رەسپۋبليكا كۇنىنە قاتىستى ەڭ ماڭىزدى 10 سۇراققا جاۋاپ

استانا. قازاقپارات – 25-قازان - قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىلىك جولىنداعى باستى مەرەكە. 1990-جىلى وسى كۇنى ەگەمەندىك تۋرالى دەكلاراتسيا قابىلدانىپ، تاۋەلسىزدىككە العاشقى قادام جاسالدى.

Қазақстан Республикасы
Коллаж: Kazinform

2022-جىلى پرەزيدەنت توقايەۆتىڭ باستاماسىمەن ۇلتتىق مەرەكە مارتەبەسىن قايتاردى.

El.kz ينتەرنەت پورتالىنىڭ ءتىلشىسى رەسپۋبليكا كۇنىنە قاتىستى ەڭ ماڭىزدى 10 سۇراققا شولۋ جاسادى.

1. رەسپۋبليكا كۇنى قاشان اتاپ وتىلەدى جانە ونىڭ رەسمي مارتەبەسى قانداي؟

25-قازاندا اتاپ وتىلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەرەكەلەر تۋرالى زاڭعا سايكەس، بۇل ۇلتتىق مەرەكە - مەملەكەتتىلىكتىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ىقپال ەتكەن تاريحي وقيعالاردىڭ قۇرمەتىنە بەلگىلەنگەن. مەملەكەتتىك ورگانداردا رەسمي ءىس-شارالار مىندەتتى تۇردە وتكىزىلەدى.

2. بۇل كۇن نەلىكتەن ماڭىزدى؟

1990 جىلى ەگەمەندىك دەكلاراتسياسى قابىلداندى. اتالعان قۇجات رەسپۋبليكاعا زاڭ شىعارۋ، ەكونوميكالىق، ساياسي جانە مادەني ەگەمەندىكتى بەكىتتى، ك س ر و- نىڭ ورتالىقتاندىرىلعان بيلىگىنە قارسى شىقتى. بۇل وقيعا تاۋەلسىزدىككە اپاراتىن العاشقى قادام بولدى.

3. دەكلاراتسيانىڭ نەگىزگى مازمۇنى قانداي؟

دەكلاراتسيادا قازاقستاننىڭ جەر اۋماعىنىڭ تۇتاستىعى، قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك مارتەبەسى، ەكونوميكالىق تاۋەلسىزدىك، حالىقارالىق قاتىناستار جۇرگىزۋ قۇقىعى بەكىتىلدى. ول ك س ر و كونستيتۋتسياسىنا سايكەس كەلەتىندىكتەن، زاڭدى نەگىزدە ەگەمەندىكتى راستادى. قۇجات 1991-جىلعى تاۋەلسىزدىككە نەگىز بولدى.

4. نەگە مەرەكە قايتا ورالدى؟

2009-جىلى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ جارلىعىمەن مەرەكە الىنىپ تاستالدى، ويتكەنى تاۋەلسىزدىك كۇنىنە باسىمدىق بەرىلدى. 2022-جىلى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ ۇسىنىسىمەن قايتا ەنگىزىلدى. ويتكەنى - ەگەمەندىكتىڭ العاشقى كەزەڭىن ەسكە الۋ، ۇلتتىق تاريحتى تولىق قامتۋ جانە مەملەكەتتىلىكتىڭ قالىپتاسۋ جولىن ناسيحاتتاۋ.

5. رەسپۋبليكا كۇنى مەن تاۋەلسىزدىك كۇنىنىڭ ايىرماشىلىعى نەدە؟

رەسپۋبليكا كۇنى (25-قازان) - ەگەمەندىكتىڭ العاشقى دەكلاراتسياسىنا ارنالعان ۇلتتىق مەرەكە، مەملەكەتتىلىكتىڭ نەگىزىن قالاعان وقيعا. تاۋەلسىزدىك كۇنى (16-جەلتوقسان) - 1991-جىلعى تولىق تاۋەلسىزدىك جاريالانۋىنا ارنالعان مەملەكەتتىك مەرەكە. الدىڭعىسى - قالىپتاسۋ كەزەڭى، سوڭعىسى - تولىق ازاتتىق.

6. رەسپۋبليكا كۇنىنىڭ ساياسي ماڭىزى قانداي؟

بۇل كۇن - قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەناعا شىعۋىنىڭ باستاۋى. ياعني، ب ۇ ۇ، ە ق ى ۇ سياقتى ۇيىمدارعا مۇشە بولۋعا جول اشتى. ول بىرلىك پەن تاۋەلسىزدىكتىڭ سيمۆولى رەتىندە قوعامعا تاريحي ساباق بەرەدى، ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى نىعايتادى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، مەرەكە قازاق حالقىنىڭ ەگەمەندىك جولىنداعى كۇرەسىن ەستە ساقتاۋعا كومەكتەسەدى.

7. مەرەكە قالاي اتاپ وتىلەدى؟

رەسمي سالتاناتتى جيىندار، كونسەرتتەر، كورمەلەر، سپورتتىق جارىستار ۇيىمداستىرىلادى. استانا مەن الماتىدا ورتالىق الاڭداردا مادەني ءىس-شارالار وتەدى. مەكتەپتەردە تاريحي ساباقتار، ۇيىمداردا دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزىلەدى. 2025-جىلى مەرەكە سەنبى كۇنگە تۇسپا-تۇس كەلگەندىكتەن، بەس كۇن جۇمىس ىستەيتىندەر ءۇشىن دۇيسەنبى قوسىمشا دەمالىس بولىپ سانالادى.

8. رەسپۋبليكا كۇنىنىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىككە اسەرى قانداي؟

مەرەكەنىڭ قايتا ورالۋى جاستارعا ەگەمەندىكتىڭ قۇنىن تۇسىندىرەدى. ول قازاق حالقىنىڭ بىرلىگىن، مادەني مۇراسىن ناسيحاتتايدى. حالىقارالىق دەڭگەيدە قازاقستاننىڭ مەملەكەت رەتىندەگى ءرولىن راستايتىن وقيعا رەتىندە تانىلادى.

9. مەملەكەتتىك ەگەمەندىك تۋرالى دەكلاراتسيا نەشە باپتان تۇرادى؟

مەملەكەتتىك ەگەمەندىك تۋرالى دەكلاراتسيا 17 باپتان تۇرادى.

10. رەسپۋبليكا كۇنىنىڭ بولاشاقتاعى ءرولى قانداي؟

بۇل مەرەكە مەملەكەتتىڭ 2050-جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىنا سايكەس، ۇلتتىق ماقتانىشتى كۇشەيتە تۇسەدى. ول تاۋەلسىزدىكتىڭ جالعاسى رەتىندە جاڭا قازاقستاننىڭ قۇرىلۋىنا ۇلەس قوسادى، تاريحي ءبىلىمدى ارتتىرۋ ارقىلى قوعامدىق بىرلىكتى نىعايتادى. كەلەشەكتە مەرەكە حالىقارالىق فورۋمدارمەن بايلانىستىرىلىپ، قازاقستاننىڭ جاھاندىق ءرولىن كورسەتەدى.

رەسپۋبليكا كۇنى - ءبىزدىڭ مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ بەلەسى، تاۋەلسىزدىكتىڭ قاسيەتتى جولى. بۇل مەرەكە ارقىلى وتكەندى باعالاپ، بولاشاققا سەنىممەن قارايىق.

سوڭعى جاڭالىقتار