قۇقىقتىق كومەك: سەنات قازاقستان مەن پەرۋ اراسىنداعى ءۇش قۇجاتتى ماقۇلدادى

ءبىرىنشىسى - «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن پەرۋ رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭى.

اتالعان شارتقا 2024 -جىلعى قازان ايىندا استانا قالاسىندا قول قويىلدى.

زاڭنىڭ ماقساتى - ۋاعدالاسۋشى مەملەكەتتەردىڭ قىلمىستاردىڭ الدىن الۋدى، تەرگەپ-تەكسەرۋدى، قىلمىستىق قۋدالاۋدى جانە سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋدە ىنتىماقتاستىق پەن قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ.

شارتتا ەكى ەلدىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىنىڭ ءوزارا ءىس- قيمىل ماسەلەلەرى رەتتەلەدى. اتاپ ايتقاندا:

- قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋدىڭ قولدانىلۋ اياسى؛

- سۇراۋ سالۋدىڭ نىسانى مەن مازمۇنى، ونى ورىنداۋ ءتارتىبى؛

- ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا كەپىلدىكتەر؛

- قاماققا الىنعان جانە سوتتالعان ادامداردى ۋاقىتشا بەرۋ؛

- تاركىلەۋ راسىمدەرىنە كومەك كورسەتۋ؛

- قارجىلىق اقپاراتتاردى، بانك شوتتارىن انىقتاۋ جانە توقتاتىپ قويۋ؛

- شىعىنداردى وتەۋ مەن كەلىسپەۋشىلىكتەردى رەتتەۋ جولدارى جانە وزگە دە ۇيىمداستىرۋشىلىق ماسەلەلەر بويىنشا ەرەجەلەر ناقتىلانعان.

- شارتقا سايكەس، تاراپتار ءوزىنىڭ ۇلتتىق زاڭناماسى اياسىندا قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءبىر- بىرىنە كەڭ اۋقىمدى قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋگە مىندەتتەلەدى. بۇل ءىس- قيمىلداردى ءاربىر تاراپتىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق زاڭناماسىنا سايكەس جۇرگىزەدى. قازاقستاندا - قىلمىستىق- پروتسەستىك كودەكس اياسىندا جۇزەگە اسىرىلادى. سونىمەن قاتار، قۇجاتتا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ تۋرالى سۇراۋ سالۋدى ورىنداۋدان باس تارتۋدىڭ ناقتى نەگىزدەرى بەلگىلەنگەن، - دەدى سەناتور نۇرلان بەكنازاروۆ.

بۇگىنگە دەيىن قازاقستان وسىنداي كەلىسىمدى 33 مەملەكەتپەن جاساعان (قىتاي، ۇلى بريتانيا، فرانسيا، ا ق ش جانە ت. ب. ). ەندى وسى سەرىكتەستىك قاتارى پەرۋ رەسپۋبليكاسىمەن تولىقپاق. شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ ەكى ەل اراسىنداعى ءوزارا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ ماسەلەلەرىنە بايلانىستى قارىم- قاتىناستى رەتتەيدى جانە قىلمىسقا قارسى كۇرەستەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.

سوتتالعانداردى بەرۋ ءتارتىبى جەڭىلدەيدى

ەكىنشى قابىلدانعانى - «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن پەرۋ رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى.

شارتقا 2024 -جىلعى 23-قازاندا استانا قالاسىندا قول قويىلدى.

زاڭنىڭ نەگىزگى ماقساتى - باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالعان ادامداردى ولاردىڭ الەۋمەتتىك رەينتەگراتسياسىنا جاردەمدەسۋ ماقساتىندا وزدەرىنىڭ ازاماتتىعى بويىنشا تيەسىلى مەملەكەتتە جازاسىن ودان ءارى وتەۋ ءۇشىن بەرۋگە قۇقىقتىق نەگىز قۇرۋ.

- شارتقا سايكەس تاراپتار بەلگىلەنگەن جازانى ەكىنشى تاراپتىڭ اۋماعىندا وتەۋ ءۇشىن سوتتالعان ادامداردى بەرۋ سالاسىندا ىنتىماقتاستىقتى جۇزەگە اسىرۋعا مىندەتتەنەدى. سونداي-اق، سوتتالعانداردى بەرۋ ءۇشىن تالاپتار، بەرۋدەن باس تارتۋ نەگىزدەرى ايقىندالعان، - دەدى سەناتور جاننا اسانوۆا.

