قازاقتىڭ ۋكراين قىزى نەمەسە تاعدىر توعىستىرعان تاعىلىم

ۇلتى ۋكراين بولعانىمەن، ول بۇگىندە قازاق تىلىندە ەركىن سويلەپ قانا قويماي، قازاقشا ويلايتىن دەڭگەيگە جەتكەن. قازاق وتباسىنا كەلىن بولىپ تۇسكەننەن كەيىن ونىڭ ومىرىندە ۇلكەن وزگەرىستەر باستالىپ، جاڭا مادەنيەتكە دەگەن قىزىعۋشىلىعى تەرەڭ قۇرمەتكە ۇلاسقان. «مەن قازاقتىڭ ۋكراين قىزىمىن» دەپ ازىلدەيدى ءوزى.

تاتيانا تۇسكەن اۋلەت - كوپۇلتتى بولعانىمەن، بولمىسى تولىقتاي قازاقى وتباسى. جولداسى ماكسيمنىڭ اكەسى نابيدوللا - قازاق، ال اناسى ەلەنانىڭ بويىندا نەمىس پەن ورىس ۇلتىنىڭ قانى بار. سوعان قاراماستان، بۇل شاڭىراقتا قازاقتىڭ سالت-ءداستۇرى، ءجون-جورالعىلارى قاتاڭ ساقتالادى. تاتيانا ءۇشىن بۇل ورتا جات ەمەس، كەرىسىنشە، ءوزىن ەركىن سەزىنەتىن، قولداۋ تاباتىن ورىنعا اينالعان. ەنەسى ونى كەلىن رەتىندە ەمەس، ءوز قىزىنداي قابىلداپ، بار بىلگەنىن ۇيرەتكەن. ەشقانداي قىسىم كورسەتپەي، مەيىرىممەن تاربيەلەۋ - تاتيانانىڭ جاڭا ومىرگە تەز بەيىمدەلۋىنە ۇلكەن اسەر ەتكەن.

ونىڭ ايتۋىنشا، قازاق حالقىنىڭ كەڭپەيىلدىلىگى تەك وتباسى دەڭگەيىندە ەمەس، تاريحي تۇرعىدان دا دالەلدەنگەن قاسيەت. ⅩⅩ عاسىردا ءتۇرلى ۇلت وكىلى قازاقستانعا كۇشتەپ قونىس اۋدارىلعان كەزدە، قازاقتار ولاردى جاتسىنباي، باۋىرىنا باسقان. وسىنداي ادامگەرشىلىك پەن تەكتىلىك تاتيانا تۇسكەن اۋلەتتەن دە ايقىن بايقالادى. سوندىقتان ول قازاق جەرىن «قاسيەتتى مەكەن» دەپ ەرەكشە قۇرمەتپەن اتايدى.

تاتيانا ءۇشىن قازاق اسحاناسى - جاڭا قىرىنان اشىلعان ۇلكەن الەم. باستاپقىدا تەك قاراپايىم تاعامدارمەن تانىس بولسا، بۇگىندە ۇلتتىق اس دايىنداۋدىڭ قىر-سىرىن تولىق مەڭگەرگەن. ەت اسۋ، تۇزدىق دايىنداۋ، باۋىرساق ءپىسىرۋ، قازى قايناتۋ سياقتى قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارىن دايىنداۋدا تاجىريبە جيناعان. ونىڭ ايتۋىنشا، قازاق تاعامدارىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى - قاراپايىمدىلىعىندا جانە ەرەكشە دامىندە. بۇل اسحانانىڭ تابيعيلىعى مەن شىنايىلىعى ونى قاتتى تاڭعالدىرعان.

قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋ تاتيانا ءۇشىن ارنايى كۋرس نەمەسە مىندەت ەمەس، تابيعي پروتسەسس بولعان. ۇلكەن اۋلەت ورتاسىندا ءجيى وتەتىن باسقوسۋلار، تۋىستار اراسىنداعى اشىق اڭگىمەلەر ونىڭ ءتىل ۇيرەنۋىنە ۇلكەن ىقپال ەتكەن. سونىمەن قاتار ول قازاق حالقىنىڭ داستۇرلەرى مەن سالت-جورالعىلارى تۋرالى ءوز بەتىنشە كوپ ىزدەنگەن. بەتاشار، تۇساۋ كەسەر، سالەم سالۋ سياقتى راسىمدەردىڭ ءمان-ماعىناسىن ءتۇسىنىپ، ولاردى قۇرمەتتەۋدى ۇيرەنگەن. بۇگىندە ول تەك تىلدىك تۇرعىدا عانا ەمەس، دۇنيەتانىمدىق دەڭگەيدە دە قازاقى ويلاۋعا جاقىنداعانىن ايتادى. 

تاتيانا قازاق وتباسىلارىنداعى ەڭ باستى قۇندىلىق رەتىندە بىرلىكتى ەرەكشە اتاپ وتەدى.

«قانداي جاعداي بولماسىن، اعايىن-تۋىستىڭ ءبىر-بىرىنە دەمەۋ بولۋى، قيىن ساتتە جانىنان تابىلۋى - مەنى ءتانتى ەتكەن قاسيەت. وسىنداي ۇلكەن ءارى ۇيىمشىل اۋلەتتىڭ ءبىر مۇشەسى رەتىندە ءوزىمدى اركەز قورعانىشى بار ادام رەتىندە سەزىنەمىن»، - دەيدى تاتيانا.

تاتيانا وتباسى اياسىندا عانا ەمەس، قوعامدىق ومىردە دە بەلسەندى. ول مادەني جوبالار ارقىلى قازاق ءتىلىن ناسيحاتتاپ، ءتۇرلى ەتنوس وكىلىنىڭ بالالارىنا ۇيرەتىپ ءجۇر. ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇمىس ىستەيتىن «ۆەرشينا» مادەني ورتالىعىندا «تەاتر كومەگىمەن قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ» اتتى ەرەكشە جوبا قولعا الىنعان. بۇل باستامانىڭ باستى ماقساتى - بالالارعا ءتىلدى قۇرعاق ەرەجەلەر ارقىلى ەمەس، ونەر ارقىلى، ساحنالىق قويىلىمدار ارقىلى ۇيرەتۋ. قازىر ءارتۇرلى ۇلت وكىلىنەن قۇرالعان توپ قازاق تىلىندە شاعىن سپەكتاكلدەر قويىپ ءجۇر.

سونىمەن قاتار تاتيانا ەستۋ قابىلەتى شەكتەۋلى جاندارعا ارنالعان «براۆيسسيمو» تەاترىندا دا ەڭبەك ەتىپ، ونەر ارقىلى ادامداردىڭ ومىرىنە وزگەرىس ەنگىزۋگە ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ونىڭ بۇل قىزمەتى تەك ءتىل ۇيرەتۋمەن شەكتەلمەي، الەۋمەتتىك ماڭىزى زور جۇمىستاردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. 

الداعى جوسپارلارى دا اۋقىمدى. تاتيانا شاكىرتتەرىن رەسپۋبليكالىق، ءتىپتى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ساحنالارعا شىعارۋدى كوزدەيدى. سونىمەن قاتار ول قازاقتىڭ ءداستۇرلى ويۋ- ورنەك ونەرىنە ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ، بولاشاقتا ونى تەاترمەن بايلانىستىرىپ، جاڭا شىعارماشىلىق باعىت قالىپتاستىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.

تاتيانا كاپۋوۆانىڭ ءومىر جولى - مادەنيەتتەر توعىسىنىڭ جارقىن ۇلگىسى. ول ءوز تاڭداۋى ارقىلى تەك ءبىر وتباسىنىڭ ەمەس، تۇتاس قوعامنىڭ بىرلىگى مەن تاتۋلىعىن ناسيحاتتاپ ءجۇر. ونىڭ «قازاقشا ويلاپ، قازاقشا سويلەيتىن قازاقتىڭ تاتياناسى بولۋ» ارمانى - شىنايى قۇرمەت پەن سۇيىسپەنشىلىكتەن تۋعان ماقسات.

بايان جانۇزاق،

اتىراۋ وبلىسى

«ايقىن» اقپارات