ساق بىلەزىگى

ساقتار - ءبىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىنعى العاشقى مىڭجىلدىقتاردا بۇگىنگى ورتالىق ازيا تەرريتورياسىن مەكەندەگەن ەجەلگى تايپا. گرەك تاريحشىسى گەرادوت: «ساقتار كيىزدەن جاسالعان شوشاق بورىك جانە شالبار كيگەن، قولونەرمەن اينالىسقان»، دەيدى.

بايتاق جەرىمىزدە ساقتاردان قالعان سارقىت كوپ. سونىڭ ەڭ قۇندىسى 1969 -جىلى ەسىك قورعانىنان تابىلعان - التىن ادام بولسا، ەكىنشىسى مىنا ءبىر ۇساق بۇيىمدار قاتارىنا جاتاتىن التىن بىلەزىك. بۇل بۇيىم قازىر رەسەيدىڭ پەتەربور قالاسىنداعى ەرميتاج مۋزەيىنىڭ «ءسىبىر كوللەكسياسىندا» ساقتاۋلى تۇر.

وسىنداعى ساق بىلەزىگى تۋرالى سيپاتتامادا: «جادىگەر ب. ز. ب. V- IV ع. ع. ءتان بۇيىم. ديامەترى - 7,5 سانتيمەتر. ماتەريالى - التىن. بىلەزىكتىڭ ءون- بويىنا كوگىلدىر اقىق تاستان اشەكەي قوندىرما ورناتىلعان. تاريحي جادىگەردى 1909-جىلى پاتشالىق رەسەيدىڭ اكىمشىلىك تەرريتورياسى سانالعان تۇركىستان ولكەسىنىڭ (سىرداريا وبلىسى) دۋزداك (تۇزتاۋ) مەكەنىنىڭ تۇرعىنى ەلۋباي دەگەن قازاق تاۋىپ الىپ، گۋبەرناتوردىڭ كومەكشىسى كورنەيەۆكە بەرگەن»، دەلىنىپتى.

سونداي-اق بۇل جادىگەر تۋرالى «سيبيرسكايا كوللەكسيا پەترا I» اتتى بيوگرافيالىق انىقتامالىقتا: «بۇل اشەكەي بۇيىم ساق داۋىرىندەگى زەرگەرلىك ونەردىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتەتىن ەرەكشە جادىگەر بولىپ تابىلادى. بىلەزىك التىننان قۇيىلىپ، كوگىلدىر تاسپەن (بيريۋزا) ينكرۋستاتسيالانعان. اشەكەي جاساۋ تەحنيكاسىنداعى دالدىك پەن اسەمدىك ساق شەبەرلەرىنىڭ قولونەر ءداستۇرىن ايقىن تانىتادى. بىلەزىك تابىلعان دۋزداك ەجەلگى كوشپەلى تايپالار قونىستانعان مەكەن رەتىندە بەلگىلى. جادىگەر ساقتاردىڭ ساندىك ونەرى مەن ءدىني-مادەني دۇنيەتانىمىن زەرتتەۋدە اسا قۇندى ارتەفاكت سانالادى. اتالعان «ءسىبىر كوللەكتسياسىنىڭ» قۇرامىنا ەنگەن. جادىگەر سانكت- پەتەربۋرگتەگى ەرميتاج مۋزەيىندە ساقتاۋلى. 1909 -جىلى يمپەراتورلىق ارحەولوگيالىق كوميسسيا ارقىلى ەرميتاج قورىنا وتكىزىلگەن. بۇل بىلەزىك ساق زەرگەرلەرىنىڭ شەبەرلىگىن عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ەۋرازيا دالاسىنداعى ەجەلگى مادەنيەتتەردىڭ كوركەمدىك داستۇرلەرىن تانىتاتىن ماڭىزدى تاريحي مۇرا بولىپ سانالادى»، دەپ جازىلىپتى.

بەكەن قايرات ۇلى

egemen.kz