قىتاي عالىمدارى قۇس جولىنىڭ سىرتقى ديسكىسىنەن تولقىن ءتارىزدى قۇرىلىمدار تاپتى

زەرتتەۋدى قىتاي عىلىم اكادەمياسىنا قاراستى Purple Mountain Observatory (PMO) وبسەرۆاتورياسىنىڭ عالىمدارى جۇرگىزدى. ناتيجەلەرى 7-تامىزدا Nature Astronomy جۋرنالىندا جاريالاندى.

قۇس جولىنىڭ جالپى ءپىشىنى دەفورماتسيالانعان ديسكىنى ەسكە سالادى: ونىڭ ءبىر جاعى جوعارى، ەكىنشى جاعى تومەن قاراي يىلگەن. مۇنداي اۋقىمدى دەفورماتسيا «ءيىلۋ» دەپ اتالادى. الايدا بۇعان دەيىن گالاكتيكا ىشىندەگى نەعۇرلىم ۇساق تىك قۇرىلىمدارعا جۇيەلى باقىلاۋ مەن ساندىق زەرتتەۋلەر جەتكىلىكتى جۇرگىزىلمەگەن.

عالىمدار 30 مىڭنان استام مولەكۋلالىق بۇلت تۋرالى دەرەكتەردى تالداپ، ولاردىڭ ءۇش ولشەمدى كەڭىستىكتەگى ورنالاسۋىن انىقتادى. ول ءۇشىن وبسەرۆاتوريانىڭ 13,7 مەترلىك ميلليمەترلىك تەلەسكوپى ارقىلى كومىرتەك مونووكسيدى (CO) سپەكترلىك جەلىسىندە الىنعان باقىلاۋ ناتيجەلەرى پايدالانىلدى.

كومىرتەك مونووكسيدى - جاڭا جۇلدىزداردىڭ تۇزىلۋىنە قاجەتتى باستاپقى ماتەريال سانالاتىن سۋىق مولەكۋلالىق گازدىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى. زەرتتەۋ قۇس جولىنىڭ سىرتقى ديسكىسىنىڭ شامامەن جارتىسىن، ياعني گالاكتيكا ورتالىعىنان 26 كيلوپارسەككە دەيىنگى قاشىقتىقتى قامتىدى.

الىنعان دەرەكتەر نەگىزىندە زەرتتەۋشىلەر سىرتقى ديسكىدەگى مولەكۋلالىق گازدىڭ ءيىلۋىنىڭ جاھاندىق مودەلىن جاسادى. اۋقىمدى دەفورماتسيانى ەسەپتەن شىعارعاننان كەيىن قۇرىلىمنان سۋ بەتىندەگى ۇساق تولقىندارعا ۇقسايتىن ايقىن تىك اۋىتقۋلار انىقتالعان.

عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، بۇل قۇرىلىمدار سىرتقى گراۆيتاتسيالىق اسەردەن تۋىندايتىن اۋقىمدى ءيىلۋ تولقىندارىنىڭ كورىنىسى بولۋى مۇمكىن. مۇنداي اسەردىڭ ىقتيمال كوزدەرىنىڭ ءبىرى - قۇس جولىنىڭ ماڭىنان وتەتىن سەرىك گالاكتيكالارمەن، سونىڭ ىشىندە ەرگەجەيلى گالاكتيكالارمەن ءوزارا ارەكەتتەسۋى.

وسىلايشا، انىقتالعان تولقىن ءتارىزدى قۇرىلىمدار قۇس جولىنىڭ سىرتقى ديسكىسى ارقىلى تارالىپ جاتقان گراۆيتاتسيالىق ءوزارا ارەكەتتەسۋلەردىڭ وزىندىك «ىزدەرى» بولۋى مۇمكىن.