قازاق تازىلارىنىڭ سانى ەكى جىلدا 4 ەسە وسكەن
استانا. KAZINFORM - ەلوردادا ءيت تۇقىمدارىنىڭ «Astana Winner 2026» اتتى اۋقىمدى حالىقارالىق كورمەسى جۇمىسىن باستادى. بيىل ۇلتتىق ماقتانىشىمىز، قازاق تازىلارى حالىقارالىق ستاندارتقا ساي تىركەلۋ كورسەتكىشىنىڭ رەكوردتىق دەڭگەيىنە جەتتى.
تەكتى تۇقىمنىڭ قايتا تۇلەۋى
ەكى كۇنگە سوزىلاتىن ايتۋلى شارانى «قازاقستان كينولوگتارى وداعى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى ۇيىمداستىرىپ وتىر. كورمە قازاقستاننىڭ تاريحي-مادەني مۇراسى سانالاتىن قازاق تازىسىن ساقتاۋ جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ مالىمەتىنشە، سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە تازى تۇقىمىن جۇيەلى تۇردە ءوسىرۋ مەن قۇجاتتاندىرۋ ءىسى جاڭا قارقىن الدى. وعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ تازى مەن توبەتتى ساقتاۋ تۋرالى تاپسىرماسى مەن ارنايى زاڭنامالىق بازانىڭ قابىلدانۋى تىكەلەي اسەر ەتكەن.
قازاقستان كينولوگتار ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان سەرىكقاليدىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا تازا قاندى تازىلاردىڭ سانى بويىنشا وڭ ديناميكا بايقالادى.
- ءبىز ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى كورسەتكىش - اسىل تۇقىمدى يتتەردىڭ تۋۋ كورسەتكىشى. مىسالى 2023-جىلى جۇمىستى باستاعان كەزدە جىلىنا نەبارى 93 تازى ءيتىنىڭ كۇشىكتەرى تىركەلسە، 2025-جىلى بۇل كورسەتكىش 411 گە جەتتى. ەكى جىلدىڭ ىشىندە تازا قاندى تازىلاردىڭ دۇنيەگە كەلۋى 4 ەسەگە ءوستى. قازىرگى تاڭدا ءبىزدىڭ ءبىرىڭعاي اسىل تۇقىمدى كىتابىمىزدا 4000 عا جۋىق تازا قاندى تازى تىركەلگەن، - دەدى باۋىرجان سەرىكقالي.
حالىقارالىق دەڭگەي جانە FCI تالاپتارى
كورمەنىڭ مارتەبەسىن حالىقارالىق كينولوگيا فەدەراتسياسىنىڭ (FCI) پرەزيدەنتى تاماش ياككەلدىڭ (ۆەنگريا) قاتىسۋى ايقىنداي تۇسەدى. سونىمەن قاتار شۆەيتساريا، قىتاي جانە باسقا دا ەلدەردەن كەلگەن بەدەلدى ساراپشىلار يتتەردىڭ ەكستەرەرى مەن تەمپەرامەنتىنە باعا بەردى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا، قازاقستانعا تازى تۇقىمىن الەمدىك دەڭگەيدە تولىق زاڭداستىرۋ ءۇشىن 10 جىلدىق مەرزىم بەرىلگەن. بۇل ۋاقىت ىشىندە ءاربىر ءيتتىڭ گەنەتيكالىق اناليزى جاسالىپ، حالىقارالىق كورمەلەردە تۇراقتى تۇردە كورسەتىلۋى ءتيىس.
قازاقستان كينولوگتار وداعىنىڭ تازى تۇقىمى بويىنشا ۇلتتىق كلۋبىنىڭ پرەزيدەنتى ەلەنا حاردينا تازىنىڭ الەمگە تانىلۋى ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق بەدەلىنە اسەرى مول ەكەنىن جەتكىزدى.
