رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى كەلىسىم الەم نارىعىنا قانداي وزگەرىس اكەلەدى؟

استانا. KAZINFORM - سوعىستىڭ ديپلوماتيالىق جولمەن اياقتالۋى رەسەي مەن ۋكراينا ەكونوميكاسىن عانا ەمەس، الەمدىك ەكونوميكالىق احۋالدى دا جاقسارتۋى مۇمكىن.

Ресей мен Украина келіссөзінің екінші раунды Ыстанбұлда өтуі мүмкін
Фото: shutterstock

ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكيدىڭ رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينگە سوعىستى توقتاتۋ جونىندە كەلىسسوز باستاۋ تۋرالى حات جولداۋى حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ نازارىن اۋداردى. R- Finance قارجى كەڭەسشىسى ارمان بايعانوۆتىڭ پىكىرىنشە، ەگەر كەلىسسوزدەر ناقتى ناتيجە بەرىپ، اسكەري قيمىلدار توقتاسا، بۇل رەسەي مەن ۋكرايناعا عانا ەمەس، بۇكىل الەم ەكونوميكاسىنا وڭ اسەر ەتۋى مۇمكىن.

سوعىستىڭ اياقتالۋى رەسەي مەن ۋكراينا ەكونوميكاسىنا قالاي اسەر ەتەدى؟

ەكونوميست ارمان بايعانوۆ اسكەري ءىس-قيمىلداردىڭ كەلىسسوزدەر ارقىلى اياقتالۋى ەڭ الدىمەن رەسەي ءۇشىن ءتيىمدى بولاتىنىن ايتادى.

ونىڭ پىكىرىنشە، ەگەر سوعىستىڭ اياقتالۋى سانكسيالاردىڭ بىرتىندەپ نەمەسە تولىقتاي الىنۋىمەن قاتار جۇرسە، رەسەي ەكونوميكاسى ايتارلىقتاي جەڭىلدىك سەزىنەدى.

اسكەري ءىس-قيمىلدار كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە توقتاسا، سالدارى وڭ بولادى. بۇل رەسەي مەن ۋكراينا ءۇشىن ماڭىزدى. اسىرەسە رەسەي ءۇشىن ءتيىمدى، ەگەر سوعىستىڭ اياقتالۋى سانكسيالاردىڭ بىرتىندەپ نەمەسە تولىق الىنۋىنا الىپ كەلسە، - دەيدى ساراپشى BAQ. KZ تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا.

ونىڭ ايتۋىنشا، سوعىسقا دەيىن رەسەي مەن ۋكراينا اراسىندا تىعىز ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىس بولعان.

سوعىس باستالعاننان كەيىن ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا قاتىناستارى ءىس جۇزىندە توقتادى. بۇعان دەيىن ولار ەكونوميكالىق جانە لوگيستيكالىق تۇرعىدان ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا بولدى، - دەدى ول.

ەكونوميستىڭ مالىمەتىنشە، سوعىسقا دەيىن رەسەي ۋكراينا ءۇشىن نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى بولعان. ۋكراينا رەسەيگە شامامەن 5 ميلليارد دوللار كولەمىندە تاۋار ەكسپورتتاعان. ال رەسەي ۋكرايناعا شامامەن 7 ميلليارد دوللار كولەمىندە ءونىم جەتكىزگەن. جالپى تاۋار اينالىمى 12 ميلليارد دوللارعا جۋىقتاعان.

قانداي سالالار قايتا جاندانادى؟

ارمان بايعانوۆتىڭ ايتۋىنشا، بەيبىت كەلىسىمگە قول جەتكىزىلسە، بۇرىنعى بىرلەسكەن جوبالار قايتا جاندانۋى مۇمكىن.

ەكى ەلدىڭ ورتاق تەحنولوگيالىق ستاندارتتارى بولدى. قۇرىلىس سالاسىندا ورتاق جوبالار جۇزەگە اسىرىلدى. سونداي-اق ءبىرىڭعاي ەنەرگەتيكالىق جۇيە، تەمىرجول جەلىلەرى جانە گاز قۇبىرلارى ەكى مەملەكەتتى بايلانىستىرىپ تۇردى، - دەيدى ول.

