قىتاي ايىپتادى، ەۋروپا كۇمانداندى، ب ۇ ۇ ءۇن قاتتى: ا ق ش قادامى الەمگە نەنى كورسەتتى؟

استانا. KAZINFORM – ا ق ش- تىڭ كەزەكتى اسكەري سوققىسى حالىقارالىق قاۋىمداستىقتا كەزەكتى شيەلەنىس تولقىنىن تۋعىزدى. الەمدىك ساياساتتىڭ ءىرى ويىنشىلارى - قىتاي، رەسەي، ەۋروپالىق وداق جانە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى - ۆاشينگتوننىڭ ارەكەتىنە ءارقيلى ءۇن قاتتى.

بۇل رەاكسيالار تەك ناقتى جاعدايعا ەمەس، قازىرگى گەوساياسي تەپە-تەڭدىككە دە كوپ نارسە اڭعارتادى.

الەمنىڭ بۇل وقيعاعا قالاي ءۇن قاتقانىن BAQ. KZ ءتىلشىسى زەردەلەپ كوردى.

قىتاي: «كۇش قولدانۋ ماسەلەنى ۋشىقتىرادى»

بەيجيڭ ا ق ش- تىڭ اسكەري ارەكەتىن سالقىنقاندىلىقپەن، ءبىراق انىق سىنمەن قارسى الدى. قىتاي بيلىگى حالىقارالىق داۋلاردى قارۋمەن ەمەس، كەلىسسوز ۇستەلىندە شەشۋ قاجەت ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە ەسكە سالدى. رەسمي مالىمدەمەلەردە مەملەكەتتىك ەگەمەندىك پەن اۋماقتىق تۇتاستىق قاعيدالارى ەرەكشە اتالدى.

بۇل ۇستانىم - قىتايدىڭ سوڭعى جىلدارى قالىپتاستىرعان سىرتقى ساياسي جەلىسىنىڭ جالعاسى. بەيجيڭ ءوزىن قاقتىعىستاردى تەجەيتىن، «جاۋاپتى دەرجاۆا» رەتىندە كورسەتۋگە تىرىسىپ كەلەدى. ا ق ش- تىڭ شابۋىلى، قىتايدىڭ پايىمىنشا، ايماقتىق تۇراقسىزدىقتى كۇشەيتىپ، حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىن السىرەتەدى.

رەسەي: حالىقارالىق قۇقىقتىڭ ورەسكەل بۇزىلۋى

ماسكەۋدىڭ رەاكسياسى بارىنشا قاتاڭ بولدى. رەسەي تاراپى ا ق ش ارەكەتىن حالىقارالىق قۇقىقتى ەلەمەۋ دەپ باعالاپ، ب ۇ ۇ جارعىسىنا قايشى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كرەملدىڭ ريتوريكاسىندا «ءبىرجاقتى شەشىمدەر» مەن «كۇشكە سۇيەنگەن ساياسات» ۇعىمدارى جيى قايتالاندى.

بۇل - رەسەيدىڭ سوڭعى جىلدارداعى ءداستۇرلى ۇستانىمى. ماسكەۋ ۆاشينگتوننىڭ اسكەري بەلسەندىلىگىن ءوز ىقپال ايماعىنا تونگەن قاۋىپ رەتىندە قابىلدايدى جانە مۇنداي ارەكەتتەر الەمدى جاڭا تەكەتىرەسكە يتەرمەلەيدى دەپ ەسەپتەيدى. سونىمەن قاتار، بۇل مالىمدەمەلەر رەسەيدىڭ ءوزىن كوپ پوليارلى الەمنىڭ قورعاۋشىسى رەتىندە كورسەتۋگە دەگەن تالپىنىسىن دا اڭعارتادى.

ەۋرووداق: الاڭداۋشىلىق پەن ساق ءۇن

ەۋروپالىق وداقتىڭ رەاكسياسى بۇرىنعىداي ۇستامدى بولدى. بريۋسسەل جاعدايدىڭ ۋشىعۋىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ، تاراپتاردى سابىرعا شاقىردى. ە و ءۇشىن باستى باسىمدىق - ايماقتىق تۇراقتىلىق پەن گۋمانيتارلىق سالداردىڭ الدىن الۋ.

