فرانسۋز تاريحشىسى: ەۋروپاداعى التىن وردا تۋرالى تەرىس تۇسىنىكتى وزگەرتكىم كەلدى

ماري فاۆەرونىڭ ايتۋىنشا، ەۋروپانىڭ عىلىمي ورتاسىندا ۇزاق ۋاقىت بويى «وردا» ۇعىمىنا تەرىس ءمان بەرىلىپ، كوشپەلى حالىقتاردى جۇيەسىز، ساۋاتسىز دەپ قابىلداعان. ولاردىڭ وركەنيەتىنە تومەن قاراعاندار دا بولعان.

- ارينە، «وردا» اتاۋىنا دا تەرىس كوزقاراس بولدى. ەۋروپانىڭ عىلىمي ورتاسىندا كوشپەلى حالىقتاردى جۇيەسىز، ساۋاتسىز دەپ قابىلداپ، ولارعا تومەن قاراعاندار بولدى. مەن وسى تۇسىنىكتى وزگەرتكىم كەلدى. كىتابىمدا «وردا»، «التىن وردا» ۇعىمدارىنا مۇلدە باسقا قىرىنان قاراۋعا بولاتىنىن كورسەتۋگە تىرىستىم، - دەدى ماري فاۆەرو.

تاريحشىنىڭ سوزىنشە، التىن وردا ءوز داۋىرىندەگى قۋاتتى ءارى جۇيەلى مەملەكەت بولعان. ول كوشپەلى حالىقتاردى تەك جاۋىنگەر جۇرت رەتىندە قابىلداۋدىڭ دا جاڭساق ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

- التىن وردا وتە كۇشتى ءارى قۋاتتى مەملەكەت بولدى. ونىڭ وزىنە ءتان جۇيەسى بولدى. كوشپەلى حالىقتار دا بۇرىن ويلاعانداي ءالسىز نەمەسە تەك جاۋىنگەر جۇرت بولعان جوق. وسىنى كىتابىمدا جان-جاقتى تۇسىندىرۋگە تىرىستىم، - دەدى عالىم.

ماري فاۆەرونىڭ «التىن وردا. دالا يمپەرياسى الەمدى قالاي وزگەرتتى» اتتى ەڭبەگى قازاق تىلىندە جارىق كوردى. كىتاپتا التىن وردانىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى، ەۋروپا جانە ازيا ەلدەرىمەن بايلانىسى جان-جاقتى قاراستىرىلادى.

ەڭبەكتى Steppe World Publishing باسپا ءۇيى قازاق تىلىنە اۋدارىپ، جارىققا شىعاردى. باسپانىڭ نەگىزىن قالاۋشى ءارى ديرەكتورى رايسا قادىردىڭ ايتۋىنشا، بۇل ەڭبەك قازاق وقىرمانىنا التىن وردا تاريحىن شەتەلدىك زەرتتەۋشىنىڭ پايىمىمەن انا تىلىندە وقۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين ماري فاۆەرومەن كەزدەسىپ، عالىمنىڭ التىن وردا تاريحىنا ارنالعان ەڭبەگىنىڭ قازاق تىلىندە جارىق كورۋىن وتاندىق وقىرمان ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا دەپ باعالاعان ەدى.