ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ كەدەندىك راسىمدەرىن سيفرلاندىرۋ بيزنەسكە قالاي اسەر ەتىپ جاتىر

قاعاز قۇجاتتان ەلەكتروندى فورماتقا

ە ا ە و ورگاندارى كەدەن سالاسىن سيفرلاندىرۋ 2018 -جىلى كەدەن كودەكسى كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن باستالدى دەپ ەسەپتەيدى. سودان بەرى اينالىمىن قاعاز تۇرىنەن ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋ جۇمىستارى ءالى ءجۇرىپ جاتىر.

ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ (ە ە ك) مالىمەتىنشە، وسى ۋاقىت ىشىندە وداققا مۇشە ەلدەر ءبىرقاتار سيفرلىق شەشىمدى ىسكە اسىرعان.

- قاعاز قۇجاتتان سيفرلىق فورماتقا كوشۋگە نەگىز بولعان تاسىلدەر ە ا ە و كەدەن كودەكسىندە قاراستىرىلدى. كودەكس كۇشىنە ەنگەننەن بەرى كوپتەگەن سيفرلىق شەشىم ەنگىزىلدى.

كوميسسيانىڭ باعالاۋىنشا، ولار بيزنەسكە دە، وداق ەلدەرىنىڭ كەدەن ورگاندارىنا دا قولدانىلىپ كەلەدى، - دەپ مالىمدەدى ە ە ك وكىلدەرى.

كەڭەستىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك، ە ا ە و ەلدەرىندە كەدەندىك دەكلاراتسيالاردىڭ 90 پايىزدان استامى ەلەكتروندى تۇردە راسىمدەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە جۇك راسىمدەۋ مەرزىمى قىسقارتتى. بۇرىن بىرنەشە كۇنگە سوزىلعان كەيبىر راسىمدەر قازىر ءبىرقاتار جاعدايدا بىرنەشە مينۋت ىشىندە ورىندالادى.

ەلەكتروندى قۇجات اينالىمى قۇجاتتاردى دايىنداۋ پروتسەسىن جەڭىلدەتۋگە، دەكلاراتسيالاۋ كەزىندەگى قاتەلەردى ازايتۋعا جانە كومپانيالاردىڭ لوگيستيكالىق باعىتتار مەن سۇرانىستىڭ وزگەرۋىنە جەدەل بەيىمدەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ە ە ك-تىڭ مالىمەتىنشە، بۇل اسىرەسە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ سىرتقى نارىقتارعا شىعۋ راسىمدەرىن جەڭىلدەتىپ جاتسا كەرەك.

«كەدەن زاڭناماسىن دامىتۋدىڭ كەلەشەگى: سەنىم مەن باقىلاۋ اراسىنداعى تەڭگەرىم» حالىقارالىق عىلىمي- تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياسىندا ە ە ك-تىڭ كەدەندىك ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ءمينيسترى رۋسلان داۆىدوۆ كەدەن سالاسىن سيفرلاندىرۋ ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەتىنىن ايتتى.

- ءبىرىڭعاي ترانزيت جۇيەسىن ەنگىزۋ، ەلەكتروندى ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى پايدالانۋ ارقىلى جۇك تاسىمالىن باقىلاۋ، سونداي-اق وتكىزۋ بەكەتتەرىن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەسكەرە وتىرىپ جاڭعىرتۋ ە ا ە و-داعى كەدەن سالاسىن سيفرلاندىرۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ قاتارىندا، - دەدى مينيستر.

اۆتوماتتاندىرۋ كەزەڭى

ەلەكتروندى دەكلاراتسيالاۋ جۇيەسىنەن كەيىن ە ا ە و ەلدەرىندە كەدەندىك باقىلاۋ مەن شەشىم قابىلداۋ پروتسەستەرىن اۆتوماتتاندىرۋعا كوشۋ باستالدى. بۇل راسىمدەردى جەدەلدەتۋگە جانە قولمەن ورىندالاتىن وپەراتسيالاردىڭ سانىن ازايتۋعا باعىتتالعان.

