قازاقستان ا ق ش كومپانيالارىن سيرەك مەتالدار كەنىن يگەرۋگە شاقىردى

بۇل ديالوگ اتالعان ەلدەر اراسىنداعى ستراتەگيالىق شيكىزاتپەن تۇراقتى قامتۋ، تەحنولوگيالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جانە سەنىمدى جاھاندىق جەتكىزۋ تىزبەكتەرىن قالىپتاستىرۋداعى ارىپتەستىكتى تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان.

ءوز سوزىندە ق ر ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپايەۆ 2025 -جىلعى قاراشادا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ ۆاشينگتون قالاسىنا ساپارىندا ا ق ش ساۋدا ءمينيسترى گوۆارد لاتنيك مىرزامەن اسا ماڭىزدى مينەرالدار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى ءوزارا تۇسىنىستىك مەموراندۋمىنا قول قويعانىن ەسكە سالدى.

- سول كۇنى Cove Capital كومپانياسىمەن سولتۇستىك قاتپار جانە جوعارعى قايراقتى ۆولفرام كەن ورىندارى بويىنشا كەلىسىم جاسالدى. قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتار تاراپتاردىڭ ونەركاسىپتىك، تەحنولوگيالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەستىگىن نىعايتىپ وتىرعان ديالوگ الاڭىنىڭ تيىمدىلىگىن ايقىن كورسەتەدى،-دەدى مينيستر ەلوردادا وتكەن باسقوسۋدا.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، اسا ماڭىزدى مينەرالدار جاھاندىق تەحنولوگيالىق ترانسفورماتسيانىڭ نەگىزىنە اينالىپ، الەمدىك ونەركاسىپتىڭ جاڭا قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋدا. ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ مينەرالدىق- شيكىزات قورى باي، ونەركاسىپتىك الەۋەتى قارقىندى دامىپ كەلەدى جانە گەوگرافيالىق ورنالاسۋى الەمنىڭ ەڭ ءىرى نارىقتارى اراسىندا ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە.

- قازاقستان اسا ماڭىزدى مينەرالدار سەكتورىن ونەركاسىپتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ءارى ۇزاقمەرزىمدى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ماڭىزدى باعىتى رەتىندە قاراستىرادى. ەلىمىزدىڭ رەسۋرستىق بازاسىندا 9,5 مىڭنان استام كەن ورنى بار. ونىڭ ىشىندە 100 دەن استامىندا سيرەك جانە سيرەك جەر مەتالدارى قورى شوعىرلانعان. ءبىز امەريكالىق كومپانيالاردى وسى كەن ورىندارىن گەولوگيالىق بارلاۋ مەن يگەرۋ جۇمىستارىنا بەلسەندى قاتىسۋعا شاقىرامىز،- دەدى ە. ناعاسپايەۆ.

بۇل ماقساتتا قازاقستان زاماناۋي رەتتەۋشى ورتا قالىپتاستىردى. 2018-جىلى اۋستراليا مەن كانادانىڭ وزىق تاجىريبەسى نەگىزىندە سالالىق زاڭنامانى جاڭعىرتقان «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكس قابىلداندى. ونىڭ اياسىندا ءوتىنىشتى ءبىرىنشى بەرگەندەرگە باسىمدىق بەرەتىن ليتسەنزيالاۋ قاعيداتى ەنگىزىلىپ، جەر قويناۋى قولجەتىمدى بولا تۇسكەن جانە جەكە ينۆەستيتسيالار ارتقان.

2023-جىلى جەر قويناۋىن پايدالانۋدىڭ ءبىرىڭعاي پلاتفورماسى ىسكە قوسىلدى. ليتسەنزيالاۋدان باستاپ ەسەپتىلىككە دەيىنگى بارلىق پروتسەسس تولىق ونلاين فورماتقا كوشىرىلدى.

