ساۋساق ءىزى سياقتى: عالىمدار ءار ادام ءارتۇرلى تىنىس الاتىنىن انىقتادى
استانا. قازاقپارات - ادامنىڭ مۇرىن ارقىلى تىنىس الۋ ءتاسىلى ءارقايسىندا ەرەكشە جانە ۇزاق ۋاقىت بويى وزگەرمەي ساقتالادى. عالىمدار بۇل ەرەكشەلىكتى «بيولوگيالىق قولتاڭبا» دەپ اتاپ وتىر. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى Current Biologyجۋرنالىندا جاريالاندى، دەپ حابارلايدى.
يزرايلدەگى Weizmann Institute of Science زەرتتەۋشىلەرى ءبىر تاۋلىك بويى ادامداردىڭ تىنىس الۋىن باقىلاپ، ءار ادامنىڭ دەم الۋ- شىعارۋ ىرعاعى ايرىقشا ەكەنىن انىقتاعان. ارنايى قۇرىلعى مۇرىن ارقىلى وتەتىن اۋا اعىنىن سەكۋندىنا بىرنەشە رەت تىركەپ وتىرعان.
زەرتتەۋدى جۇرگىزگەن تيمنا سوروكا مەن نوام سوبەل تىنىس الۋ تەك اۆتوماتتى پروتسەسس ەمەس، ونى مي ۇنەمى رەتتەپ وتىراتىنىن ايتادى. مي ءار ساتتە اعزانىڭ قاجەتتىلىگىنە قاراي دەمنىڭ تەرەڭدىگى مەن جىلدامدىعىن وزگەرتىپ وتىرادى.
ناتيجەسىندە الىنعان دەرەكتەر كومپيۋتەرلىك مودەلگە ەنگىزىلگەندە، جۇيە ادامداردى %96,8 دالدىكپەن اجىراتا العان. ياعني تىنىس الۋ ۇلگىسى داۋىس نەمەسە ساۋساق ءىزى سياقتى جەكە بيومەتريكالىق بەلگى بولا الادى.
زەرتتەۋ تاعى ءبىر قىزىق بايلانىستى كورسەتتى: تىنىس الۋ ەرەكشەلىكتەرى ادامنىڭ پسيحولوگيالىق جانە فيزيكالىق جاعدايىمەن دە بايلانىستى. مىسالى، كەيبىر پارامەترلەر ارقىلى مازاسىزدىق، دەپرەسسيا دەڭگەيىن نەمەسە دەنە سالماعىن شامامەن بولجاۋعا مۇمكىندىك تۋعان.
عالىمدار ۇيقى كەزىندە تىنىس الۋ ايتارلىقتاي وزگەرەتىنىن دە بايقاعان. دەمنىڭ كولەمى ازايىپ، مۇرىننىڭ وڭ جانە سول تەسىكتەرى اراسىنداعى «جۇمىس ءبولۋ» جيىلەيدى. ءتىپتى نەبارى بەس مينۋتتىق دەرەك ارقىلى ادامنىڭ ۇيىقتاپ جاتقانىن نەمەسە وياۋ ەكەنىن انىقتاۋعا بولادى.
سونىمەن قاتار، تىنىس الۋ ىرعاعى ادامنىڭ ەموتسيالىق كۇيىمەن دە بايلانىستى ەكەنى انىقتالعان. مىسالى، مازاسىزدىق دەڭگەيى جوعارى ادامداردا دەم الۋ ۋاقىتى قىسقاراق بولۋى مۇمكىن.
زەرتتەۋشىلەر بۇل ءادىس بولاشاقتا مەديتسينادا كەڭ قولدانىلۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيدى. ادامنىڭ تىنىس الۋ «قولتاڭباسىن» ۇزاق ۋاقىت باقىلاۋ ارقىلى جۇيكە جۇيەسىنىڭ جاعدايىن ينۆازيۆتى ەمەس تاسىلمەن باعالاۋعا جول اشىلادى.
دەگەنمەن، ازىرگە ءادىستىڭ شەكتەۋلەرى بار: قۇرىلعىنى تاۋلىك بويى تاعۋ قولايسىز، ال كەيدە سەنسورلار ءدال ولشەۋگە كەدەرگى كەلتىرۋى مۇمكىن. سوعان قاراماستان، بۇل زەرتتەۋ ادام اعزاسىنىڭ ەڭ قاراپايىم كورىنەتىن پروتسەسىنىڭ ءوزى قانشالىقتى كۇردەلى ءارى اقپاراتقا باي ەكەنىن كورسەتتى.