سوتتالعان ادام مىناداي شارتتار ساقتالعان جاعدايدا بەرىلۋى مۇمكىن:

- ەگەر ول قابىلداۋشى تاراپتىڭ ازاماتى بولسا؛

- ۇكىم تۇپكىلىكتى بولىپ، ورىندالۋعا جاتاتىن بولسا؛

- بەرۋ تۋرالى سۇراۋ سالۋدى العان كەزدە قالعان جازا مەرزىمى كەمىندە التى ايدى قۇراۋى ءتيىس؛

- سوتتالعان ادام اۋىستىرۋ تۋرالى وتىنىشحاتپەن جۇگىنگەن كەزدە؛

- ارەكەت نەمەسە ارەكەتسىزدىك ەكى تاراپتىڭ دا ۇلتتىق زاڭناماسىنا سايكەس قىلمىس بولىپ سانالسا؛

- ەكى تاراپ تا سوتتالعان ادامدى بەرۋگە كەلىسۋى قاجەت؛

- تولەم قابىلەتسىزدىگىن راستايتىن جاعدايلاردى قوسپاعاندا، سوتتالعان ادام ايىپپۇل تولەسە نەمەسە زالالدى وتەسە.

شارتتا بەرۋدەن باس تارتۋدىڭ نەگىزدەرى ناقتى ايقىندالادى. ەگەر بەرۋشى تاراپ ەگەمەندىككە، قاۋىپسىزدىككە، قوعامدىق تارتىپكە زالال كەلتىرۋى مۇمكىن نەمەسە ونىڭ ۇلتتىق زاڭناماسىنا قايشى كەلەدى دەپ ساناسا، بەرۋدەن باس تارتىلۋى مۇمكىن.

شارتتى ىسكە اسىرۋعا جاۋاپتى ورتالىق ورگاندار: قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاراپىنان - باس پروكۋراتۋرا، ال پەرۋ رەسپۋبليكاسىنان - مەملەكەتتىك پروكۋروردىڭ وفيسى.

پەرۋ مەملەكەتى ىزدەۋدە جۇرگەندەردى ۇستاپ بەرەدى

سونىمەن قابىلدانعان ءۇشىنشى قۇجات - «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن پەرۋ رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ۇستاپ بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭى.

راتيفيكاتسيالاۋعا ۇسىنىلعان شارت ىزدەستىرىلىپ جۇرگەن ادامداردى قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋ نەمەسە سوت ۇكىمىن ورىنداۋ ءۇشىن ولاردى ۇستاپ بەرۋ ماسەلەلەرىن رەتتەيدى.

- سونىمەن قاتار، شارت ۇستاپ بەرۋدەن باس تارتۋدىڭ مىندەتتى نەگىزدەرىن ايقىندايدى. ونىڭ ىشىندە: ەگەر قۋدالاۋ ادامنىڭ ۇلتىنا، ازاماتتىعىنا نەمەسە ساياسي كوزقاراسىنا بايلانىستى بولعاندا، ەگەر ادامنىڭ قاتىگەز، ادامگەرشىلىككە جاتپايتىن نەمەسە قادىر-قاسيەتىن قورلايتىن قارىم-قاتىناسقا ۇشىراۋى مۇمكىن دەپ پايىمداۋعا نەگىزدەر بولسا، ءولىم جازاسى نەمەسە ازاپتاۋ قاۋپى بار كەزدە. شارتقا سايكەس مەملەكەت ءوز ازاماتتارىن ۇستاپ بەرۋگە مىندەتتى بولمايدى. ءوز ازاماتىن ۇستاپ بەرۋدەن باس تارتقان جاعدايدا، سۇراۋ سالۋشى تاراپتىڭ ءوتىنىشى بويىنشا سۇراۋ سالىنعان تاراپ بۇل ادامدى ءوزىنىڭ ۇلتتىق زاڭناماسىنا سايكەس قىلمىستىق قۋدالاۋعا تارتۋعا نەمەسە زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت ۇكىمىن ورىنداۋعا ءتيىس، - دەدى سەناتور مارات قوجايەۆ.

شارتتى ىسكە اسىرۋ ۇستاپ بەرۋ تۋرالى جازباشا سۇراۋ سالۋ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. وسى قۇجات اياسىندا ءوزارا ءىس-قيمىل جاسايتىن ورتالىق ورگاندار رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءۇشىن - باس پروكۋراتۋرا، پەرۋ رەسپۋبليكاسى ءۇشىن - مەملەكەتتىك پروكۋروردىڭ ءوفيسى بەلگىلەنەدى.

- قازىرگى ۋاقىتتا پەرۋ جانە قازاقستان اۋماقتارىندا سوت تورەلىگىنەن جاسىرىنىپ جانە ۋاكىلەتتى ورگاندارمەن ىزدەستىرىلىپ جۇرگەن ادامدار جوق. زاڭدى قابىلداۋ قىلمىستىلىققا قارسى كۇرەستە ىنتىماقتاستىقتىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن نىعايتۋعا جانە ەكى ەل اراسىنداعى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىلمىسقا قارسى ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى دەپۋتات.

ەسكە سالساق، بىلتىر كۇزدە قازاقستان مەن قاتار سوتتالعانداردى بەرۋ جونىندە كەلىسىمگە كەلدى.