قازاقستانداعى الكوگول نارىعىن كىم باقىلاپ وتىر؟

اراق پەن سىرا وندىرۋشىلەر، ديستريبيۋتورلار مەن ساۋدا جەلىلەرى قوماقتى تابىس تاۋىپ جاتقاندا، ونىڭ ەكىنشى جاعىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ شىعىندارى، جول-كولىك اپاتتارى، قىلمىس پەن تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ماسەلەسى تۇر. الكوگولدەن تۇسەتىن پايدا كوبىنە بيزنەسكە بۇيىرسا، ونىڭ الەۋمەتتىك سالدارىن مەملەكەت پەن قوعام بىرگە كوتەرۋگە ءماجبۇر.

سوندىقتان الكوگول نارىعى بۇگىندە جاي عانا ەكونوميكالىق سەكتور ەمەس، ۇلتتىق دەنساۋلىق پەن قوعامدىق قاۋىپسىزدىككە اسەر ەتەتىن ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر.

نارىق كولەمى 1,6 تريلليون تەڭگەدەن استى

Statista دەرەكتەرىنە سايكەس، قازاقستانداعى الكوگول نارىعىنىڭ كولەمى 2025-جىلى شامامەن 3,25 ميلليارد دوللاردى نەمەسە 1,6 تريلليون تەڭگەدەن استام قارجىنى قۇراعان.

نارىقتىڭ ەڭ ءىرى سەگمەنتى - سىرا ءوندىرىسى. ونىڭ كولەمى 1,19 ميلليارد دوللارعا جەتكەن.

قازاقستانداعى الكوگول ونىمدەرى نارىعىنا:

سىرا؛

اراق؛

كونياك؛

شاراپ؛

ەنەرگەتيك-الكوگول ونىمدەرى؛

يمپورتتىق ەليتالىق الكوگول جاتادى.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى جىلدارى تۇتىنۋشىلار اراسىندا كۇشتى الكوگولدەن گورى جەڭىل ىشىمدىكتەرگە سۇرانىس ارتىپ كەلەدى. اسىرەسە سىرا، شاراپ، ءتۇرلى كوكتەيلدەر مەن الكوگول مولشەرى تومەن ونىمدەردىڭ ۇلەسى ءوسىپ جاتىر.

مەملەكەت الكوگولدەن قانشا تابىس تابادى

الكوگول ونىمدەرى قازاقستاندا اكتسيزدەلەتىن تاۋارلار قاتارىنا كىرەدى. ياعني ساتىلعان ءاربىر بوتەلكەدەن مەملەكەتكە ارنايى سالىق تۇسەدى.

ناقتى جيىنتىق كورسەتكىشتەر تولىق جاريالانبايدى. الايدا الكوگول نارىعىنان بيۋجەتكە:

اكتسيزدەر؛

قوسىلعان قۇن سالىعى؛

كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى؛

ليتسەنزيالىق تولەمدەر ارقىلى جۇزدەگەن ميلليارد تەڭگە تۇسەدى.

ساراپشىلار مۇنداي سالىقتاردى شارتتى تۇردە «كۇنا سالىعى» دەپ اتايدى. كوپتەگەن ەلدەر سياقتى قازاقستان ءۇشىن دە بۇل بيۋجەتكە تۇراقتى ءتۇسىم اكەلەتىن ماڭىزدى كىرىس كوزدەرىنىڭ ءبىرى سانالادى.

الكوگولدىڭ قوعامعا اسەرى

الكوگولدەن تۇسەتىن قارجىلىق تابىس ەسەپتەلگەنىمەن، ونىڭ قوعامعا كەلتىرەتىن زيانىن ناقتى باعالاۋ الدەقايدا قيىن.

ماماندار الكوگولدىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالدارىنا:

جول-كولىك وقيعالارىن؛

تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتى؛

قىلمىستىڭ ءوسۋىن؛

ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ تومەندەۋىن؛

باۋىر اۋرۋلارى مەن سوزىلمالى سىرقاتتاردى؛

مەرزىمىنەن بۇرىن بولاتىن ءولىم-ءجىتىمدى؛

دەنساۋلىق ساقتاۋ شىعىندارىنىڭ ارتۋىن جاتقىزادى.

