نەلىكتەن قازاقستاندىقتار ەسكى اۆتوكولىكتەرىن كادەگە جاراتا الماي ءجۇر

استانا. KAZINFORM - ەسكى كولىكتەردى قايتا وڭدەۋ نارىعى جاڭا رۇقسات بەرۋ تالاپتارىنا بەيىمدەلگەن كەزدە قابىلداۋ پۋنكتتەرى ىسكە قوسىلىپ، حالىققا ارنالعان سەرتيفيكاتتار پايدا بولادى، ال «توت باسقان مۇرالاردى» كادەگە جاراتۋ قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ ناقتى قۇرالىنا اينالادى.

باعدارلامانىڭ ىسكە قوسىلۋى نە سەبەپتى سوزىلىپ كەتكەنىن Kazinform اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى زەرتتەپ كوردى.

قازاقستاندا پايدالانۋدان شىققان اۆتوكولىكتەردى كادەگە جاراتۋ باعدارلاماسى فورمالدى تۇردە دايىن. ۆەدومستۆو وكىلدەرى 2024-جىلدىڭ كوكتەمىندە مالىمدەگەندەي، كادەگە جاراتۋمەن ە ق ج ج بويىنشا ءتيىستى رۇقساتى بار بارلىق كاسىپورىن اينالىسا الار ەدى. مۇنداي كومپانيالاردىڭ سانى ەل بويىنشا شامامەن 200 گە جۋىق، ياعني ءىس جۇزىندە ءار وڭىردە بيزنەس بۇل قىزمەتتى كورسەتە الار ەدى. سونىمەن قاتار مينيسترلىكتە كادەگە جاراتۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدى ۇزاققا سوزىلاتىن پروتسەسس دەپ اتاپ، ونى ءبىر-ەكى جىلدىڭ ىشىندە تولىق ىسكە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ايتقان.

2025-جىلدىڭ اياقتالۋىنا جاقىنداپ قالعانىمەن، قايتا وڭدەۋشىلەر ءالى ىرىكتەلمەگەن، كەلىسىمشارتتار جاسالماعان، ال رەسمي قابىلداۋ پۋنكتتەرى ءالى كۇنگە دەيىن انىقتالماعان. ءوڭىر تۇرعىندارى، ونىڭ ىشىندە شىمكەنت قالاسىنىڭ حالقى دا، ەسكى اۆتوكولىكتەرىن زاڭدى تۇردە كادەگە جاراتۋ مۇمكىندىگىنەن ءالى ايىرىلىپ وتىر.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى Kazinform اگەنتتىگىنىڭ رەسمي ساۋالىنا بەرگەن جاۋابىندا ەلدە ازىرگە اۆتوكولىكتەردى قابىلدايتىن قالالار مەن رەسمي قابىلداۋ پۋنكتتەرىنىڭ بەكىتىلگەن ءتىزىمى جوق ەكەنىن ءتۇسىندىردى. پايدالانۋدان شىققان كولىك قۇرالدارى مەن وزدىگىنەن جۇرەتىن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن كادەگە جاراتۋ ءۇشىن يەلەرىنەن ءوتىنىم قابىلداۋ پروتسەسى تەك قايتا وڭدەۋشىلەر انىقتالىپ، ولارمەن ءتيىستى كەلىسىمشارتتار جاسالعاننان كەيىن عانا باستالادى.

جاڭا رۇقسات بەرۋ تالاپتارى

باعدارلامانىڭ ىسكە قوسىلۋىنىڭ سوزىلىپ كەتۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبى - كومپانيالار تاپسىراتىن قۇجاتتاردىڭ «رۇقساتتار جانە حابارلامالار تۋرالى» زاڭنىڭ جاڭارتىلعان تالاپتارىنا سايكەس كەلمەۋى.

2024-جىلعى 10-قازاننان باستاپ ءتۇستى جانە قارا مەتالداردىڭ سىنىقتارىن جيناۋ، ساقتاۋ، قايتا وڭدەۋ جانە وتكىزۋ قىزمەتى حابارلاما تارتىبىنەن رۇقسات بەرۋ تارتىبىنە اۋىستىرىلدى. ال باعدارلامانىڭ ىسكە قوسىلۋى بيزنەستىڭ جاڭا ۇلگىدەگى رۇقساتتاردى الۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. ونسىز كاسىپورىندار كادەگە جاراتۋ جۇمىستارىنا قاتىسا المايدى.

