قۇلپىناي تەرۋگە كەتىپ، قۇلدىققا ءتۇستى: شەتەلدەگى جۇمىس قانداي قاۋىپ توندىرەدى؟

نەلىكتەن ادامدار مۇنداي تۇزاققا تۇسەدى جانە شەتەلگە جۇمىسقا كەتەردە قانداي قاۋىپتى ەسكەرۋ كەرەك؟ El.kz ينتەرنەت پورتالى زەرتتەپ كوردى.

قۇلپىناي تەرۋگە كەتىپ، قۇلدىقتان ارەڭ قۇتىلعان

الەۋمەتتىك جەلىدە دينارا عالىمجان ەسىمدى ازاماتشا شەتەلدە جۇمىس ىستەيمىن دەپ كەتكەن ءسىڭلىسىنىڭ باسىنان وتكەن اۋىر جاعدايدى جاريالادى. ونىڭ ايتۋىنشا، بىرنەشە اي بۇرىن انگلياعا ماۋسىمدىق جۇمىسقا اتتانعان قىز ەلگە ارەڭ ورالعان.

ءسىڭلىم انگلياعا قۇلپىناي تەرۋگە بارىپ، جاقسى تابىس تاۋىپ كەلەمىن دەپ كەتكەن ەدى. بارلىعى زاڭدى كورىندى، اگەنتتىك ارقىلى ۆيزا راسىمدەلدى. ءبىراق بارعان سوڭ مۇلدە باسقا شىندىققا تاپ بولىپتى، - دەيدى ول.

تۋىسىنىڭ سوزىنشە، قىز شەتەلگە بارعان بويدا قۇجاتتارى مەن تەلەفونىنان ايىرىلعان. كەيىن ونى اۋىر ەڭبەككە جەگىپ، دەمالىسسىز جۇمىس ىستەتكەن كورىنەدى. ۋادە ەتىلگەن جالاقى تولەنبەگەن، تۇرمىس جاعدايى دا وتە ناشار بولعان.

ونى باسقا ادامدارمەن بىرگە تار بولمەگە ورنالاستىرىپ، دۇرىس تاماق بەرمەگەن. پسيحولوگيالىق قىسىم كورسەتىپ، قورقىتىپ وتىرعان. بىزبەن سويلەسكەن سايىن ءبارى جاقسى ەكەنىن ايتاتىن. كەيىن بەلگىلى بولعانداي، ونى ماجبۇرلەپ سولاي سويلەتكەن، - دەيدى اپكەسى.

دينارانىڭ ايتۋىنشا، ءسىڭلىسى جۇمىس ورنىنا كەلگەن وزگە ادامداردان كومەك سۇراپ، جاعدايىن جاسىرىن جەتكىزگەن. سولاردىڭ كومەگىمەن ول بۇل جەردەن شىعىپ، ەلشىلىككە جۇگىنگەن. ناتيجەسىندە قازاقستانعا ورالۋعا مۇمكىندىك العان.

بۇگىن ەلگە ارەڭ جەتتى. ءبىز العاشىندا ءوزىمىزدىڭ ءسىڭلىمىز ەكەنىن تانىماي قالدىق. قاتتى ارىقتاپ كەتكەن، كوزىندە قورقىنىش بار. قازىر ەشكىممەن سويلەسپەيدى، بولمەسىنەن شىقپايدى. تۇندە شوشىپ ويانادى، - دەيدى ول.

سونداي-اق ايەلدىڭ مالىمدەۋىنشە، ءسىڭلىسى شەتەلدە جۇرگەن كەزىندە زورلىق-زومبىلىققا دا ۇشىراعان. قازىر ونىڭ پسيحولوگيالىق جاعدايى اۋىر.

دينارا بۇل ىسكە قاتىسى بار اگەنتتىك پەن ۇيىمداستىرۋشىلار جاۋاپقا تارتىلۋى كەرەك دەپ سانايدى. الايدا وتباسى جاعدايدىڭ جاريا بولعانىن قالامايتىنىن ايتىپ، ماسەلەنى ۋشىقتىرماۋدى ءجون كورگەن.

