قازاقستان ەكونوميكاسى بيىل قانشالىقتى وسەدى - حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ بولجامى

ايتا كەتەيىك، 3-12-ماۋسىم ارالىعىندا قازاقستان حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ (بۇدان ءارى – ح ۆ ق) ميسسياسىن قابىلدادى. ساپار قورىتىندىسى بويىنشا ەلدەگى قازىرگى ەكونوميكالىق جاعدايعا، ەكونوميكانى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارىنا شولۋدى، سونداي-اق نەگىزگى ۇسىنىمداردى قامتيتىن قورىتىندى مالىمدەمە جاريالاندى.

ميسسيانىڭ پايىمداۋىنشا، الەمدىك مۇناي باعاسىنىڭ جوعارى بولۋى، ىشكى سۇرانىستىڭ سەرپىندىلىگى مەن ينۆەستيتسيا اعىنى اياسىندا قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى تۇراقتىلىق تانىتىپ وتىر. حالىقارالىق رەزەرۆتەر جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ساقتالىپ، يمپورتتىڭ شامامەن 10 ايلىق كولەمىن جابۋعا قاۋقارلى. ح ۆ ق 2026 -جىلى ەكونوميكالىق ءوسىمدى شامامەن 4,6 پايىز دەڭگەيىندە بولجايدى، سونداي-اق ەلدىڭ بيۋدجەتتىك سالدوسى مەن سىرتقى پوزيتسياسى جاقسارادى دەپ ەسەپتەيدى.

بۇل رەتتە بيۋدجەت ءتارتىبىن ساقتاۋ جانە مەملەكەت شىعىستارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ۇكىمەتتىڭ، ۇلتتىق بانك پەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ 2026- 2028 -جىلدارعا ارنالعان ماكروەكونوميكالىق تۇراقتاندىرۋ جانە قارجى سەكتورىن دامىتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن ءىس-قيمىل باعدارلاماسىن (بۇدان ءارى - بىرلەسكەن ءىس-قيمىل باعدارلاماسى) ىسكە اسىرۋ ءۇشىن شەشۋشى ماڭىزعا يە.

تاۋەكەل فاكتورلارىنىڭ قاتارىندا ىشكى سۇرانىستىڭ كۇشەيۋ ىقتيمالدىعى، يمپورت باعاسىنىڭ ءوسۋى، جاھاندىق بەلگىسىزدىك پەن الەمدىك نارىقتارداعى قارجىلىق شارتتاردىڭ قاتاڭداۋى اتاپ وتىلەدى، ال بۇل جاعدايلار ينۆەستيتسيالار اعىنىنا كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن. سونىمەن بىرگە، كاسپي قۇبىر كونسورتسيۋمى قۇبىرىنىڭ جۇمىسىنداعى ىقتيمال ىركىلىستەر دە قاۋىپ رەتىندە كورسەتىلگەن.

مۇناي باعاسىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ساقتالۋى، بىرلەسكەن ءىس-قيمىل باعدارلاماسى شارالارىنىڭ ءتيىمدى ىسكە اسىرىلۋى جانە كوممۋنالدىق قىزمەتتەر ءتاريفىنىڭ رەفورماسىن دايەكتى جۇرگىزۋ مەملەكەتتىك قارجى مەن سىرتقى سەكتوردىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا، سونداي-اق ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردى بەكىتۋگە ىقپال ەتۋى مۇمكىن.

بۇدان بولەك، ح ۆ ق ساراپشىلارى ينفلياتسيانىڭ 2025 -جىلعى قىركۇيەكتەگى 12,9 پايىزدان 2026 -جىلعى مامىردا 10,4 پايىزعا دەيىن تومەندەگەنىن اتاپ ءوتتى. سوعان قاراماستان، ونىڭ دەڭگەيى ءالى دە نىسانالى باعداردان جوعارى بولىپ تۇر. وسىعان بايلانىستى ح ۆ ق ينفلياتسيا بويىنشا نىسانالى كورسەتكىشكە قول جەتكىزگەنگە دەيىن تەجەۋشى اقشا-كرەديت ساياساتىن ساقتاۋ ماڭىزدىلىعىنا ايرىقشا نازار اۋدارادى.

ۇلتتىق بانكتىڭ ارتىق وتىمدىلىكتى تومەندەتۋگە باعىتتالعان شارالارى، سونىڭ ىشىندە ەڭ تومەنگى رەزەرۆتىك تالاپ نورماتيۆتەرىن ارتتىرۋى جانە نوتالار شىعارۋ كولەمىن ۇلعايتۋى ينفلياتسيالىق قىسىمدى بىرتىندەپ باسەڭدەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى.

- بۇل شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەكونوميكانىڭ «قىزىپ كەتۋىنە» جول بەرمەۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ سالاسىندا الدەقايدا ۇستامدى ساياسات جۇرگىزۋ دە ماڭىزدى. بۇعان ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە بيۋدجەت قاراجاتى مەن ۇلتتىق قور رەسۋرستارىنىڭ پايدالانىلۋىن باقىلاۋدى، اتاۋلىلىعىن جانە اشىقتىقتى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن سيفرلىق تەڭگەنى ەنگىزۋ دە ىقپال ەتە الادى، - دەلىنگەن حابارلامادا.

ح ۆ ق باعالاۋى بويىنشا، قازاقستاننىڭ ماكروەكونوميكالىق ساياساتتى جەتىلدىرۋ جانە قۇرىلىمدىق رەفورمالاردى جالعاستىرۋ ەسەبىنەن ينفلياتسيانى ودان ءارى تومەندەتۋگە جانە ەكونوميكالىق ءوسىم الەۋەتىن ارتتىرۋعا تولىق مۇمكىندىگى بار.

ايتا كەتەيىك، وسىعان دەيىن حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ وكىلدەرى 2031 -جىلعا قاراي قازاقستانداعى جان باسىنا شاققانداعى ءى ج ءو 23 مىڭ دوللارعا جەتۋى مۇمكىن ەكەنىن بولجاعان بولاتىن.