ساراپشىنىڭ سوزىنشە، ۋكراينا اۋماعى ارقىلى رەسەي گازىنىڭ ەۋروپاعا تاسىمالدانۋى دا قايتا جاندانۋى ىقتيمال.

مۇناي مەن ازىق-تۇلىك باعاسى ارزانداۋى مۇمكىن

ەكونوميستىڭ پىكىرىنشە، سانكتسيالار جەڭىلدەتىلسە نەمەسە الىنسا، بۇل الەمدىك نارىقتارعا تىكەلەي اسەر ەتەدى.

رەسەي - ساۋد ارابياسىمەن قاتار الەمدەگى ەڭ ءىرى مۇناي ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ءبىرى. سونىمەن قاتار باسقا دا شيكىزات رەسۋرستارىنىڭ ءىرى جەتكىزۋشىسى. سوندىقتان سانكسيالاردىڭ الىنۋى مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە ىقپال ەتۋى مۇمكىن، - دەيدى بايعانوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، مۇناي باعاسىنىڭ ارزانداۋى جاھاندىق ينفلياتسيانىڭ تومەندەۋىنە دە اسەر ەتەدى.

مۇناي بارلىق سالالارعا ىقپال ەتەدى. باعانىڭ تومەندەۋى الەمدەگى ينفلياتسيا دەڭگەيىن دە تومەندەتۋى مۇمكىن، - دەدى ساراپشى.

سونىمەن قاتار، رەسەي مەن ۋكراينا الەمدىك ازىق-تۇلىك نارىعىنداعى ماڭىزدى ويىنشىلار سانالادى.

رەسەي ءبيداي مەن استىق ەكسپورتىنان الەمدە الدىڭعى ورىنداردىڭ بىرىندە تۇر. ۋكراينا دا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ءىرى ەكسپورتتاۋشىسى. سوندىقتان بۇل باعىتتاعى تۇراقتىلىق ازىق-تۇلىك باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە ىقپال ەتۋى مۇمكىن، - دەدى ول.

ەكونوميست مۇنىڭ اسىرەسە كەدەي مەملەكەتتەر ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

كوپتەگەن كەدەي ەلدە حالىق شىعىندارىنىڭ جارتىسىنان استامى ازىق-تۇلىككە جۇمسالادى. سوندىقتان ازىق-تۇلىك باعاسىنىڭ ارزانداۋى كەدەيلىك دەڭگەيىن تومەندەتۋگە ىقپال ەتەدى، - دەدى ول.

ۋكراينا ەكونوميكاسى قانشا ۋاقىتتا قالپىنا كەلۋى مۇمكىن؟

ارمان بايعانوۆ ۋكراينا ەكونوميكاسىن قالپىنا كەلتىرۋ پروتسەسى حالىقارالىق قولداۋعا تاۋەلدى بولاتىنىن ايتادى.

ۋكراينانى قالپىنا كەلتىرۋگە مۇددەلى مەملەكەتتەر مەن كومپانيالار كوپ بولادى دەپ ويلايمىن. سوعىستان كەيىن ينفراقۇرىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن وراسان زور قارجى قاجەت، - دەدى ساراپشى.

ول ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىنگى ەۋروپانى مىسالعا كەلتىردى.

سوعىستان كەيىن ا ق ش جۇزەگە اسىرعان مارشالل جوسپارى ەۋروپانىڭ تەز قالپىنا كەلۋىنە مۇمكىندىك بەردى. ساۋدا نەسيەلەرى مەن ينۆەستيتسيالار ەكونوميكانىڭ قايتا جاندانۋىنا جول اشتى. وسىنداي قولداۋ بولسا، ۋكراينا ەكونوميكاسى بىرنەشە جىلدىڭ ىشىندە ەلەۋلى وزگەرىسكە ۇشىراۋى مۇمكىن، - دەيدى بايعانوۆ.

سانكسيالار مەن ينۆەستيتسيالار تاعدىرى نە بولادى؟

ساراپشى رەسەي كەلىسسوزدەر بارىسىندا سانكسيالاردى الىپ تاستاۋدى نەگىزگى تالاپتاردىڭ ءبىرى رەتىندە قويۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيدى.

