ەۋروپانىڭ ورتالىق بانكتەرى التىن قورىن ا ق ش-تان اكەتىپ جاتىر: «التىن كوشى» كۇشەيدى

ساراپشىلار ە و مەن ا ق ش-تا بۇعاتتالعان رەسەيلىك اكتيۆتەر جاعدايى كوپتەگەن ەلدەر ءۇشىن ساباق بولعانىن ايتادى. سونىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتكە تيەسىلى كەز كەلگەن اكتيۆتىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى كۇمان كۇشەيدى.

التىندى قايتارۋ ۇدەرىسى

2026 -جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا فرانسيا ورتالىق بانكى ا ق ش-تان التىن قورىن تولىق رەپاترياتسيالاعانىن رەسمي تۇردە جاريالادى. سوڭعى 129 توننا التىن ەلگە قايتارىلدى. رەسمي مالىمدەمەدە بۇل شەشىمنىڭ ساياسي ەمەس، ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ەكەنى، ياعني التىندى ەۋروپادا ساقتاۋ قيسىندىراق ەكەنى ايتىلدى.

ءبىراق فرانسيا بۇل باعىتتا جالعىز ەمەس. ماجارستان التىن قورىن تولىقتاي شەتەلدەن قايتاردى. اۆستريا ءوز قورىنىڭ %50 ىن ەل اۋماعىنا كوشىردى. ال باسقا مەملەكەتتەردە وسى ماسەلەگە قاتىستى قىزۋ پىكىرتالاستار ءجۇرىپ جاتىر.

ا ق ش ءۇشىن بۇل ماڭىزدى بەلگى سانالادى. بۇعان دەيىن الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرى التىندارىن امەريكالىق قويمالاردا ساقتاۋدى ءجون كورسە، ەندى بۇل ءۇردىس كەرى باعىتقا وزگەرىپ وتىر.

ساياسي فاكتورلار

كەيبىر ەلدەر التىندى قايتارۋ ۇدەرىسىن بىرنەشە جىل بۇرىن باستاعان. ساراپشىلار مۇنىڭ ءبىر سەبەبى - ا ق ش پەن ەۋروپا اراسىنداعى بولاشاق قارىم-قاتىناسقا قاتىستى بەلگىسىزدىك ەكەنىن ايتادى.

مىسالى، گەرمانيا 2013- 2017 -جىلدارى ا ق ش-تان 300 توننا التىن قايتاردى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلدە تاعى شامامەن 1236 توننانى ەلگە اكەلۋ ماسەلەسى تالقىلانعان.

نيدەرلاندى 2014 -جىلى 122,5 توننا التىندى قايتارىپ، كەيىن ونى ساقتاۋعا ارنالعان ارنايى كەشەن سالدى. قازىر قالعان بولىگىن قايتارۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتىر.

اۆستريا اكتيۆتەردى ساقتاۋ قۇرىلىمىن قايتا قاراپ، التىننىڭ 50 پايىزىن ءوز اۋماعىندا، 30 پايىزىن لوندوندا، %20 ىن شۆەيتساريادا ساقتاۋدى جوسپارلاپ وتىر.

ماجارستان سوڭعى جىلدارى التىن قورىن ەداۋىر ۇلعايتىپ، ونى تولىقتاي ەل ىشىندە ساقتاۋعا كوشتى. بۇل شەشىم ينفلياتسيا تاۋەكەلدەرى مەن جاھاندىق قارىزدىڭ وسۋىنە بايلانىستى قابىلدانعان.

بۇل ءۇردىس تەك ەۋروپامەن شەكتەلمەيدى. افريكا جانە تاياۋ شىعىس ەلدەرى دە التىن قورلارىن قايتارۋعا كىرىستى. مىسالى، نيگەريا وسىنداي شەشىم قابىلداسا، ساۋد ارابياسى دا ۇقساس قادامعا نيەت بىلدىرگەن.

دوللارعا سەنىمنىڭ السىرەۋى

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل وزگەرىستەر ا ق ش-قا دەگەن سەنىمنىڭ تومەندەۋىن كورسەتەدى. بۇعان دەيىن ۆاشينگتون وزگە ەلدەردىڭ التىن قورلارىن باقىلاۋ ارقىلى ىقپال ەتۋ قۇرالىنا يە بولعان ەدى. ەندى بۇل مۇمكىندىك السىرەپ كەلەدى.

التىنعا دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋى تاريحي تۇرعىدا دوللار باعامىنا قىسىم تۇسىرەدى. قازىرگى تاڭدا التىن تولىقتاي دوللاردى الماستىرماسا دا، ورتالىق بانكتەردىڭ ۇزاق مەرزىمدى رەزەرۆتەرىندە ونىڭ ۇلەسى ارتىپ كەلەدى.

2025 -جىلدىڭ قازان ايىندا الەم ەلدەرىنىڭ ورتالىق بانكتەرىندەگى التىن قورى سوڭعى 30 جىلدا العاش رەت ا ق ش-تىڭ قازىناشىلىق وبليگاتسيالارىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردان اسىپ ءتۇستى.

ساراپشىلاردىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس، التىن قورىن كوبەيتۋ - دوللارعا بالاما ىزدەۋدىڭ ايقىن بەلگىسى. بۇل ءۇردىس كۇشەيگەن سايىن ا ق ش ۆاليۋتاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى تومەندەۋى مۇمكىن.

سونىمەن قاتار، دوللاردىڭ الەمدىك ساۋداداعى ۇستەمدىگىن جوعالتۋى ا ق ش-تىڭ قارجى اعىندارىن باقىلاۋ مۇمكىندىگىن دە السىرەتەدى. ەگەر حالىقارالىق ەسەپ ايىرىسۋلار امەريكالىق جۇيەدەن تىس جۇرگىزىلسە، سانكسيالار مەن شوتتاردى بۇعاتتاۋ تەتىكتەرى بۇرىنعىداي ءتيىمدى بولمايدى.

ەسكە سالا كەتەيىك، بۇعان دەيىن التىن باعاسى 6 مىڭ دوللارعا دەيىن قىمباتتاۋى مۇمكىن ەكەنىن جازدىق.