- قارا جانە ءتۇستى مەتالداردىڭ سىنىقتارى مەن قالدىقتارىن جيناۋ، ساقتاۋ، قايتا وڭدەۋ جانە وتكىزۋ قىزمەتىن بۇرىن حابارلاما نەگىزىندە جۇزەگە اسىرعان زاڭدى تۇلعالار ەكىنشى ساناتتاعى رۇقساتتى الۋعا نەمەسە قىزمەتىن توقتاتۋ تۋرالى حابارلاما جولداۋعا مىندەتتى. وسىلايشا، اتالعان باعدارلاماعا قاتىسۋ ءۇشىن قايتا وڭدەۋشى ەكىنشى ساناتتاعى رۇقسات قۇجاتىن ۇسىنۋى قاجەت، - دەپ اتاپ ءوتتى ق ر ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى جومارت اليەۆ.

سونىمەن قاتار ەسكى اۆتوكولىكتەردى قابىلداۋ پۋنكتى قايتا وڭدەۋشىنىڭ مەنشىگىندە نەمەسە جالعا الىنعان، زاڭناما تالاپتارىنا جانە قايتا وڭدەۋگە جانە كادەگە جاراتۋعا جيناۋ مەن دايىنداۋ قاعيدالارىنا ساي كەلەتىن وندىرىستىك بازا بولۋى ءتيىس.

قايتا وڭدەۋشىلەرمەن كەلىسىمشارتتار جاسالعاننان كەيىن اۆتوكولىكتەر مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن جيناۋ جانە قابىلداۋ پۋنكتتەرى ايقىندالادى. مەكەنجايلاردىڭ ءتىزىمى بارلىق راسىمدەر اياقتالعان سوڭ عانا باعدارلامانىڭ وپەراتورى «جاسىل دامۋ» ا ق- نىڭ رەسمي سايتىندا جاريالانادى.

- قازىرگى ۋاقىتتا پايدالانۋدان شىققان كولىك قۇرالدارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن قايتا وڭدەۋشىلەردى انىقتاۋ پروتسەسى جۇرگىزىلۋدە، بۇل الداعى ۋاقىتتا كولىك قۇرالدارىن قايتا وڭدەۋ/كادەگە جاراتۋ جونىندەگى كەلىسىمشارتتاردى جاساسۋ ءۇشىن قاجەت. قايتا وڭدەۋشىلەرمەن كەلىسىمشارتتار جاسالعاننان كەيىن «جاسىل دامۋ» اكسيونەرلىك قوعامىنىڭ رەسمي سايتىندا https://www.recycle.kz/ru قابىلداۋ پۋنكتتەرىنىڭ وزەكتى ءتىزىمى جاريالانىپ، كادەگە جاراتۋعا ءوتىنىم قابىلداۋ باستالادى، ونىڭ ىشىندە شىمكەنت قالاسىندا دا، - دەپ ءتۇسىندىردى «جاسىل دامۋ» ا ق باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان قابدولدانوۆ.

مينيسترلىكتە سونداي-اق ءبىر عانا قايتا وڭدەۋشىنىڭ مونوپولياسىنا جول بەرىلمەيتىنىن اتاپ ءوتتى. باعدارلاماعا قارا مەتاللدى قايتا وڭدەۋمەن اينالىساتىن بارلىق كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى قاتىسا الادى.

بۇعان دەيىن ۋتيليزاتسيالىق الىمدى جۇرگىزۋ جونىندەگى مونوپوليالىق قۇقىق جەكە مەنشىك «وپەراتور روپ» ج ش س- نە تيەسىلى بولعان. 2016-جىلى بۇل كومپانيا قاراعاندى قالاسىنداعى «Recycling Company» ج ش س- مەن شارتتىق قاتىناستا بولسا، 2020-جىلى قوستاناي وبلىسىنداعى «Autorecycling» ج ش س- مەن اۆتوكولىك قالدىقتارىن كادەگە جاراتۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى كەلىسىمشارت جاساعان.