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ مالىمەتتەرىندە اۋىر قىلمىستاردىڭ ەلەۋلى بولىگى الكوگولدىك ماساڭ كۇيدە جاسالاتىنى جيى كورسەتىلەدى.

كولەڭكەلى نارىق ءالى دە ساقتالىپ وتىر

زاڭدى نارىقپەن قاتار زاڭسىز الكوگول ءوندىرىسى دە مەملەكەت ءۇشىن وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.

رەسمي دەرەكتەرگە سايكەس، 2025-جىلدىڭ توعىز ايىندا ەلىمىزدە 2393 تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ، ناتيجەسىندە 1,06 ميلليون ليتر زاڭسىز الكوگول ونىمدەرى تاركىلەنگەن.

بۇل كورسەتكىشتەر كونترافاكتىلىك ونىمدەردىڭ، اكتسيزسىز تاۋارلاردىڭ جانە جاسىرىن ءوندىرىستىڭ ءالى دە ايتارلىقتاي كولەمدە بار ەكەنىن اڭعارتادى.

الكوگول بيزنەسىن كىمدەر قارجىلاندىرادى

الكوگول نارىعى بىرنەشە نەگىزگى قارجىلىق تەتىك ارقىلى جۇمىس ىستەيدى.

جەكە بيزنەس پەن ينۆەستورلار

نارىقتىڭ نەگىزگى بولىگى جەكە كومپانيالاردىڭ قولىندا. قازاقستاندا وتاندىق زاۋىتتار، حالىقارالىق برەندتەردىڭ ديستريبيۋتورلارى جانە ءىرى ساۋدا جەلىلەرى جۇمىس ىستەيدى. كەيبىر كاسىپورىندار شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن دامىپ كەلەدى.

بانكتەر

الكوگول ءوندىرىسى مەن ديستريبۋتسياسى تۇراقتى اقشا اينالىمىن قامتاماسىز ەتەتىن سالا بولعاندىقتان، قارجى ۇيىمدارى بۇل سەكتوردى جاناما تۇردە قولدايدى.

نەسيە بەرۋ، اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ، لوگيستيكا مەن ساۋدا جەلىلەرىن دامىتۋ ارقىلى بانكتەر الكوگول بيزنەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە ىقپال ەتەدى. اسىرەسە سۋپەرماركەتتەر، مەيرامحانالار، قوناق ءۇي بيزنەسى مەن ديستريبيۋتورلىق كومپانيالار بانك قارجىلاندىرۋىن كەڭىنەن پايدالانادى.

مەملەكەت

ۇكىمەت الكوگول وندىرۋشىلەرىنە تىكەلەي ينۆەستور رەتىندە قاتىسپايدى. دەگەنمەن ليتسەنزيا بەرۋ، اكتسيز جيناۋ، نارىقتى رەتتەۋ جانە باقىلاۋ فۋنكتسيالارى ارقىلى بۇل سەكتوردىڭ زاڭدى جۇمىس ىستەۋىنە جاعداي جاسايدى.

ياعني مەملەكەت الكوگول وندىرىسىنەن تىكەلەي تابىس تاپپاسا دا، سالىقتىق تۇسىمدەر ارقىلى پايدا كورەدى.

نەلىكتەن الكوگولگە سۇرانىس تومەندەمەيدى

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، الكوگول نارىعىنىڭ تۇراقتىلىعى بىرنەشە فاكتورمەن تۇسىندىرىلەدى. بىرىنشىدەن، بۇل - تۇتىنۋشىلارى تۇراقتى نارىق. ەكىنشىدەن، ءونىمنىڭ اينالىمى جىلدام ءارى تابىستىلىعى جوعارى. ۇشىنشىدەن، ەكونوميكالىق داعدارىس كەزەڭدەرىنىڭ وزىندە الكوگولگە دەگەن سۇرانىس تولىق جويىلمايدى.

قازاقستاندا الكوگول ونىمدەرىنە قاتىستى تالاپتار كۇشەيتىلىپ، اكتسيزدەر كەزەڭ-كەزەڭىمەن ءوسىپ جاتقانىمەن، نارىق كولەمى ايتارلىقتاي قىسقارعان جوق. كەرىسىنشە، سوڭعى جىلدارى پرەميۋم-سەگمەنت پەن جاستار اراسىندا تانىمال جەڭىل الكوگول ونىمدەرىنىڭ ۇلەسى ارتىپ كەلەدى.