قابان، بۇلعىن، ەلىك: سولتۇستىك قازاقستان ورماندارىندا اڭ-قۇس سانى قالاي وزگەردى

جابايى جانۋارلار پوپۋلياتسياسىنىڭ سانىن ەسەپكە الۋ - تابيعات قورعاۋ سالاسىنداعى ماڭىزدى جۇمىستاردىڭ ءبىرى. بۇل جانۋارلار دۇنيەسىنىڭ جاي- كۇيىن باعالاپ، ولاردى قورعاۋ، كوبەيتۋ جانە ۇتىمدى پايدالانۋ شارالارىن جوسپارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

س ق و ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ مالىمەتىنشە، وڭىردە مۇنداي مونيتورينگ جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلەدى. كەيىنگى بەس جىلداعى ستاتيستيكالىق دەرەكتەر جابايى جانۋارلار مەن قۇستار تۇرلەرىنىڭ كوپشىلىگىندە تۇراقتى ءوسىم بار ەكەنىن كورسەتەدى.

ەڭ جوعارى ءوسىم قابان پوپۋلياتسياسىندا بايقالعان. 2021 -جىلى وبلىستا 2401 قابان ەسەپكە الىنسا، 2025 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ولاردىڭ سانى 4268-گە جەتكەن. وسىلايشا، بەس جىل ىشىندە قابان سانى 1,7 ەسەدەن استام وسكەن.

بۇلان سانى دا ايتارلىقتاي ارتقان. 2021 -جىلى ولاردىڭ سانى 535 بولسا، بىلتىر ماماندار 1307 بۇلاندى ساناعان.

ءسىبىر ەلىگىنىڭ سانى وسى ارالىقتا 18093 تەن 22465 كە جەتكەن. قويان سانى 24572 دەن 28492 گە، بورسىق 5399 دان 6607 گە، سۋىر 17130 دان 18793 كە دەيىن ارتقان.

قۇستار اراسىندا قازداردىڭ سانى وسكەن. 2021 -جىلى وڭىردە 63906 قاز ەسەپكە الىنسا، 2025 -جىلى ولاردىڭ سانى 70980 گە جەتتى.

سونىمەن قاتار كەيبىر جانۋار تۇرلەرىنىڭ پوپۋلياتسياسى كەيىنگى بەس جىلدا سالىستىرمالى تۇردە تۇراقتى بولعان. ماسەلەن، 2021 -جىلى وبلىستا 1661 مارال بولسا، 2025 -جىلى 1637 دارا تىركەلگەن. تۇلكى سانى وسى كەزەڭدە شامامەن 10,3-10,6 مىڭ دارا دەڭگەيىندە ساقتالعان.

ۇيرەك پوپۋلياتسياسىندا دا ايتارلىقتاي وزگەرىس جوق.

تابيعي ماۋسىمدىق اۋىتقۋلارعا قاراماستان، ولاردىڭ سانى تۇراقتى دەڭگەيدە قالىپ وتىر: 2021 -جىلى 443030 دارا بولسا، 2025 -جىلى 447820 عا جەتكەن.

مامانداردىڭ مالىمەتىنشە، جانۋارلار سانىنىڭ وڭ ديناميكاسىنا اڭشىلىق شارۋاشىلىعى سۋبەكتىلەرى مەن ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ بىرلەسكەن قورعاۋ جانە بيوتەحنيكالىق شارالارى اسەر ەتەدى.

وڭىردە جابايى جانۋارلاردىڭ تىرشىلىك ەتۋ جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان جۇمىستار تۇراقتى جۇرگىزىلەدى. ولاردىڭ قاتارىنا جانۋارلاردى ەسەپكە الۋ، پوپۋلياتسيالارعا مونيتورينگ جاساۋ جانە قورعاۋ شارالارى بار.

س ق و- دا قازاقستاندا سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ كەتۋ قاۋپى بار جانۋارلاردى قورعاۋعا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. اڭشىلىق شارۋاشىلىقتارى مەن ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردا جىل سايىن ەسەپ جۇرگىزىلىپ، جانۋارلاردىڭ جاي-كۇيىنە مونيتورينگ جاسالادى. سونىمەن قاتار رەيدتىك ءىس-شارالار بارىسىندا زاڭسىز اۋلاۋ، جانۋارلارعا زيان كەلتىرۋ نەمەسە ولاردى جويۋ فاكتىلەرىنىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، 2025-2026 -جىلدارى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا قىزىل كىتاپقا ەنگىزىلگەن سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ كەتۋ قاۋپى بار جانۋارلاردى زاڭسىز اۋلاۋ فاكتىلەرى تىركەلمەگەن.

بيىل دا جانۋارلاردى ەسەپكە الۋ جوسپارلى رەجيمدە قولعا الىنىپ، قازىرگى ۋاقىتتا قورىتىندى دەرەكتەر جيناقتالىپ، باستاپقى وڭدەۋ كەزەڭى ءجۇرىپ جاتىر.

جيناقتالعان مالىمەتتەر الداعى ۋاقىتتا تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋ جانە س ق و-نىڭ بيوالۋانتۇرلىلىگىن ۇزاق مەرزىمگە ساقتاۋ شارالارىن جەتىلدىرۋگە نەگىز بولادى.

م. قوزىبايەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا، وڭىردە كەمىندە 380 گە جۋىق ومىرتقالى جانۋارلار مەكەن ەتەدى، ونىڭ ىشىندە سۇتقورەكتىلەردىڭ 57 ءتۇرى، قۇستاردىڭ 283 ءتۇرى، باۋىرىمەن جورعالاۋشىلاردىڭ 5 ءتۇرى، قوسمەكەندىلەردىڭ 6 ءتۇرى، بالىقتىڭ 30 شاقتى ءتۇرى بار.