قازاقستاندا ەڭ جوعارى سۇرانىسقا يە بەس ماماندىق

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى مالىمەتىنشە، بارلىق ۆاكانسيانىڭ جارتىسى (665,5 مىڭ) جۇمىسشى ماماندىقتارىنا تيەسىلى بولدى. ال بارلىق تۇيىندەمەلەردىڭ %48 ى (697,2 مىڭ) وسى ماماندىقتار بويىنشا ورنالاستىرىلعان.

ايلىق ديناميكا جۇمىس ىزدەۋشىلەر تاراپىنان دا، جۇمىس بەرۋشىلەر تاراپىنان دا ايقىن ماۋسىمدىق ەرەكشەلىكتى كورسەتەدى.

اتاپ ايتقاندا، اقپانداعى قالىپتى دەڭگەيدەن (130 مىڭ) كەيىن جۇمىس ىزدەۋشىلەردىڭ بەلسەندىلىگى ناۋرىزدا ەڭ تومەنگى شەككە دەيىن (94,6 مىڭ) تومەندەپ، ودان ءارى ءساۋىر- ماۋسىم ايلارىندا (115 مىڭ - 109,8 مىڭ) قايتا ءوستى جانە شىلدەدە تۇيىندەمەلەر سانى ەڭ جوعارعى شەكتىك كورسەتكىشكە جەتىپ، 148 مىڭ تۇيىندەمە تىركەلدى. جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا جۇمىس ىزدەۋشىلەر سانى بىرتىندەپ ازايىپ، قاراشادا 101,3 مىڭعا، جەلتوقساندا 71,5 مىڭعا دەيىن تومەندەدى.

ۆاكانسيالاردى ورنالاستىرۋ ديناميكاسى بويىنشا ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا سالىستىرمالى تۇردە قالىپتى كورسەتكىشتەر بايقالسا، ەكىنشى جارتىجىلدىقتا ءوسىم تىركەلدى. جۇمىس بەرۋشىلەر سۇرانىسىنىڭ شارىقتاۋ شەگى تامىزدا (141,7 مىڭ)، قىركۇيەكتە (138,4 مىڭ) جانە قازاندا (132,3 مىڭ) بايقالدى.

سالالىق قۇرىلىم سۇرانىستىڭ الەۋمەتتىك باعدارلانعان ەكونوميكا سەكتورلارىندا جوعارى دەڭگەيدە شوعىرلانعانىن كورسەتەدى. ەڭ ءىرى سالا - ءبىلىم بەرۋ: 380,6 مىڭ ۆاكانسيا، ياعني جاريالانعان بارلىق ۆاكانسيالاردىڭ شامامەن ۇشتەن ءبىرى (%28,7). ودان كەيىن «وزگە دە قىزمەت تۇرلەرى» (175,4 مىڭ، %13,2) جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى (117,4 مىڭ، %8,8) كەلەدى.

العاشقى وندىققا سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى (88,1 مىڭ)، وڭدەۋ ونەركاسىبى (84 مىڭ)، مەملەكەتتىك باسقارۋ (81,2 مىڭ)، قۇرىلىس (64,8 مىڭ)، اقپارات جانە بايلانىس (60,5 مىڭ)، ساۋدا (52,2 مىڭ) جانە كولىك (43,4 مىڭ) سالالارى كىرەدى. بۇل رەتتە ءۇش ءىرى سالا بارلىق ۆاكانسيالاردىڭ شامامەن جارتىسىن قالىپتاستىردى.

وڭىرلىك بولىنىستە ۆاكانسيالاردى ەڭ بەلسەندى ورنالاستىرعان جۇمىس بەرۋشىلەر استانا قالاسىنان (118,2 مىڭ)، تۇركىستان وبلىسىنان (96,7 مىڭ) جانە الماتى قالاسىنان (92 مىڭ) بولدى. الايدا سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ وڭىرلىك كورىنىسى بىركەلكى ەمەس، بۇل كوپ جاعدايدا دەموگرافيالىق جانە كوشى-قون فاكتورلارىمەن بايلانىستى.

وسىلايشا، سولتۇستىك جانە شىعىس وڭىرلەردە ورنالاستىرىلعان بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ سانىنا شاققاندا تۇيىندەمەلەر تاپشىلىعى قالىپتاستى: پاۆلودار وبلىسىندا (83 مىڭ بوس جۇمىس ورنىنا 50 مىڭ تۇيىندەمە)، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا (47,3 مىڭ بوس جۇمىس ورنىنا 26,5 مىڭ تۇيىندەمە)، شىعىس قازاقستان وبلىسىندا (76,7 مىڭ بوس جۇمىس ورنىنا 42,1 مىڭ تۇيىندەمە) جانە ۇلىتاۋ وبلىسىندا (19,5 مىڭ بوس جۇمىس ورنىنا 14,1 مىڭ تۇيىندەمە).