بۇل باعىتتاعى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى - تاۋارلاردى اۆتوماتتى تۇردە شىعارۋدى ەنگىزۋ. ە ە ك مالىمەتىنشە، وداق ەلدەرىنىڭ كەدەن ورگاندارى ءوز جۇمىسىندا ۇلكەن دەرەكتەردى تالداۋ، جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرى، مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەرمەن اۆتوماتتى سالىستىرۋ جانە ينسپەكتسيالىق-تەكسەرۋ كەشەندەرىنەن الىنعان اقپاراتتى وڭدەۋ مۇمكىندىكتەرىن قولدانادى.

كوميسسيانىڭ حابارلاۋىنشا، كەيبىر تاۋار ساناتتارى بويىنشا تاۋاردى شىعارۋ تۋرالى شەشىم كەدەن قىزمەتكەرىنىڭ قاتىسۋىنسىز قابىلدانادى.

دەي تۇرعانمەن، وداقتىڭ ءوز ىشىندەگى الىس-بەرىستى سيفرلاندىرۋدا ءار ەلدىڭ ءوز ىشكى ەسەبى بار. ە ە ك كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سەنسەك، قازاقستاندا 2025 -جىلى ەكسپورتتىق تاۋاردىڭ 80 پايىزى جانە يمپورتتىق تاۋاردىڭ 48 پايىزى اۆتوماتتى تۇردە شىعارىلعان. بەلارۋستە بۇل كورسەتكىشتەر تيىسىنشە 77 جانە 10,7 پايىزدى، رەسەيدە 43 جانە 22 پايىزدى قۇرادى.

ارمەنيادا دەكلاراتسيالاردىڭ 74 پايىزى «جاسىل ءدالىز» جۇيەسى ارقىلى راسىمدەلەدى. ونىڭ ىشىندە 8,4 پايىزى اۆتوماتتى تۇردە شىعارىلعان.

ە ە ك بۇل كورسەتكىشتەردەگى ايىرماشىلىقتاردى سىرتقى ساۋدا قۇرىلىمىمەن، ۇلتتىق تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەلەرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىمەن جانە سيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ قارقىنىمەن بايلانىستىرادى.

وداق ەلدەرى ەلەكتروندى دەكلاراتسيالاۋ ورتالىقتارىنىڭ جەلىسىن دامىتىپ جاتقاندارىن ايتىپ ءجۇر. بۇل كەدەندىك راسىمدەردى جۇكتىڭ نەمەسە سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتكە قاتىسۋشىنىڭ ورنالاسقان جەرىنە قاراماستان قاشىقتان جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر.

ە ە ك مالىمەتىنشە، راسىمدەۋ مەرزىمىن الدىن الا بولجاۋ بيزنەسكە جەتكىزۋ كەستەسىن جوسپارلاۋعا، قويما قورىن باسقارۋعا جانە لوگيستيكالىق پروتسەستەردى ۇيىمداستىرۋعا كومەكتەسپەك.

قازاقستانداعى تاجىريبە

اۆتوماتتاندىرىلعان كەدەندىك راسىمدەردىڭ قولدانىلۋى قازاقستانداعى حالىقارالىق ترانزيتكە دە اسەر ەتىپ وتىر.

قىتاي، ورتالىق ازيا، رەسەي جانە ەۋروپا باعىتتارىن جالعايتىن نەگىزگى ترانزيتتىك توراپتاردىڭ ءبىرى سانالاتىن قازاقستان شەكارادان جۇك وتكىزۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋعا جانە كولىك دالىزدەرىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋعا مۇددەلى.

وداق تالايدان بەرى «ءۇشىنشى» ەلدەرگە كونتەينەرمەن باعىتتالعان تەمىرجول تاسىمالىن اۆتوماتتى تۇردە راسىمدەۋ جۇيەسىن جەكە جوبا رەتىندە تانىستىرىپ ءجۇر. سونىڭ اياسىندا مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرى مەن ۇلتتىق تەمىرجول تاسىمالداۋشىلاردىڭ جۇيەلەرى ءوزارا ينتەگراتسيالانعانى مالىمدەلگەن.

