قىتايدا سيرەك كەزدەسەتىن جابايى جانۋارلار پوپۋلياتسياسى قالپىنا كەلتىرىلىپ جاتىر

قازىرگى تاڭدا 200 دەن استام جويىلىپ بارا جاتقان جانۋار پوپۋلياتسياسى قالپىنا كەلۋ فازاسىنا ءوتتى، ال 100 دەن استام جويىلۋ قاۋپى بار وسىمدىك تۇرلەرى شۇعىل قورعاۋعا الىندى، دەپ حابارلايدى بەلتا.

قىتايدىڭ ورمان جانە دالا شارۋاشىلىعى مەملەكەتتىك باسقارماسى 25-حالىقارالىق بيولوگيالىق ارتۇرلىلىك كۇنىنە وراي، قالپىنا كەلۋ جانە ءوسۋ ءۇردىسىن كورسەتەتىن سيرەك جانە جويىلىپ بارا جاتقان تۇرلەردى اتاپ ءوتتى.

2025-جىلى حاينان گيببوندارىنان ءۇش جاڭا تۋعان نارەستە تىركەلىپ، بۇل ءتۇردىڭ جالپى سانى 44 داناعا جەتىپ، جەتى توپقا ءبولىندى.

- بۇل الەمدەگى بىردەن-ءبىر گيببون پوپۋلياتسياسى، ول ۇزدىكسىز ءوسىپ وتىر، - دەلىنگەن حابارلامادا.

سولتۇستىك-شىعىس قىتايداعى جولبارىس جانە بارىس ۇلتتىق پاركىندە فوتوتۇزاق العاش رەت 5 كىشكەنتاي جولبارىسقا كۇتىم جاساپ جاتقان جابايى امۋر جولبارىسىن تىركەدى. بۇل ءتۇردىڭ كوبەيۋى بويىنشا جاڭا ۇلتتىق رەكورد بولىپ سانالادى.

باسقارمانىڭ مالىمەتىنشە، حەلان تاۋلارىندا جابايى تابيعاتقا قايتا جىبەرىلگەن ەكى قار بارىسى جۇپتاسىپ، ءتولىن تابيعي ورتادا ءوسىردى.

1963 -جىلى تابىلعان Abies beshanzuensis قاراعايىنىڭ سانى قازىر 3 ەكزەمپلياردان 4 مىڭنان استام وسىمدىككە دەيىن ءوستى.

ورحيدەيا تۇقىمداس Paphiopedilum spicerianum وسىمدىگىنىڭ سانى 2003-جىلى يۋننان پروۆينتسياسى پۋەر قالاسىنان تابىلعان 10 ەكزەمپلياردان 200 دەن استامعا جەتتى.

باسقارما سونداي-اق قىتايداعى قۇستاردى قورعاۋ بويىنشا ەلدىڭ كۇش-جىگەرى مەن جەتىستىكتەرىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى.

مالىمەت بويىنشا قىتايداعى قۇستاردىڭ %94,5 ى ۇلتتىق ماڭىزدى قورعالاتىن تۇرلەر تىزىمىنە جانە «ەكولوگيالىق، عىلىمي جانە الەۋمەتتىك ماڭىزدى جابايى جەر جانۋارلارى» تىزىمىنە ەنگىزىلگەن.

سونداي-اق، قۇستاردىڭ ميگراتسيالىق جولدارى بويىنداعى 1140 ماڭىزدى مەكەندەر انىقتالىپ، 821 نەگىزگى ايماق كەشەندى قورعاۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن تاڭدالدى.

ەلدە سوڭعى 6 جىل بويى براكونەرلىك پەن زاڭسىز اڭشىلىققا قارسى ارنايى ناۋقاندار ۇيىمداستىرلىپ وتىر. ۇكىمەت قۇستار رەسۋرستارىنا زيان كەلتىرەتىن ارەكەتتەرگە قاتاڭ شارالار قولدانادى.

وسى كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا مەملەكەت قورعاۋىندا تۇرعان قۇستاردىڭ جالپى سانى تۇراقتى بولىپ عانا قويماي، كوبەيىپ كەلەدى.

ايتا كەتەيىك، ەۋرووداقتىڭ بارلىق ەلىندە ءۇي جانۋارلارىن ۇستاۋ، ءوسىرۋ جانە ساتۋ بويىنشا ءبىرىڭعاي ەرەجەلەر ەنگىزىلەدى.