قىرعىز ساراپشىلارى قاتتى نارازى: قازاقستان ءبىزدى جاۋىن-شاشىنسىز قالدىرۋى مۇمكىن

الايدا بۇل باستاما كورشىلەس قىرعىزستاننىڭ ءبىرقاتار شەنەۋنىگىن، ەكولوگىن الاڭداتىپ وتىر. وتكەن اپتادا قىرعىز باسىلىمدارى بۇل تاقىرىپتى ءبىراز قاۋزادى.

قىرعىزستاننىڭ مينيسترلەر كابينەتىنىڭ ەكس-ءتوراعاسى اقىلبەك جاپاروۆ قازاقستان ۇسىنعان باستاماعا الاڭداپ وتىرعانىن بىلدىرۋدە. ونىڭ سوزىنشە، قازاقستاننىڭ «جاساندى جاڭبىر» شاقىرۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋى، ءبىرقاتار ماسەلەنى ۋشىقتىرۋى مۇمكىن.

الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا اقىلبەك جاپاروۆ بۇل تۋرالى پىكىرىن ءبىلدىرىپ، الاڭداۋشىلىق تانىتقان.

«تابيعاتتا ەشتەڭە جوعالمايدى جانە جوقتان پايدا بولمايدى. اتموسفەرا، اۋا اعىنى، مۇزدىقتار مەن سۋ تامشىلارىنىڭ بارلىعى ءوزارا ورتاق جۇيەنى قالىپتاستىرادى. وعان اسەر ەتۋ تەحنولوگيالارى باسقا ءبىر ەلگە اسەرىن تيگىزۋى مۇمكىن. سوڭعى ۋاقىتتا كوپتەگەن مەملەكەتتەر جاساندى جاڭبىر شاقىرۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزىپ، كليماتقا اسەر ەتۋگە تىرىسىپ جاتىر. بۇرىن بۇل تەحنولوگيالارعا ءبىز تاجىريبە رەتىندە قاراساق، ەندى بۇل تەحنولوگيالار جەكەلەگەن ەلدەردىڭ سۋ تاپشىلىعىن شەشۋ ساياساتىنا اينالىپ كەلە جاتىر. سوڭعى جىلدارى بۇل تەحنولوگيانى تاياۋ شىعىس، قىتاي جانە ورتالىق ازيانىڭ كەي ەلدەرى قولدانۋدا. ورتالىق ازياعا بۇنىڭ اسەرى ۇلكەن بولۋى مۇمكىن. ەگەر ءبىر ايماقتا جاساندى تۇردە جاۋىن-شاشىن كوپ تۇسسە، دەمەك بۇل ەكىنشى ءبىر ايماقتاعى اتموسفەرالىق دىمقىلدىققا اسەر ەتۋى ىقتيمال. اسىرەسە بۇل تاۋ ەكوجۇيەسىنە قاتىستى دەۋگە بولادى. قىرعىز ەلى ايماقتاعى سۋ رەسۋرسىن قالىپتاستىرۋدا باستى ءرولدى وينايتىن مەملەكەتتىڭ ءبىرى. ءبىزدىڭ مۇزدىقتارىمىز قازىردىڭ وزىندە قارقىندى تۇردە ازايۋدا. وزەن، كول مەن سۋ بالانسىنىڭ جاعدايى تىكەلەي نەگىزدە سۋ تامشىلارى، تەمپەراتۋرا جانە دىمقىلدىقپەن بايلانىستى. ەگەر ايماقتا اتموسفەراعا اسەر ەتۋگە قاتىستى تەحنولوگيالار جاپپاي قولدانىلا باستاسا، ونىڭ ورتالىق ازيانىڭ ەكوجۇيەسىنە اسەرى ۇزاققا سوزىلۋى مۇمكىن»، - دەيدى ول.

قازاقستان جاساندى جاڭبىر شاقىرۋ تەحنولوگياسىن ب ا ءا كومپانيالارىمەن بىرلەسە جۇزەگە اسىرماق. العاشقى تاجىريبەلەر تۇركىستان وبلىسىندا ىسكە اسۋى ءتيىس جانە بۇل وبلىستاعى قۇرعاقشىلىقتى شەشۋدە وڭ اسەرىن بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە.

قىرعىزستاندىق ەكولوگ، ساراپشى گامال سورونكۋلوۆ بىلاي دەيدى: «بۇل ماسەلەنى كورشىلەس ەلدەرمەن كەڭەسۋلەرى كەرەك ەدى دەپ ويلايمىن. مۇمكىن بۇنى ەكولوگيالىق سامميت بارىسىندا تالقىلاۋ كەرەك پە ەدى؟! بىزدە سۋ رەسۋرستارى مەن كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قاتىستى جوبا بار. بىرنەشە كۇن بۇرىن جوبانى وڭتۇستىكتە تانىستىرۋ بارىسىندا مەنى سوڭعى ۋاقىتتا سۋ رەسۋرستارى بويىنشا مەملەكەتارالىق كەزدەسۋلەردىڭ ءتۇرلى دەڭگەيدە ءوتىپ جاتقانى، تاراپتاردىڭ ماسەلەلەردى بىرلەسىپ شەشىپ، كەلىسىمگە كەلىپ جاتقانى قۋانتاتىنىن ايتقان ەدىم. ال بۇگىن جاساندى جاڭبىر تۋرالى جاڭالىقتى ەستىپ وتىرمىن… تۋرا ءبىر جاسىرىن كارتانى سۋىرىپ العانداي اسەر قالدىردى. شىنىندا دا سولاي بولدى. كەلىسىمسىز، كورشىگە ءتان ەمەس، دجەنتلمەندىككە جات قادام دەۋگە بولادى. ىنجىلدەگى دە، قۇرانداعى دا «زيان كەلتىرمە» دەگەن قاعيدا انىق بۇزىلعانداي.

مۇمكىن، الدا كەلىسسوزدەر بولاتىن شىعار، ءبىراق ەڭ جاقىن كورشى ەلدىڭ وسىنداي قادامعا بارعانى قاتتى قىنجىلتادى. وسىنداي تەپە-تەڭدىك پەن تەڭگەرىم قاعيداتىنىڭ بۇزىلۋى تەكەتىرەسكە الىپ كەلۋى مۇمكىن. ويتكەنى ءبىز قازىردىڭ وزىندە كورشىلىك قاعيداتىنىڭ بۇزىلعانىنا نارازى بولىپ وتىرمىز»، - دەيدى ول. ول قازاقستاننىڭ تاجىريبەسى قىرعىزستان تاۋلارىنداعى مۇزدىقتارعا كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن دەپ سانايدى.

قىرعىز رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ م. ادىشيەۆ اتىنداعى گەولوگيا ينستيتۋتى گەوگرافيا ءبولىمىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى مەڭگەرۋشىسى، گەوگرافيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى كوچكۋنبەك باكيروۆ تا قازاقستاننىڭ تاجىريبەسىنە الاڭداۋلى. ول «قازاقستاننىڭ جامبىل وبلىسىندا بۇل تاجىريبە ىسكە اسسا، قىرعىزستاننىڭ ءبىرقاتار ايماعىندا جاۋىن-شاشىن ازايىپ كەتۋى مۇمكىن» دەيدى.

بۇل ماسەلەنى قىرعىز ساراپشىلارى ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاپ جاتىر. ال الەۋمەتتىك جەلىدە ءتۇرلى پىكىر جازىلىپ، وي ايتىلۋدا.

Mezgil.kz