ەلدىڭ وڭتۇستىگىندە، كەرىسىنشە، تۇيىندەمەلەر سانىنىڭ بوس جۇمىس ورىندارىنان ايتارلىقتاي ارتىق بولۋى بايقالدى: قىزىلوردا وبلىسىندا (35,7 مىڭ بوس جۇمىس ورنىنا 92 مىڭ تۇيىندەمە)، تۇركىستان وبلىسىندا (96,7 مىڭ بوس جۇمىس ورنىنا 184,4 مىڭ تۇيىندەمە)، شىمكەنت ق. (43,1 مىڭ بوس جۇمىس ورنى جانە 102,6 مىڭ تۇيىندەمە)، سونداي-اق ماڭعىستاۋ وبلىسىندا (31,1 مىڭ بوس جۇمىس ورنى، 75,6 مىڭ تۇيىندەمە). مۇنداي كورىنىس حالىقتىڭ تابيعي ءوسىمى جوعارى ءارى جۇمىس كۇشى جاسىنىڭ قۇرىلىمى «جاس» بولىپ كەلەتىن وڭىرلەرگە ءتان.

2025 -جىلى بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ جالپى سانىنىڭ %75 ى (999 مىڭ) بىلىكتى ەڭبەككە تيەسىلى بولدى. جىل بويى ەڭ جوعارى سۇرانىسقا يە ماماندىقتار قاتارىندا مەدبيكەلەر مەن مەيىرگەرلەر (21,7 مىڭ بوس ورىن، ۇسىنىلاتىن جالاقىسى 143- 178 مىڭ تەڭگە)، تاربيەشىلەر (21,2 مىڭ، جالاقىسى 139- 182 مىڭ تەڭگە)، اۆتوكولىك جۇرگىزۋشىلەرى (20 مىڭ بوس ورىن، جالاقىسى 151- 195 مىڭ تەڭگە) جانە سانيتارلار (19,6 مىڭ بوس ورىن، جالاقىسى 110- 133 مىڭ تەڭگە) بولدى. ۇمىتكەرلەر تاراپىنان ەڭ كوپ تۇيىندەمە بۋحگالتەر لاۋازىمىنا (25,1 مىڭ تۇيىندەمە، كۇتىلەتىن ورتاشا جالاقىسى 308 مىڭ تەڭگە)، اۆتوكولىك جۇرگىزۋشىسى ماماندىعىنا (23,6 مىڭ تۇيىندەمە - 250 مىڭ تەڭگە)، تاربيەشى قىزمەتىنە (22,1 مىڭ تۇيىندەمە - 199 مىڭ تەڭگە)، سونداي-اق زاڭگەر لاۋازىمىنا (19,1 مىڭ تۇيىندەمە، ورتاشا كۇتىلەتىن جالاقىسى 294 مىڭ تەڭگە) ورنالاستىرىلدى.

ال 2025 -جىلى جۇمىس بەرۋشىلەر ەڭ جوعارى جالاقىنى فلوتتاعى شتۋرمان لاۋازىمىنا ۇمىتكەرلەرگە ۇسىندى - ايىنا 875- 900 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا، تاۋ-كەن ونەركاسىبىندە ۋچاسكە باستىعىنىڭ ورىنباسارىنا - 714 مىڭ تەڭگەدەن باستاپ جانە ودان جوعارى، سونداي-اق بۇرعىلاۋ قوندىرعىلارىنىڭ ماشينيستەرىنە - 700 مىڭ تەڭگەدەن باستاپ جانە ودان جوعارى مولشەردە. ۇمىتكەرلەر اراسىندا تۇيىندەمەلەردە كورسەتىلگەن ەڭ جوعارى ورتاشا جالاقى پيلوتتاردا - 1,9 ميلليون تەڭگە، تاۋ- كەن سالاسىنداعى قىزمەت باسشىلارىنىڭ ورىنباسارلارىندا - 1,2 ميلليون تەڭگە جانە كەمە كاپيتاندارىندا 1,1 ميلليون تەڭگە بولدى.

تۇيىندەمەلەردىڭ الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق بەيىنى ايەلدەردىڭ ازداپ باسىم ەكەنىن (%55) جانە ۇمىتكەرلەردىڭ نەگىزگى بولىگىنىڭ ەڭبەككە قابىلەتتى، جەتىلگەن جاس توپتارىندا شوعىرلانعانىن كورسەتەدى. ەڭ ءىرى جاس توبى - 35- 44 جاس ارالىعى (383,7 مىڭ ادام نەمەسە %26,4)، ودان كەيىن 45- 54 جاس (269,4 مىڭ، %18,5) جانە 16- 24 جاس (254,1 مىڭ، %17,5) توپتارى، ال كەلەسى ورىندا 29- 34 جاس توبى (239,5 مىڭ، %16,5) تۇر. 55- 64 جاس ارالىعىنداعى ۇمىتكەرلەر 158,9 مىڭ ادام (%10,9)، ال 25- 28 جاستاعىلار 143,1 مىڭ ادام (%9,8).

ەڭ جاس (16 جاسقا دەيىن) جانە 65 جاستان اسقان توپتاردىڭ ۇلەسى جالپى قۇرىلىمدا ەڭ تومەن دەڭگەيدە. دەگەنمەن 16- 24 جاس ارالىعىنداعى جاستار توبىندا ايەلدەردىڭ ۇلەسى جوعارىراق (شامامەن %59,8) بولسا، 55- 64 جاس توبىندا كەرىسىنشە تومەنىرەك (شامامەن %45,9) بولدى.

ايتا كەتەيىك، عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى ازىرلەگەن ماماندىقتار اتلاسىندا 1000 نان استام جاڭا ماماندىق انىقتالعان. سونداي-اق، 540 تان استام ماماندىق ترانسفورماتسياعا ۇشىراپ، 385 تەن استام كاسىپتىڭ جويىلىپ بارا جاتقانى انىقتالعان.