«ءتىرى ورالادى دەپ ەشكىم سەنبەگەن»

ەستەرىڭىزدە بولسا، جىل باسىندا ساكەن ەسىمدى IT مامان ميانماداعى الاياقتىق ورتالىقتا سەگىز اي بويى ەڭبەك قۇلدىعىندا بولعانىن ايتقان بولاتىن. ول بۇل تۋرالى «سپەكتر» YouTube ارناسىنا سۇحبات بەرگەن.

ونىڭ سوزىنشە، ءبارى شەتەلدەگى جوعارى جالاقىلى IT مامانى جۇمىسىنا شاقىرۋدان باستالعان. بولاشاق جۇمىس بەرۋشى وعان بانگكوكقا بيلەت الىپ بەرىپ، باسپانا ۋادە ەتكەن. الايدا تايلاندقا بارعان سوڭ ساكەندى قارۋمەن قورقىتىپ، ميانما اۋماعىنداعى KK Park دەپ اتالاتىن جابىق سكام-ورتالىققا الىپ كەتكەن.

وزەننەن قايىقپەن وتكىزگەن كەزدە ءومىرىم اياقتالدى دەپ ويلادىم. ارعى بەتتە قارۋلى ادامدار كۇتىپ تۇردى. تەلەفونىمدى بىردەن تارتىپ الدى، - دەيدى ول.

ساكەننىڭ ايتۋىنشا، ورتالىق سىرت كوزگە كادىمگى شاعىن قالا سياقتى كورىنگەنىمەن، بۇكىل اۋماق بەتون قابىرعامەن قورشالىپ، قارۋلى كۇزەت پەن بەينەباقىلاۋدا بولعان. وندا ءتۇرلى ەلدەردەن الداپ اكەلىنگەن ادامدار ينتەرنەت-الاياقتىقپەن اينالىسۋعا ماجبۇرلەنگەن.

ماعان ايەلدەرمەن تانىسىپ، ولاردى اقشا اۋدارۋعا كوندىرۋ تاپسىرىلدى. باس تارتساڭ نەمەسە جوسپاردى ورىنداماساڭ، جازالايدى، - دەيدى ساكەن.

ياعني بىرنەشە ساعات بويى قاتتى دىبىس پەن ۋلترا جارىق قوسىلعان بولمەگە قاماپ، قيناعان. سونداي-اق جۇمىسشىلاردى ۇرىپ-سوعۋ، قورقىتۋ جانە باسقا ورتالىقتارعا «ساتۋ» جاعدايلارى جيى كەزدەسكەن.

ساكەننىڭ سوزىنشە، قۇلدىقتاعى ادامداردىڭ قۇجاتتارى تاركىلەنىپ، ەلگە قايتۋ ءۇشىن ونداعان مىڭ دوللار كولەمىندە «وتەماقى» تالاپ ەتىلگەن. كەيىن تۋىستارىنىڭ كومەگىمەن قاجەتتى قاراجات جيناپ، بوستاندىققا شىعۋعا مۇمكىندىك العان.

مەنى ۇيدەگىلەر جوعالىپ كەتتى دەپ ويلادى. ءتىپتى ءتىرى ورالادى دەپ ەشكىم سەنبەگەن، - دەيدى ول.

قازاقستاندىقتىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي الاياقتىق ورتالىقتار ءالى دە جۇمىس ىستەپ جاتىر. سوندىقتان شەتەلدەگى جوعارى جالاقى ۇسىناتىن كۇماندى جۇمىس ۇسىنىستارىنا ساق بولۋ قاجەت.

ادامدار جەڭىل اقشا ىزدەپ بارامىن دەپ ۇلكەن قاۋىپكە تاپ بولۋى مۇمكىن، - دەپ تۇيىندەدى ساكەن.

«جالعان قۇجاتتارمەن جۇمىس ىستەيدى»

ادۆوكات ءالىمجان جۇباتقانوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل - قاراپايىم الاياقتىق ەمەس، قازاقستان زاڭناماسى بويىنشا اۋىر قىلمىس ساناتىنا جاتاتىن ادام ساۋداسى. مۇنداي جاعدايلاردا جابىرلەنۋشىلەر سوتقا جۇگىنىپ، ءوز قۇقىقتارىن قورعاي الادى جانە كوپ جاعدايدا كىنالىلەردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋعا مۇمكىندىك بار.