ال 2024-جىلدان بەرى قازاقستان حالىقارالىق CRIRSCO ستاندارتتارىن تولىق كولەمدە قولدانىپ كەلەدى. بۇل مينەرالدىق رەسۋرستار مەن قورلار جونىندەگى ەسەپتى اشىق ەتىپ، ونى الەمدىك تاجىريبەمەن ۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

- وسىنىڭ ءبارى قازاقستاننىڭ اسا ماڭىزدى مينەرالدار سالاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋ ءۇشىن قولايلى ءارى سەنىمدى جاعداي قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ينۆەستورلار تاراپىنان قىزىعۋشىلىق ايتارلىقتاي ارتتى. 2018 -جىلدان بەرى گەولوگيالىق بارلاۋعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار ءۇش ەسەگە ءوسىپ، 1 ميلليارد دوللاردان استى. ەلگە Rio Tinto, Barrick Gold, First Quantum Minerals, Ivanhoe Mines, Teck Resources, Fortescue جانە Cove Capital سياقتى جەتەكشى الەمدىك كومپانيالار كەلدى،-دەدى سالا ءمينيسترى.

سونداي-اق قازاقستان شيكىزات ەكسپورتتاۋعا عانا ەمەس، بىرلەسكەن وندىرىستەردى دامىتۋعا، تەحنولوگيالار ترانسفەرىنە، بىلىكتى كادرلار دايارلاۋعا جانە عىلىمي-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە مۇددەلى.

- الەمدە ستراتەگيالىق شيكىزاتقا سۇرانىس ارتىپ، جاھاندىق جەتكىزۋ تىزبەكتەرىن ءارتاراپتاندىرۋ قاجەتتىگى كۇشەيىپ وتىرعان جاعدايدا ەلدەرىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ەرەكشە ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە بولىپ وتىر. مەملەكەتتەردىڭ، بيزنەستىڭ جانە حالىقارالىق سەرىكتەستەردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ ارقىلى عانا اسا ماڭىزدى مينەرالداردىڭ تۇراقتى ءارى جان-جاقتى جاھاندىق جەتكىزۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا بولادى. ءبىز وسى ستراتەگيالىق ماڭىزدى سالادا ۇزاق مەرزىمدى ارىپتەستىككە اشىقپىز،-دەدى ەرسايىن ناعاسپايەۆ.

وسى ورايدا قازاقستان امەريكالىق سەرىكتەستەرگە مىنا باعىتتار بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى ۇسىنادى:

• اسا ماڭىزدى مينەرالدار سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ؛

• قايتا وڭدەۋ جانە جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەردى قۇرۋ؛

• يندۋستريالىق كلاستەرلەر مەن جاڭا ماتەريالدار سالاسىنداعى كووپەراتسيانى دامىتۋ؛

• بىرلەسكەن زەرتتەۋ جانە ينجينيرينگ ورتالىقتارىن قۇرۋ؛

• ينجەنەرلىك جانە تەحنيكالىق كادرلاردى دايارلاۋ.

- قازاقستان ترانسكاسپيي حالىقارالىق كولىك باعىتىن دايەكتى تۇردە دامىتىپ، ورتا ءدالىز ينفراقۇرىلىمىن نىعايتىپ، ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى مۋلتيمودالدى لوگيستيكا مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتىپ كەلەدى. ءبىز ورتا ءدالىز جاھاندىق كولىك باعىتتارىن ءارتاراپتاندىرۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى بولىپ، ەۋرازيانىڭ ەكونوميكالىق ورنىقتىلىعىن كۇشەيتۋگە، ياعني، اسا ماڭىزدى مينەرالداردىڭ جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتە الارىنا سەنىمدىمىز. قازاقستان ونەركاسىپتىك جانە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى قولداۋ ءۇشىن امەريكالىق دامۋ قارجى ينستيتۋتتارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەيتۋگە مۇددەلى،- دەدى ونەركاسىپ ءمينيسترى.

ەسكە سالا كەتسەك، بۇگىندە ەلدە شامامەن 10 مىڭ كەن ورنى ەسەپكە الىنعان، ولاردىڭ ىشىندە 1 مىڭنان استام قاتتى پايدالى قازبالار كەن ورنى، 359 كومىرسۋتەك كەن ورنى، 3700 دەن استام كەڭ تارالعان پايدالى قازبالار نىسانى جانە شامامەن 4900 جەر استى سۋ كوزدەرى بار.