- كونتەينەرلىك پويىزدارمەن تاسىمالداناتىن ترانزيتتىك جۇكتەردى دەكلاراتسيالاۋ پروتسەسى قاعاز قۇجاتتاردان باس تارتۋدى، سونداي-اق ترانزيتتىك دەكلاراتسيالاردى اۆتوماتتى تۇردە تىركەۋ مەن راسىمدەۋدى كوزدەيدى، - دەپ حابارلادى ە ە ك.

كوميسسيا وسىنىڭ ارقاسىندا ءبىر كونتەينەرلىك پويىزدىڭ مەملەكەتتىك باقىلاۋدان ءوتۋ ۋاقىتى ءۇش ساعاتتان 30 مينۋتقا دەيىن قىسقارعانىن كەلتىرىپ ءجۇر.

ە ە ك ستاتيستيكاسىنا سەنسەك، 2025 -جىلى قازاقستاندا كونتەينەرلىك تاسىمال بويىنشا 137,5 مىڭنان استام ترانزيتتىك دەكلاراتسيا راسىمدەلگەن. ال 2026 -جىلدىڭ باسىنان بەرى ولاردىڭ سانى 31,9 مىڭنان اسقان.

ءبىرىڭعاي ترانزيت جۇيەسى

ە ە ك ءبىرىڭعاي كەدەندىك ترانزيت جۇيەسىن دامىتۋ جۇمىستارىن دا قولعا العان. كوميسسيانىڭ مالىمەتىنشە، بۇل جۇيە وداق اۋماعىنداعى جۇك تاسىمالىن ورتاق ەرەجەلەر مەن سيفرلىق قۇرالدار نەگىزىندە سۇيەمەلدەۋگە ارنالعان.

جوبا اياسىندا قولدانىستاعى كەدەندىك رەتتەۋ تەتىكتەرىن سيفرلىق تەحنولوگيالارمەن ۇشتاستىرۋ كوزدەلگەن. ونىڭ قۇرامداس بولىكتەرىنىڭ ءبىرى - ەلەكتروندى ناۆيگاتسيالىق پلومبالار. ولار جۇكتىڭ قوزعالىسىن ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ە ە ك دەرەگىنە سايكەس، 2026 -جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ جۇيە اياسىندا 30 مىڭنان استام اۆتوموبيل جانە تەمىرجول تاسىمالى باقىلاۋعا الىنعان. ونىڭ ىشىندە 20 مىڭنان استامى كەدەندىك ترانزيت رەجيمىندە جۇزەگە اسىرىلسا، 8 مىڭنان استامى ە ا ە و مەملەكەتتەرى اراسىنداعى ءوزارا ساۋداعا تيەسىلى بولعان.

- ءبىرىڭعاي ترانزيت جۇيەسىنە قاتىسۋشى ەلدەردىڭ قوسىلۋى جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا، بيزنەس شىعىندارىن ازايتۋعا، تاسىمالداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن كۇشەيتۋگە جانە وڭىرگە قوسىمشا لوگيستيكالىق اعىنداردى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، - دەلىنگەن ە ە ك مالىمەتىندە.

سيفرلىق شەشىمدەردى دامىتۋ

ە ە ك وكىلدەرى سوڭعى جىلدارى ە ا ە و كەدەن سالاسىندا ەلەكتروندى دەكلاراتسيالاۋ، اۆتوماتتى تۇردە تاۋار شىعارۋ جانە ءبىرىڭعاي ترانزيت جۇيەسىن دامىتۋ باعىتىندا ءبىرقاتار سيفرلىق شەشىمدى ەنگىزگەندەرىن رەسمي حابارلاپ ءجۇر.

بۇل تەتىكتەر سيفرلىق دەرەكتەر الماسۋعا جانە راسىمدەردى اۆتوماتتاندىرۋعا نەگىزدەلگەن كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعانى دا ايتىلادى.

بۇعان دەيىن قازاقستان ە ا ە و-نىڭ ءبىرىڭعاي سيفرلىق اككرەديتتەۋ كەڭىستىگىن قالىپتاستىرۋدى ۇسىنعانىن جازعان ەدىك.

اۆتور

ەسىمجان ناقتىباي