ەگەر ازامات شەتەلگە رەسمي تۇردە اگەنتتىك ارقىلى جىبەرىلگەن بولسا، كەلىسىمشارت جاسالعان بولسا نەمەسە قارجىلىق وپەراتسيالار دالەلدەنسە - بۇل سوتتا نەگىزگى دالەل رەتىندە قارالادى. سونىمەن قاتار، بىرنەشە جابىرلەنۋشى بىرىگىپ تالاپ-ارىز تۇسىرسە، ءىستىڭ ناتيجەلى اياقتالۋ ىقتيمالدىعى ايتارلىقتاي جوعارىلايدى، - دەيدى ءالىمجان جۇباتقانوۆ.

دەگەنمەن تاجىريبەدە مۇنداي ىستەردىڭ كۇردەلىلىگى دە بار ەكەنىن ايتتى. كوپ جاعدايدا دەلدال اگەنتتىكتەر زاڭدى تۇردە تىركەلمەيدى نەمەسە جالعان قۇجاتتارمەن جۇمىس ىستەيدى. قىلمىستىڭ شەتەل اۋماعىندا جاسالۋى دا تەرگەۋدى قيىنداتادى. سوعان قاراماستان، قازاقستان ازاماتتارى مىندەتتى تۇردە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا، پروكۋراتۋراعا جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە جۇگىنۋى ءتيىس.

قۇلدىققا شاقىرعانىن قالاي بىلەمىز؟

شەتەلدە جۇمىس ىستەۋگە كەلىسەر الدىندا ازاماتتار بىرنەشە ماڭىزدى جايتقا ەرەكشە نازار اۋدارۋى كەرەك. بىرىنشىدەن، مىندەتتى تۇردە رەسمي ەڭبەك كەلىسىمشارتى بولۋى قاجەت. ەكىنشىدەن، جۇمىس ۆيزاسىنىڭ ءتۇرى ناقتى سول قىزمەتكە سايكەس كەلۋى ءتيىس. ۇشىنشىدەن، جۇمىس بەرۋشى مەن اگەنتتىك تۋرالى تولىق اقپارات تەكسەرىلۋى كەرەك. ەگەر ۇسىنىس شەكتەن تىس جوعارى جالاقى ۋادە ەتسە نەمەسە قۇجاتتاردى تولىق كورسەتۋدەن باس تارتسا - بۇل ۇلكەن قاۋىپ بەلگىسى، - دەيدى ادۆوكات.

ونىڭ ايتۋىنشا، ماسەلەنىڭ ۋشىعۋىنا بىرنەشە فاكتور اسەر ەتىپ وتىر. ءبىر جاعىنان، ازاماتتاردىڭ شەتەلدە تابىس تابۋعا دەگەن ۇمتىلىسى ارتتى. ەكىنشى جاعىنان، الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى جالعان جۇمىس ۇسىنىستارى كوبەيدى. ەڭ باستىسى - ادام ساۋداسى بۇگىندە ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتاردىڭ تابىستى بيزنەسىنە اينالعان.

وكىنىشكە قاراي، مۇنداي قىلمىستاردىڭ قۇربانى تەك الەۋمەتتىك تۇرعىدان ءالسىز نەمەسە ءبىلىمسىز ادامدار عانا ەمەس. جوعارى ءبىلىمدى، تاجىريبەلى ازاماتتاردىڭ ءوزى پسيحولوگيالىق قىسىم مەن الداۋ تاسىلدەرىنىڭ قۇربانىنا اينالىپ جاتىر، - دەيدى ءالىمجان جۇباتقانوۆ.

سوندىقتان ەڭ ماڭىزدىسى - مۇنداي فاكتىلەردى جاسىرماۋ. زاڭگەردىڭ پىكىرىنشە، ۇندەمەي قالۋ قىلمىسكەرلەردىڭ جازاسىز قالۋىنا جانە باسقا ازاماتتاردىڭ دا سول تۇزاققا تۇسۋىنە جول اشادى.