- ءار ەل ءوز ءيتىن ماقتان تۇتادى. گەرمانيادا نەمىس وۆچاركاسى، ۆەنگريادا ۆەنگر اڭشى ءيتى دەگەندەي. ءبىزدىڭ دە ماقساتىمىز - تازىنى الەمدىك دەڭگەيگە شىعارۋ. ەڭ باستى جەڭىسىمىز - وسىدان ەكى جىل بۇرىن حالىقارالىق كينولوگيا فەدەراتسياسى (FCI) تازى تۇقىمىنىڭ ستاندارتىن رەسمي تۇردە قازاقستاننىڭ مەنشىگى رەتىندە بەكىتتى. ەندى بىزگە 10 جىلدىق مەرزىم بەرىلدى. وسى ۋاقىت ىشىندە ءبىز تولىق قۇجاتتامانى دايىنداپ، ءار ءيتتىڭ اسىل تۇقىمدى ەكەنىن دالەلدەپ، الەمدىك دەڭگەيدەگى پوزيتسيامىزدى نىعايتۋىمىز كەرەك، - دەيدى ەلەنا حادينا.
تامەرلاننىڭ تاعدىرى: كورمەنىڭ باستى كەيىپكەرى
كورمەگە قاتىسۋشى 350 يت اراسىندا ەرەكشە نازار اۋدارعان - تامەرلان ەسىمدى تازى. ونىڭ وقيعاسى تەكتى جاراتىلىستىڭ ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعىنىڭ سيمۆولىنا اينالعانداي.
ەلەنا حادينانىڭ ايتۋىنشا، 2024-جىلى ونىڭ بارلىق كۇشىكتەرڭ بەلگىسىز جۇقپالى اۋرۋعا شالدىعىپ، بىرىنەن سوڭ ءبىرى ولە باستاعان. سوڭعى بولىپ قالعان كۇشىككە يەسى «تامەرلان» دەپ ات قويعان.
- ول اۋرۋدان ايىعىپ، امان قالدى، ءبىراق سونىڭ زاردابىنان بۋىندارىنا زاقىم كەلىپ، اياعى اقساپ ءجۇردى. ءبىراق ۆەتەرينارلار مەن مامانداردىڭ كومەگىمەن تامەرلان قايتادان اياققا تۇردى. بۇگىن ول رينگتە وتە ادەمى ءجۇرىپ ءوتتى. ساراپشىلار ونىڭ قايسارلىعىنا ءتانتى بولىپ وتىر، - دەدى يەسى ەلەنا.
تازى تۇقىمىنىڭ بولاشاعى قانداي؟
كورمە تەك سۇلۋلىق سايىسى ەمەس، بۇل - ۇلكەن زووتەحنيكالىق جۇمىس. مۇندا ءار ءيتتىڭ تىستەرى، ءجۇنى، ءجۇرىسى، ءتىپتى مىنەز-قۇلقى ساراپقا سالىنادى. تازى تۇقىمىنىڭ ستاندارتى بويىنشا، ول ادامعا اگرەسسيا كورسەتپەي، سابىرلى بولۋى كەرەك.
باۋىرجان سەرىكقالي اتاپ وتكەندەي، قازىرگى تاڭدا كينولوگتار تەك قالالاردا عانا ەمەس، الىس شالعاي اۋىلدارعا دا بارىپ، تازىلاردى تىركەۋگە الماق.
- اۋىلداعى اعايىننىڭ كلۋبتارمەن بايلانىس ورناتۋعا مۇمكىندىگى از. سوندىقتان ءبىز ءوزىمىز بارىپ، ستاندارتقا ساي كەلەتىن يتتەردى انىقتاپ، ولارعا باستاپقى قۇجاتتارىن راسىمدەيمىز. بۇل ءبىزدىڭ ءبىرىڭعاي گەنەتيكالىق قورىمىزدى بايىتا تۇسپەك، - دەپ تۇيىندەدى كينولوگ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى.
ەسكە سالا كەتەيىك، بۇعان دەيىن ەلەنا حادينانىڭ كينولوگيا سالاسىنداعى كوپجىلدىق ەڭبەگى مەن ونىڭ يتتەرىنىڭ الەمدىك ارەناداعى جەتىستىكتەرى تۋرالى تولىعىراق جازعان بولاتىنبىز.
