ەرتە عاسىرلارعا جاتاتىن تۇركى رۋنيكالىق ەسكەرتكىشتەردىڭ تولىق كاتالوگى جارىق كوردى

ونىڭ ايتۋىنشا، باسىلىمدى ازىرلەۋ جۇمىستارى 2023 -جىلى باستالىپ، زەرتتەۋشى ناپيل بازىلحانمەن بىرلەسىپ جۇرگىزىلگەن. جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا اكادەميا پرەزيدەنتى شاحين مۇستافايەۆ ەلەۋلى ۇلەس قوسقان.

اتالعان ەڭبەكتە العاش رەت VII-IX عاسىرلارعا جاتاتىن، كونە تۇركى تىلىندە تۇركى رۋنيكالىق جازۋمەن جازىلعان بارلىق جازبا ەسكەرتكىشتەر ءبىر جۇيەگە كەلتىرىلىپ، كەشەندى تۇردە ۇسىنىلعان.

كاتالوگتا ءاربىر ەسكەرتكىش تۋرالى تولىق مالىمەت بەرىلگەن: تابىلعان ورنى مەن ۋاقىتى، ءتۇپنۇسقا ءماتىن، ترانسكريپتسياسى، وقىلىمى جانە تۇرىك تىلىنە اۋدارماسى، سونداي-اق گرافيكالىق كوشىرمەلەرى مەن فوتوسۋرەتتەرى قامتىلعان.

زەرتتەۋ ناتيجەسىندە ەۋرازيا اۋماعىندا 689 تۇركى رۋنيكالىق جازبا ەسكەرتكىشى انىقتالعان. ولاردىڭ باسىم بولىگى ءسىبىر مەن وعان ىرگەلەس وڭىرلەردە شوعىرلانعان: 187 سى ەنيسەي الابىندا، 106 سى التاي رەسپۋبليكاسىندا تابىلعان. سونداي-اق موڭعوليادا - 146، قىتايدا - 68 ەسكەرتكىش انىقتالعان.

قىرعىزستان اۋماعىندا 59 ەسكەرتكىش تىركەلگەن.

ورتالىق ازيانىڭ وزگە ەلدەرىندە ولاردىڭ سانى سالىستىرمالى تۇردە از: قازاقستاندا – 20، وزبەكستاندا – 15، تاجىكستاندا - 4. كاۆكاز وڭىرىندە 44 نىسان انىقتالعان.

نەگىزگى تارالۋ ايماعىنان تىس جەرلەردە دە جەكەلەگەن ولجالار بار: ۆەنگريادا – 15، ۋكراينادا – 5، ەستونيادا – 2، تۇركيا مەن سيريادا - ءبىر-بىردەن. تاعى 16 ەسكەرتكىش بايكال-لەنا وڭىرىندە تابىلعان.

جالپى ماتىندەردە 1823 لەكسيكالىق بىرلىك، 485 انتروپونيم، 59 ەتنونيم، 145 توپونيم جانە 17 تەونيم تىركەلگەن. بۇل دەرەكتەر تاريحي-لينگۆيستيكالىق جانە ەتنومادەني زەرتتەۋلەر ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى.

سونداي-اق گرافيكالىق رەكونسترۋكتسيالار مەن فوتوماتەريالداردىڭ باسىم بولىگى اۆتورلاردىڭ كوپجىلدىق دالالىق زەرتتەۋلەرى بارىسىندا جيناقتالعانى اتاپ ءوتىلدى.

ەسكە سالا كەتەيىك، بۇعان دەيىن قازاقستاندا ارحەولوگيالىق جۇمىستارعا 5 جىلدىق ليتسەنزيا ەنگىزىلگەنىن جازعان ەدىك.