قازاقستان ترانزيتتەن قانشا تابىس تابادى جانە بۇل تابىستى قالاي ارتتىرۋعا بولادى؟

سوڭعى جىلدارى ترانزيت كولەمى ءوسىپ كەلەدى. الايدا «قازاقستان ترانزيتتەن جىلىنا قانشا تەڭگە تابادى؟» دەگەن سۇراققا ءبىر عانا كورسەتكىشپەن جاۋاپ بەرۋ قيىن. سەبەبى ترانزيتتەن تۇسەتىن كىرىس تەك جول نەمەسە تەمىرجول تاريفىنەن تۇرمايدى. وعان تاسىمالداۋ، پورت قىزمەتى، تەرمينالدار، قويمالاۋ، كەدەندىك راسىمدەر، ەكسپەديتورلىق قىزمەتتەر جانە باسقا دا لوگيستيكالىق وپەراتسيالاردان تۇسەتىن تابىس كىرەدى.

2025-جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان اۋماعى ارقىلى وتكەن ترانزيتتىك جۇك كولەمى 36,9 ميلليون تونناعا جەتتى. بۇل 2024-جىلمەن سالىستىرعاندا 6,6 پايىزعا كوپ. ال كولىك جانە قويمالاۋ سالاسىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى 12,2 تريلليون تەڭگەنى قۇرادى. ياعني ترانزيت قازاقستان ءۇشىن جاي عانا جول بويىمەن جۇك وتكىزۋ ەمەس، تۇتاس لوگيستيكالىق ەكونوميكانى قالىپتاستىراتىن سالا.

ترانزيتتەن تۇسەتىن اقشا قايدان كەلەدى؟

ترانزيتتىك جۇك قازاقستان اۋماعىنا كىرگەن كەزدە مەملەكەت پەن بيزنەسكە بىرنەشە باعىت بويىنشا تابىس اكەلەدى.

ءبىرىنشىسى - تەمىرجول جانە اۆتوجول ارقىلى تاسىمالداۋ اقىسى. ەكىنشىسى - پورتتار مەن تەرمينالداردىڭ قىزمەتى. ءۇشىنشىسى - جۇكتى ساقتاۋ، قايتا تيەۋ جانە كونتەينەرلەردى وڭدەۋ. بۇعان قوسا ەكسپەديتورلىق، كەدەندىك جانە باسقا دا لوگيستيكالىق قىزمەتتەر بار.

سوندىقتان ترانزيت كولەمىن عانا ارتتىرۋ جەتكىلىكسىز. قازاقستان ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى ماسەلە - ءبىر توننا نەمەسە ءبىر كونتەينەر جۇكتەن تۇسەتىن قوسىلعان قۇندى كوبەيتۋ.

مىسالى، كونتەينەر ەل اۋماعىنان ءوتىپ كەتكەننەن كەيىن ونىڭ قازاقستاندا تەك تەمىرجول ءتاريفىن تولەۋى مەن بىرنەشە كۇن تەرمينالدا ساقتالىپ، قايتا وڭدەلىپ، باسقا كولىككە اۋىستىرىلۋىنىڭ ەكونوميكالىق اسەرى بىردەي ەمەس. دەمەك، قازاقستاننىڭ ماقساتى تەك «جۇك وتكىزەتىن ەل» بولۋ ەمەس، جۇك وڭدەلەتىن لوگيستيكالىق حابقا اينالۋ بولۋى ءتيىس.

تەمىرجول ترانزيتى ءوسىپ كەلەدى

قازاقستانداعى ترانزيتتىڭ نەگىزگى بولىگى تەمىرجولعا تيەسىلى. 2025-جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تەمىرجول ارقىلى ترانزيتتىك تاسىمال كولەمى 33 ميلليون تونناعا جەتتى. بۇل 2024 -جىلمەن سالىستىرعاندا شامامەن 20 پايىزعا جوعارى.

2026-جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىزىندا دا ءوسىم جالعاسىپ، ترانزيت 8 ميلليون توننادان 9 ميلليون تونناعا دەيىن، ياعني 14 پايىزعا ارتتى. كونتەينەرلىك تاسىمال وسى كەزەڭدە 6 پايىزعا ءوستى.