الايدا ەۋرووداقتىڭ مالىمدەمەسىندە ناقتى ايىپتاۋدان گورى ديپلوماتيالىق تەپە-تەڭدىك باسىم. بۇل وداق ىشىندەگى كوزقاراستاردىڭ اركەلكىلىگىن كورسەتەدى: ءبىر ەلدەر ا ق ش- پەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى ساقتاۋعا مۇددەلى بولسا، ەندى بىرەۋلەرى حالىقارالىق قۇقىقتىڭ بۇزىلۋىنا كوز جۇما قاراماۋ قاجەت دەپ سانايدى.

ب ۇۇ : ديالوگقا شاقىرۋ، ءبىراق ىقپال شەكتەۋلى

بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى دا جاعدايعا قاتىستى ءوز ۇستانىمىن ءبىلدىردى. ۇيىم وكىلدەرى قاقتىعىستىڭ ۋشىعۋىنا الاڭداپ، تاراپتاردى ديپلوماتيالىق جولدى تاڭداۋعا شاقىردى. ءداستۇرلى ۇندەۋ - بەيبىتشىلىك، كەلىسسوز جانە حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىن ساقتاۋ.

دەگەنمەن، بۇل جولى دا ب ۇ ۇ- نىڭ ناقتى ىقپال تەتىكتەرى شەكتەۋلى ەكەنى بايقالدى. قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى ۆەتو قۇقىعى بار ەلدەردىڭ مۇددەلەرى تۇيىسپەي، ۇيىم كوبىنە باقىلاۋشى رولىندە قالىپ وتىر.

بۇل نەنى بىلدىرەدى؟

ا ق ش شابۋىلىنا بەرىلگەن رەاكسيالار الەمدىك ءتارتىپتىڭ قانشالىقتى بولشەكتەنگەنىن كورسەتەدى. ءبىر تاراپ ءۇشىن بۇل - «قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ»، ەكىنشىسى ءۇشىن - «حالىقارالىق قۇقىقتى اياققا تاپتاۋ». قىتاي مەن رەسەي كوپ پوليارلى جۇيەنى قورعاۋ ريتوريكاسىن كۇشەيتسە، ەۋرووداق ەكىۇداي پوزيتسيادا قالدى، ال ب ۇ ۇ بۇرىنعىداي مامىلەگەر ءرولىن ساقتاۋعا تىرىسۋدا.

بۇل جاعداي ءبىر نارسەنى انىق اڭعارتادى: الەمدە ءبىرىڭعاي ۇستانىم جوق، ال كۇش قولدانۋ بارعان سايىن قالىپتى قۇرالعا اينالىپ بارادى. مۇنداي ءۇردىس حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسىن السىرەتىپ، جاڭا داعدارىستارعا جول اشۋى مۇمكىن.

حالىقارالىق قاتىناستار جونىندەگى ساراپشى تاير نيگمانوۆ الەمدىك ويىنشىلاردىڭ ا ق ش شابۋىلىنا بەرگەن رەاكسياسىنداعى الشاقتىق كەزدەيسوق ەمەس ەكەنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، قىتاي مەن رەسەيدىڭ ايىپتاۋى تۇسىنىكتى، ءبىراق بۇل قولداۋدىڭ شەگى بار.

تۇسىنىكتى سەبەپتەرگە بايلانىستى قىتاي مەن رەسەي بولعان وقيعانى ايىپتادى. ويتكەنى ولار ۇزاق ۋاقىت بويى ۆەنەسۋەلانىڭ وداقتاسى بولىپ كەلدى. الايدا سوڭعى ايلاردا احۋالدىڭ ۋشىعۋى، ەلدىڭ تەڭىز ارقىلى وقشاۋلانۋى سەكىلدى جايتتار اياسىندا بۇل ەلدەر ءوز وداقتاسىن تەك ساياسي مالىمدەمەلەرمەن عانا قولداۋعا دايىن ەكەنىن كورسەتتى. ناقتى قورعانىسقا بارمادى، - دەيدى ساراپشى.

ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل جاعداي قىتاي مەن رەسەيدىڭ ۆەنەسۋەلا ءۇشىن ا ق ش- پەن تىكەلەي قاقتىعىسقا بارۋعا دايىن ەمەستىگىن اڭعارتادى. ياعني، گەوساياسي مۇددە بار، ءبىراق ونىڭ شەگى دە بار.

ەۋرووداق: ءبىر وداق - بىرنەشە ۇستانىم

تاير نيگمانوۆ ەۋروپالىق وداقتىڭ ىشىندەگى الا-قۇلالىققا دا نازار اۋدارادى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەۋروپادا بۇل ماسەلەگە قاتىستى ورتاق ساياسي ەرىك قالىپتاسپاعان.

ەۋروپالىق وداقتىڭ ءوز ىشىندە دە باعالار قاتتى اركەلكى. مىسالى، يتاليانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى دجوردجا مەلوني بۇل وپەراتسيانى تولىقتاي زاڭدى ءارى قورعانىس سيپاتىنداعى قادام دەپ اتادى. ال فرانتسيا مەن يسپانيا اقش ارەكەتتەرىن ايىپتاعانىمەن، بۇل تەك ءسوز جۇزىندەگى سىنمەن شەكتەلدى. ياعني، ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ەشقايسىسى ا ق ش- قا قارسى سانكتسيا ەنگىزگەلى وتىرعان جوق، - دەيدى ول.

ۇلى بريتانيانىڭ ۇستانىمى دا بولەك. ساراپشىنىڭ سوزىنشە، لوندون ماسەلەنى قۇقىقتىق تۇرعىدا تالقىلاۋعا دايىن ەكەنىن بىلدىرگەنىمەن، ۆەنەسۋەلا بيلىگىنە جاناشىرلىق تانىتىپ وتىرعان جوق.

ۇلى بريتانيادا بۇدان دا بايىپتى، ۇستامدى ۇستانىم بايقالدى. پرەمەر-مينيستر كير ستارمەر وپەراتسيانىڭ زاڭدىلىعىن ءالى دە تالقىلاپ، جان-جاقتى قاراستىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى، ءبىراق مادۋرو رەجيمى ءۇشىن «كوز جاسىن توگۋدىڭ» قاجەتى جوق ەكەنىن دە اشىق ءبىلدىردى، - دەپ اتاپ ءوتتى نيگمانوۆ.

ساراپشىنىڭ پايىمىنشا، وسىنىڭ بارلىعىن جيناقتاي كەلگەندە، ەۋروپانىڭ ءسوز جۇزىندەگى باعالارى ناقتى جاعدايعا ايتارلىقتاي اسەر ەتىپ وتىرعان جوق.

ب ۇ ۇ: ريتوريكادان ءارى اسا الماي وتىر

ب ۇ ۇ- نىڭ رولىنە قاتىستى تاير نيگمانوۆ بۇل ۇيىمنىڭ ىقپالى قۇرىلىمدىق تۇرعىدا شەكتەۋلى ەكەنىن اشىق ايتادى.

ب ۇ ۇ- دا ينستيتۋتتار كوپ بولعانىمەن، شەشۋشى ءرول تەك قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تيەسىلى. تەك وسى ورگاننىڭ قابىلداعان شەشىمدەرى مىندەتتى كۇشكە يە. ال باس اسسامبلەيا سەكىلدى ورگانداردىڭ رەزوليۋتسيالارى ءىس جۇزىندە ەشتەڭەنى وزگەرتپەيدى: بۇل تەك ەلدەردىڭ كوزقاراسىن بىلدىرەتىن پىكىرلەر جيىنتىعى عانا، - دەيدى ساراپشى.

ونىڭ ايتۋىنشا، ماسەلەنىڭ ءتۇپ-توركىنى - قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى ۆەتو قۇقىعى.

قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى – ا ق ش. ەگەر وسى بەس ەلدىڭ بىرەۋى رەزوليۋتسياعا قارسى داۋىس بەرسە، قۇجات قابىلدانبايدى. بۇل ب ۇ ۇ قۇرىلىمىنىڭ وزىنەن-اق ا ق ش- تى نەمەسە كەز كەلگەن تۇراقتى مۇشەنى جازالايتىن شەشىم قابىلداۋ مۇمكىن ەمەستىگىن كورسەتەدى، - دەپ تۇسىندىرەدى نيگمانوۆ.

سوندىقتان ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، ب ۇ ۇ- نىڭ قولىنان كەلىپ وتىرعانى - تەك ريتوريكا. بۇل دا ۇيىمنىڭ جيى سىنعا ۇشىراۋىنا سەبەپ.

حالىقارالىق قۇقىق السىرەپ بارا ما؟

جاھاندىق كۇشتەر بالانسىنا قاتىستى تاير نيگمانوۆ حالىقارالىق قۇقىقتىڭ السىرەپ بارا جاتقانىن اشىق مويىندايدى.

ا ق ش جاقىندا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ستراتەگياسىن جاريالاپ، باتىس جارتى شاردى ءوزىنىڭ ۇلتتىق مۇددەلەر ايماعى دەپ سانايتىنىن اشىق مالىمدەدى. ال وتكەن اپتادا بۇل ىقپالىن ەڭ قاتاڭ تاسىلدەرمەن جۇرگىزۋگە دايىن ەكەنىن دە كورسەتتى، - دەيدى ول.

ساراپشى بۇل ءۇردىستى تەك ۆەنەسۋەلامەن شەكتەمەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا، دونالد ترامپ اكىمشىلىگى دانياعا - گرەنلانديا ماسەلەسى بويىنشا، كولۋمبيا، مەكسيكا جانە كۋباعا قاتىستى دا قىسىم كورسەتۋ ريتوريكاسىن كۇشەيتىپ وتىر.

وتە قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، ترامپ مۇنى جاسادى، ويتكەنى ونىڭ وعان مۇمكىندىگى بولدى جانە ول سونى قالادى، - دەيدى نيگمانوۆ.

بۇل جەردە ا ق ش مەملەكەتتىك حاتشىسى ماركو رۋبيونىڭ جەكە فاكتورىن دا ەسكەرۋگە بولادى.

ول - كۋبالىق ەميگرانتتاردىڭ ۇرپاعى، كوممۋنيزمگە جاقىن لاتىنامەريكالىق رەجيمدەردى مۇلدە جاقتىرمايدى. ءبىراق تۇپتەپ كەلگەندە، ماسەلە جەكە تۇلعالاردا ەمەس - ماسەلە حالىقارالىق قۇقىقتىڭ السىرەۋىندە، - دەيدى ساراپشى.

كۇش بار جەردە - مۇمكىندىك بار

تاير نيگمانوۆتىڭ ايتۋىنشا، ا ق ش- قا قارسى جاڭا سانكسيالار ەنگىزىلەدى دەپ كۇتۋ شىندىققا جاناسپايدى.

ا ق ش- قا قارسى ەشكىم سانكسيا سالمايدى، كەم دەگەندە ىقپالدى ويىنشىلاردىڭ ەشقايسىسى. اسكەري-ساياسي بلوكتاردىڭ كۇشەيۋى دە ەكىتالاي - ءبارى قازىرگى قالپىندا قالا بەرەتىن سياقتى، - دەيدى ول.

الايدا بۇل جاعداي لاتىن امەريكاسىنداعى ەلدەردىڭ مىنەز-قۇلقىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن.

لاتىن امەريكاسى ەلدەرى ا ق ش- تىڭ قازىرگى اكىمشىلىگىنە قاتىستى الدەقايدا ساق، يكەمدى بولا باستايدى. بۇل ءۇردىس بۇرىننان بار، ال قازىرگى وقيعالار ونى كۇشەيتتى، - دەپ تۇيىندەيدى ساراپشى.