سوعىستىڭ اياقتالۋى جاڭا ينۆەستيتسيالارعا جول اشادى. رەسەي ءۇشىن دە بۇل ماڭىزدى. الايدا سوعىستان كەيىن باتىستىق ينۆەستورلاردىڭ سەنىمى بىردەن قالپىنا كەلمەيدى. سەنىمدى قايتا قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ۋاقىت قاجەت، - دەدى ول.

سوعان قاراماستان، قازىرگى جاعدايمەن سالىستىرعاندا ينۆەستيتسيالىق احۋالدىڭ ايتارلىقتاي جاقساراتىنىن اتاپ ءوتتى.

قازاقستانعا اسەرى

ارمان بايعانوۆتىڭ پىكىرىنشە، سوعىستىڭ اياقتالۋى قازاقستان ءۇشىن ءارى مۇمكىندىك، ءارى تاۋەكەل اكەلۋى مۇمكىن.

قازاقستان ءۇشىن ارتىقشىلىقتارى دا، كەمشىلىكتەرى دە بار. ەۋروپالىق وداق - قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەسى. ەكسپورتتىڭ ەداۋىر بولىگى ەۋروپاعا باعىتتالعان، - دەدى ول.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، رەسەي ارقىلى وتەتىن لوگيستيكالىق باعىتتاردىڭ قالىپقا كەلۋى تاۋار تاسىمالىن ارزانداتىپ، ينفلياتسيالىق قىسىمدى ازايتۋى مۇمكىن. الايدا سانكسيالاردىڭ الىنۋى مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتۋى مۇمكىن.

قازاقستان بيۋدجەتىنىڭ ەداۋىر بولىگى مۇناي كىرىستەرىنە تاۋەلدى. سوندىقتان شيكىزات باعاسىنىڭ تومەندەۋى بەلگىلى ءبىر تاۋەكەلدەر تۋعىزادى. دەگەنمەن شيكىزات باعاسى ساياسي فاكتورلارعا ەمەس، نارىقتىق زاڭدارعا سۇيەنىپ قالىپتاسۋى كەرەك، - دەيدى ەكونوميست.

زەلەنسكيدىڭ حاتى نارىقتارعا قانداي بەلگى بەرىپ وتىر؟

ارمان بايعانوۆ زەلەنسكيدىڭ باستاماسىن وڭ قادام دەپ باعالايدى.

ءبىر تاراپتىڭ پرەزيدەنتى كەلىسسوزگە شاقىرىپ، العاشقى قادام جاساپ وتىر. سوعىستا تۇپكىلىكتى جەڭىمپاز بولمايدى. ۇزاققا سوزىلعان قاقتىعىستان ەڭ الدىمەن حالىق زارداپ شەگەدى، - دەدى ول.

ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، بۇل باستاما بولاشاق كەلىسسوزدەرگە سەرپىن بەرىپ، اسكەري ءىس-قيمىلداردىڭ توقتاۋىنا نەگىز بولۋى مۇمكىن.

قارجى نارىقتارى قانشالىقتى تەز ارەكەت ەتەدى؟

ەكونوميستىڭ ايتۋىنشا، قارجى نارىقتارى تەك مالىمدەمەلەرگە ەمەس، ناقتى ناتيجەلەرگە سۇيەنەدى.

بۇعان دەيىن دە كەلىسسوزدەر بىرنەشە رەت ءوتتى، ءبىراق ناقتى ناتيجە بولمادى. سوندىقتان نارىقتار بارلىق قادامدى مۇقيات باعالايدى، - دەدى ول.

ارمان بايعانوۆتىڭ سوزىنشە، ەگەر تاراپتار ناقتى كەلىسىمگە كەلىپ، سوعىستىڭ اياقتالۋى جونىندە سەنىمدى بەلگىلەر پايدا بولسا، حالىقارالىق قارجى نارىقتارى مەن ينۆەستورلار بۇل جاڭالىقتى وڭ قابىلدايدى.

سانكسيالار سالدارىنان شىعىنعا ۇشىراعان كومپانيالار ءۇشىن دە جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلادى. جالپى العاندا، كەلىسىمگە قول جەتكىزىلسە، الەم ەكونوميكاسى ۇتادى، - دەپ تۇيىندەدى ساراپشى.