بۇل جەردە كونتەينەرلەردىڭ ماڭىزى ەرەكشە. سەبەبى كونتەينەرلىك تاسىمال جوعارى تەحنولوگيالىق ءارى قوسىلعان قۇنى جوعارى لوگيستيكالىق قىزمەتتەردى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

2025-جىلى قازاقستانداعى كونتەينەرلىك تاسىمال كولەمى 2,203 ميلليون TEU- عا جەتىپ، ءبىر جىل ىشىندە ءوستى. كونتەينەرلەندىرۋ دەڭگەيى 8 پايىزعا دەيىن كوتەرىلدى.

ورتا ءدالىز قازاقستانعا جاڭا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر

قازاقستان ءۇشىن ەڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتاردىڭ ءبىرى - ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى، ياعني ورتا ءدالىز. بۇل مارشرۋت قىتايدى قازاقستان، كاسپي تەڭىزى، ازەربايجان، گرۋزيا جانە تۇركيا ارقىلى ەۋروپامەن بايلانىستىرادى.

سوڭعى جەتى جىلدا ترانسكاسپي باعىتى بويىنشا تاسىمال كولەمى 0,8 ميلليون توننادان 4,5 ميلليون تونناعا دەيىن ءوستى. 2025-جىلى مارشرۋتپەن شامامەن 77 مىڭ TEU كونتەينەر تاسىمالدانعان. ال 2029-جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىشتى 300 مىڭ TEU- عا جەتكىزۋ جوسپارى بار.

تاعى ءبىر ماڭىزدى كورسەتكىش - 2025-جىلى ترانسكاسپي باعىتى بويىنشا تاسىمال كولەمى 62 پايىزعا وسكەن. قازاقستان 2030-جىلعا قاراي ورتا ءدالىزدىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن جىلىنا 10 ميلليون تونناعا جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر. بۇل قازاقستان ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك. ءبىراق مۇمكىندىك اۆتوماتتى تۇردە تابىسقا اينالمايدى.

قازاقستان ترانزيتتەن تۇسەتىن تابىستى قالاي كوبەيتە الادى؟

1. جۇكتى تەزىرەك وتكىزۋ: لوگيستيكادا ۋاقىت - اقشا. ەگەر قىتايدان ەۋروپاعا باراتىن كونتەينەر قازاقستان اۋماعىندا بىرنەشە رەت كەزەكتە تۇرىپ، قۇجات راسىمدەۋگە نەمەسە ۆاگون اۋىستىرۋعا كوپ ۋاقىت جۇمساسا، تاسىمالداۋشى باسقا باعىتتى تاڭداۋى مۇمكىن.

سوندىقتان شەكاراداعى راسىمدەردى قىسقارتۋ، تەمىرجول ستانسيالارىنداعى وپەراتسيالاردى جەدەلدەتۋ جانە سيفرلىق قۇجات اينالىمىن كەڭەيتۋ ماڭىزدى.

مىسالى، قىتايدان كەلەتىن تەمىرجول ترانزيتىن سيفرلاندىرۋ ناتيجەسىندە ءبىر كونتەينەرلىك پويىزدى راسىمدەۋ ۋاقىتى 3 ساعاتتان 30 مينۋتقا دەيىن قىسقارعان. بۇل - ترانزيتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىراتىن ناقتى فاكتور.

2. «توننا» ەمەس، «كونتەينەر» ەكونوميكاسىنا كوشۋ: شيكىزات تاسىمالى ۇلكەن كولەم بەرەدى، ءبىراق قوسىلعان قۇنى سالىستىرمالى تۇردە تومەن.

ال كونتەينەرلىك لوگيستيكادا تاسىمالداۋمەن قاتار تەرمينال، قويما، كەدەن، ەكسپەديتورلىق جانە باسقا دا قىزمەتتەردى ساتۋعا مۇمكىندىك بار.

سوندىقتان قازاقستان ءۇشىن كونتەينەرلىك پويىزدار سانىن كوبەيتۋ عانا ەمەس، ولاردىڭ اينالاسىندا تولىق لوگيستيكالىق ەكوجۇيە قۇرۋ ماڭىزدى.

3. اقتاۋ مەن قۇرىق پورتتارىن كۇشەيتۋ: ورتا ءدالىزدىڭ ماڭىزدى بۋىنى - كاسپيدەگى پورتتار.

قىتايدان كەلگەن جۇك قازاقستاننىڭ تەمىرجول جەلىسى ارقىلى كاسپيگە جەتكىزىلىپ، كەيىن تەڭىز ارقىلى ازەربايجانعا جونەلتىلەدى. سوندىقتان پورتتارداعى كەزەك، كەمە تاپشىلىعى نەمەسە كونتەينەر وڭدەۋ جىلدامدىعى بۇكىل مارشرۋتتىڭ تيىمدىلىگىنە اسەر ەتەدى.

پورتتاردىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ، كونتەينەرلىك تەرمينالداردى كوبەيتۋ جانە قازاقستان-ازەربايجان اراسىنداعى تاسىمالدى ۇيلەستىرۋ ترانزيتتىك تابىستى وسىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

4. لوگيستيكالىق ورتالىقتاردى كوبەيتۋ: قازاقستان ترانزيتتىك جۇكتى تەك وتكىزىپ جىبەرمەي، ونىڭ ءبىر بولىگىن ەل اۋماعىندا وڭدەۋى كەرەك.

ول ءۇشىن شەكارا ماڭىندا جانە ءىرى كولىك توراپتارىندا زاماناۋي قويمالار، ديستريبۋتسيالىق ورتالىقتار، كونتەينەرلىك تەرمينالدار جانە كەدەندىك-لوگيستيكالىق كەشەندەر قاجەت.

مۇنداي مودەلدە قازاقستان جۇك وتكەن سايىن عانا ەمەس، جۇك قازاقستاندا تۇرعان ءاربىر كۇندە تابىس تابادى.

5. ءبىر تەرەزە قاعيداتىن تولىق ەنگىزۋ: تاسىمالداۋشى ءۇشىن ءارتۇرلى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بولەك جۇگىنۋ، قۇجات جيناۋ جانە تەكسەرۋدەن ءوتۋ - قوسىمشا ۋاقىت پەن شىعىن.

سوندىقتان كەدەن، تەمىرجول، پورت، شەكارا جانە باسقا دا قىزمەتتەردى ءبىر سيفرلىق جۇيەگە بىرىكتىرۋ ماڭىزدى.

بۇل باعىتتا قازاقستان قازىردىڭ وزىندە سيفرلاندىرۋدى جۇرگىزىپ جاتىر. ەڭ باستىسى - سيفرلىق جۇيەلەردىڭ ءبىر-بىرىمەن تولىق ينتەگراتسيالانۋى.

6. تۇراقتى تاريف پەن كەپىلدى ۋاقىت ۇسىنۋ: حالىقارالىق لوگيستيكادا تاسىمالداۋشى ءۇشىن باعا عانا ەمەس، جۇكتىڭ ناقتى قاشان جەتەتىنى دە ماڭىزدى.

سوندىقتان قازاقستان «جىلدام ءارى بولجامدى» ترانزيت مودەلىن قالىپتاستىرۋى كەرەك.

ەگەر كومپانيا قىتايدان شىققان جۇكتىڭ قازاقستان اۋماعىنان بەلگىلەنگەن مەرزىمدە وتەتىنىنە سەنىمدى بولسا، مارشرۋتتى تۇراقتى پايدالانۋعا كوبىرەك قىزىعۋشىلىق تانىتادى.

قازىر بيلىك ترانسكاسپيي باعىتى بويىنشا جەتكىزۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋ، سكۆوزنوي تاريفتەردى ەنگىزۋ جانە قازاقستان، ازەربايجان، گرۋزيانىڭ سيفرلىق جۇيەلەرىن بىرىكتىرۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاپ جاتىر.

ترانزيتتەن تۇسەتىن تابىستى بىرنەشە ەسە ارتتىرۋعا بولا ما؟

قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتى ءالى تولىق پايدالانىلعان جوق. ماسەلە تەك قازاقستان ارقىلى وتەتىن جۇك كولەمىندە ەمەس. ەلدىڭ بولاشاقتاعى تابىسى ءبىر كونتەينەردەن قانشا قىزمەت كورسەتە الاتىنىنا بايلانىستى بولادى.

قاراپايىم مودەلدى بىلاي تۇسىندىرۋگە بولادى: جۇك وتەدى → تەمىرجول تاريفىن تولەيدى → تەرمينالدا وڭدەلەدى → قويمادا ساقتالادى → كەدەندىك راسىمنەن وتەدى → باسقا كولىككە تيەلەدى → ءارى قاراي جونەلتىلەدى.

وسى تىزبەكتىڭ ءار كەزەڭى قازاقستان ەكونوميكاسىندا جاڭا تابىس قالىپتاستىرادى.

سوندىقتان ترانزيتتەن تۇسەتىن كىرىستى ارتتىرۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى - تاريفتى جاي عانا كوتەرۋ ەمەس، قازاقستان اۋماعىندا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ سانىن كوبەيتۋ.

el.kz