قىز جىبەككە تۇسۋگە عابيت مۇسىرەپوۆ رۇقسات بەرمەگەن: رايسا مۇحامەدياروۆا تۋرالى نە بىلەمىز؟

قازاق كينوسىنىڭ تاريحىندا كورەرمەن جادىندا ءبىر عانا رولىمەن قالعان اكتەرلەر از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى - رايسا مۇحامەدياروۆا. كوپشىلىك ونى ءالى كۇنگە دەيىن ءوز ەسىمىمەن ەمەس، «مەنىڭ اتىم قوجا» فيلمىندەگى مايقانوۆا مۇعالىم رەتىندە تانيدى. ءبىراق ونىڭ ءومىر جولى ءبىر فيلممەن عانا شەكتەلمەيدى. كينوعا كەزدەيسوق كەلگەن ستۋدەنت قىز كەيىن قازاق كينوسىنىڭ تانىمال اكتريسالارىنىڭ بىرىنە اينالدى. ونىڭ تاعدىرىندا دا، شىعارماشىلىق جولىندا دا قىزىقتى وقيعالار از بولعان جوق.

كينوعا كەزدەيسوق كەلگەن قىز. رايسا مۇحامەدياروۆا تۋرالى ءسوز بولعاندا كوپشىلىك ونىڭ اكتريسالىق جولىن عانا ەسكە الادى. ءبىراق قىزىعى سول، ول كينو الەمىنە سانالى تۇردە كەلگەن جوق. بولاشاق ءومىرىن ساحنامەن نەمەسە كامەرامەن بايلانىستىرامىن دەپ تە ويلاماعان. ول الماتىداعى قازاق مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ شەت تىلدەرى فاكۋلتەتىندە وقىدى. بولاشاق ماماندىعى دا ونەرگە ەمەس، ءبىلىم سالاسى بولاتىن. دەسە دە، 1950 -جىلداردىڭ سوڭى مەن 196 -جىلداردىڭ باسىندا قازاق كينوسى جاڭا بۋىن اكتەرلەرىن ىزدەپ جاتقان كەزەڭ بولاتىن. سول كەزدە جاس ستۋدەنت قىزدىڭ كەلبەتى مەن تابيعي بولمىسىنا نازار اۋدارعان ماماندار ونى ەكراندىق سىناققا شاقىرادى.

كەيىن رايسا مۇحامەدياروۆا سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە بۇل جاعدايدىڭ ءوزى ءۇشىن كۇتپەگەن وقيعا بولعانىن ايتقان.

وسىلايشا، ونىڭ كينو الەمىندەگى جولى باستالدى. 1961 -جىلى جارىق كورگەن «ءان شاقىرادى» فيلمى جاس اكتريسانى كورەرمەنگە تانىستىردى. ول كەزدە قازاق كينوسىنىڭ ءوزى ءالى قالىپتاسۋ كەزەڭىن باستان وتكەرىپ جاتقان ەدى. بۇگىندە كلاسسيكا سانالاتىن كوپتەگەن فيلمدەر ءالى تۇسىرىلمەگەن بولاتىن. سوندىقتان رايسا مۇحامەدياروۆا قازاق كينوسىنىڭ العاشقى بۋىندارىنىڭ ءبىرى سانالادى. زامانداستارى ونىڭ اكتەرلىك شەبەرلىگىنەن بۇرىن تابيعيلىعىن اتاپ وتەدى. ول كاسىبي تەاتر مەكتەبىنەن وتپەسە دە، كامەرا الدىندا ءوزىن ەركىن ۇستاي ءبىلدى. رەجيسسەرلەر دە ءدال وسى قاسيەتىن جوعارى باعالاعان. كەيىن ەكرانداعى كوپتەگەن كەيىپكەرلەرى كورەرمەنگە شىنايى كورىنۋىنىڭ ءبىر سەبەبى دە وسى بولسا كەرەك. 

رايسا مۇحامەدياروۆانىڭ ومىرىندەگى ەڭ كوپ ايتىلاتىن تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى - عابيت مۇسىرەپوۆپەن باس قوسۋى. الايدا بۇل اڭگىمەنىڭ ءوزى دە كوبىنە سىرت كوزدىڭ باعاسىمەن ايتىلىپ كەلەدى. ولار تانىسقان كەزدە عابيت مۇسىرەپوۆ قازاق ادەبيەتىنىڭ ەڭ بەدەلدى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى. ونىڭ كىتاپتارى بىرنەشە تىلگە اۋدارىلىپ، ەسىمى بۇكىل وداققا تانىلعان بولاتىن. ال رايسا مۇحامەدياروۆا بولسا كينوعا ەندى عانا تانىلىپ كەلە جاتقان جاس اكتريسا ەدى.

كەيىنگى سۇحباتتارىندا رايسا مۇحامەدياروۆا جازۋشىنىڭ اتاعىنان بۇرىن ادامدىق قاسيەتتەرىن ءجيى ەسكە العان. ونىڭ ايتۋىنشا، عابيت مۇسىرەپوۆ وتە ۇقىپتى، ءتارتىپتى جانە ۋاقىتتى باعالايتىن ادام بولعان. جۇمىس ىستەپ وتىرعان كەزدە ەشكىمنىڭ مازالاۋىن ۇناتپاعان. ۇيدەگى كىتاپتار مەن قاعازداردىڭ ءوز ورنى بولعان. سونىمەن قاتار جازۋشىنىڭ ءازىلدى جاقسى كورەتىنىن دە بىرنەشە رەت ايتقان. كوپشىلىك الدىندا رەسمي كورىنەتىن ادامنىڭ ۇيدە مۇلدە باسقا قىرى بايقالاتىن كورىنەدى.

كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن ءبىر دەرەك بار. رايسا مۇحامەدياروۆا شىعارماشىلىق جولىنىڭ ءبىر كەزەڭىندە كينو مەن تەاتردان ۋاقىتشا الىستاپ كەتكەن. ول كەيىنگى ەستەلىكتەرىندە بۇل جىلداردى وتباسى مەن بالالارعا ارناعانىن ايتقان. كەيبىر دەرەكتەر بويىنشا، بىرنەشە جىل بويى ونەردەن شەتتەپ، ءۇي شارۋاسىمەن اينالىسادى.

كەيىن رايسا مۇحامەدياروۆا ونەرگە قايتا ورالعانىمەن، سول جىلدار ونىڭ ومىرىندەگى ەرەكشە كەزەڭ بولىپ قالسا كەرەك.

«قىز جىبەككە» تۇسە الماعان. رايسا مۇحامەدياروۆانىڭ شىعارماشىلىق ومىرىندەگى ەڭ قىزىق وقيعالاردىڭ ءبىرى ايگىلى «قىز جىبەك» فيلمىمەن بايلانىستى. ءبىر سۇحباتىندا ول فيلمدەگى قامقا رولىنە بەكىتىلگەنىن ايتقان. الايدا بۇل جۇزەگە اسپادى. ويتكەنى تۇسىرىلىمگە قاتىسۋ ماسەلەسىندە وتباسى ىشىندە باسقا شەشىم قابىلدانادى. جاعدايدان حاباردار ادامداردىڭ ايتۋىنشا، بۇعان بىردەن-ءبىر سەبەپ عابيت مۇسىرەپوۆ بولعان دەيدى. بۇل ۇسىنىس تۋرالى اكتريسانىڭ ءوزى دە كەيىن بىرنەشە رەت ەسكە العان. قازاق كينوسىنىڭ تاريحىنداعى ەڭ تانىمال فيلمدەردىڭ بىرىنە ءتۇسۋ مۇمكىندىگى بولعانىمەن، جوباعا قاتىسا الماي قالعان.

مايقانوۆا مۇعالىمنىڭ ۇزاق عۇمىرى. رايسا مۇحامەدياروۆا 30 شاقتى فيلمگە ءتۇستى. ءبىراق ولاردىڭ ەشقايسىسى «مەنىڭ اتىم قوجا» فيلمىندەگى مايقانوۆا مۇعالىمنىڭ تانىمالدىعىنا جەتە العان جوق.1963 -جىلى شىققان فيلم بىرنەشە بۋىننىڭ سۇيىكتى تۋىندىسىنا اينالدى. قوجا تۋرالى وقيعا مەكتەپ ءومىرىن، بالا پسيحولوگياسىن جانە ۇستاز بەن وقۋشى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى شىنايى كورسەتە ءبىلدى.

ءتىپتى، كەي ادامدار ونىڭ شىن ەسىمىن بىلمەي، كوشەدە كەزدەسكەندە دە «مايقانوۆا مۇعالىم» دەپ امانداساتىن بولعان. اكتريسا بۇعان رەنجىمەگەن. كەرىسىنشە، حالىقتىڭ ەسىندە قالعان وبراز اكتەر ءۇشىن ەڭ ۇلكەن ماراپات ەكەنىن ايتقان.

كينو تانۋشىلاردىڭ جازۋىنشا، مايقانوۆا مۇعالىم فيلمدە قاتاڭ كورىنەدى. ءبىراق كورەرمەن ونى جاعىمسىز كەيىپكەر رەتىندە قابىلداعان جوق. كەرىسىنشە، ءوز ىسىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن ۇستاز رەتىندە ەستە قالدى. مۇمكىن ءدال وسى سەبەپتى كەيىپكەر ومىرشەڭ بولدى. ارادا ونداعان جىل وتسە دە كورەرمەندەر فيلمدى قايتا قاراپ وتىرادى. ال رايسا مۇحامەدياروۆانىڭ ءوزى كوپشىلىك ءۇشىن مايقانوۆا مۇعالىم بولىپ قالا بەردى.

زامانداستارى رايسا مۇحامەدياروۆانىڭ سۇلۋلىعى تۋرالى ءجيى جازعان. كەيبىر جۋرناليستەر مەن ارىپتەستەرى ونى ءتىپتى «قازاقتىڭ دجينا لوللوبريدجيداسى» دەپ اتاعان.

عابيت مۇسىرەپوۆتەن 37 جاس كىشى بولعانىنا قاراماستان، ولار ۇزاق جىل بىرگە ءومىر ءسۇردى.

جاقىن ارالاسقان ادامدارى ونىڭ سۇلۋلىعىن عانا ەمەس، مادەنيەتىن، ۇستامدىلىعىن جانە قاراپايىم مىنەزىن دە ەرەكشە باعالاعان.

قورىتا ايتقاندا، بۇل ماقالادا ءبىز رايسا مۇحامەدياروۆانىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنىڭ شاعىن عانا بولىگىنە توقتالدىق. ونىڭ تاعدىرىندا دا، ونەر جولىندا دا بۇدان الدەقايدا كۇردەلى ءارى قىزىقتى وقيعالار از ەمەس. قازاق كينوسىنىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭى، شىعارماشىلىق ورتا، عابيت مۇسىرەپوۆپەن بىرگە وتكەن جىلدار، ەكرانداعى جانە ومىردەگى تاڭداۋلار - مۇنىڭ ءبارى جەكە زەرتتەۋگە لايىق تاقىرىپتار.

دەرەككوز  Aikyn.kz