە كورىنەتىن ساڭىراۋقۇلاق قالپاعى - ونىڭ تەك ءبىر بولىگى عانا. نەگىزگى قۇرىلىمى جەر استىندا ورنالاسقان ميتسەليي جەلىسى ارقىلى بايلانىسقان. ءدال وسى جەلى ارقىلى ساڭىراۋقۇلاقتار اراسىندا «اقپارات» تارالادى.

زەرتتەۋ بارىسىندا ماماندار ورمانداعى 5×5 مەتر اۋماقتا ورنالاسقان 37 ساڭىراۋقۇلاققا ەلەكترودتار ورناتىپ، ءۇش مينۋت بويى ءار سەكۋند سايىن ەلەكتر سيگنالدارىن تىركەگەن. ناتيجەسىندە ساڭىراۋقۇلاقتاردىڭ بەلگىلى ءبىر جاعدايلارعا بايلانىستى ءوزارا بايلانىس دەڭگەيىن وزگەرتە الاتىنى انىقتالعان.

ەكسپەريمەنتتە Hebeloma تەكتەس ساڭىراۋقۇلاقتار زەرتتەلدى. ولار توپىراقتاعى اممياك دەڭگەيى ارتقاندا بەلسەندى بولاتىنى بەلگىلى. وسىعان بايلانىستى عالىمدار توپىراققا سۋ مەن ءزار ەنگىزىپ، ولاردىڭ اسەرىن سالىستىرعان.

ناتيجەلەر قىزىق بولدى: ءبىر ساڭىراۋقۇلاقتىڭ اينالاسىنا سۋ قۇيىلعاندا، اقپارات الماسۋ كۇشەيگەن؛ ال ءزار ەنگىزىلگەن كۇندەرى، كەرىسىنشە، بايلانىس السىرەگەن؛ ەگەر سۋ بارلىق اۋماققا بىردەي قۇيىلسا، اقپارات الماسۋ قايتا تومەندەگەن.

عالىمدار مۇنى بىلاي تۇسىندىرەدى: ەگەر جەلىدەگى بارلىق ساڭىراۋقۇلاق «بىردەي اقپاراتقا يە» بولسا، وندا قوسىمشا سيگنال جىبەرۋدىڭ قاجەتى جوق.

زەرتتەۋ ناتيجەلەرى ساڭىراۋقۇلاقتاردىڭ سىرتقى ورتاعا بەيىمدەلىپ، ەلەكتر سيگنالدارى ارقىلى اقپارات الماسۋ اعىنىن رەتتەي الاتىنىن كورسەتتى. بۇل جاڭالىق بولاشاقتا تابيعاتتاعى «جاسىرىن بايلانىس جۇيەلەرىن» تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.