2022-جىلدىڭ قاڭتارىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ ۋتيليزاتسيالىق الىمدى جەكە قۇرىلىمنىڭ اكىمشىلەندىرۋىن توقتاتىپ، بۇل وكىلەتتىكتەردى مەملەكەتتىك ۇيىمعا بەرۋدى تاپسىردى.

جەكە ءبىر ماسەلە - شىمكەنت قالاسىنداعى جاعداي. بۇعان دەيىن كوپشىلىك الدىندا ۋتيليزاتسيالىق زاۋىتتىڭ جۇمىسىن قايتا جانداندىرۋ نەمەسە جاڭا كاسىپورىن سالۋ جوسپارلارى تالقىلانعان بولاتىن. الايدا مينيسترلىكتە بۇگىنگى تاڭدا شىمكەنتتە جۇمىس ىستەپ تۇرعان نەمەسە سالىنىپ جاتقان ۋتيليزاتسيالىق زاۋىت تۋرالى اقپاراتتىڭ جوق ەكەنىن اشىق مالىمدەدى.

كادەگە جاراتۋ ءۇشىن تولەمدەر

ەكولوگيا مينيسترلىگىندە اتاپ وتكەندەي، كادەگە جاراتۋ باعدارلاماسى توقتاتىلماعان، الايدا ونىڭ ىسكە قوسىلۋى تىكەلەي قايتا وڭدەۋشىلەردىڭ جاڭا رۇقسات بەرۋ تالاپتارى اياسىندا جۇمىس ىستەۋگە دايىن بولۋىنا بايلانىستى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلدەگى رەسمي كادەگە جاراتۋ جۇيەسى ءىس جۇزىندە توقتاپ تۇر.

باعدارلاما ىسكە قوسىلعاننان كەيىن اۆتوكولىكتى تاپسىرۋ ءۇشىن اقشالاي تولەم قاراستىرىلماعان. ەسكى كولىك يەلەرىنە جاڭا اۆتوكولىكتى ساتىپ الۋعا ارنالعان جەڭىلدىك سەرتيفيكاتى ۇسىنىلادى.

سەرتيفيكاتتىڭ نومينالى تاپسىراتىن كولىك قۇرالىنىڭ جىكتەلۋىنە بايلانىستى انىقتالىپ، ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى مەن باعدارلامانىڭ وپەراتورى - «جاسىل دامۋ» ا ق بىرلەسىپ بەكىتەدى.

ەكولوگيا جانە شىعارىندىلار

ۋتيليزاتسيالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ەكولوگياعا تۇسەتىن جۇك، ونىڭ ىشىندە شىمكەنت قالاسىندا، وزەكتى بولىپ قالا بەرەدى.

- قازاقستاندا سىناما الۋ ادىستەرى مەن شىعارىندىلار قۇرامىن انىقتاۋدى رەتتەيتىن ۇلتتىق ستاندارتتار قولدانىستا. كولىكتىڭ پايدالانىلعان گاز شىعارىندىلارىن ولشەۋ ءتارتىبى مەن ادىستەرى بارلىق ەكونوميكالىق سۋبەكتىلەر ءۇشىن مىندەتتى بولىپ تابىلادى، - دەپ حابارلادى ەكولوگيا مينيسترلىگىنەن.

شىمكەنتتە اتموسفەرالىق اۋانى باقىلاۋ بويىنشا التى تۇراقتى پوست جۇمىس ىستەيدى، سونداي-اق موبيلدى زەرتحانالار بار.

ءتورت قولمەن سىناما الۋ پوستى «يۋجپوليمەتالل» اق، ورداباسى الاڭىندا، «شىمكەنت سەمەنت» ا ق اۋماعى جانە سايرام كوشەسى بويىندا ورنالاسقان. سىناما الۋ كۇنىنە ءۇش رەت، تولىق ەمەس باعدارلاما بويىنشا جۇرگىزىلەدى. سوندا قورشاعان ورتانى لاستاۋشى زاتتاردىڭ 13 كورسەتكىشى انىقتالادى، سونىڭ ىشىندە ىلىنگەن بولشەكتەر، ازوت جانە كۇكىرت ديوكسيدتەرى، كومىرتەك وكسيدى، اممياك، كۇكىرت سۋتەك، فورمالدەگيد، بەنزاپيرەن جانە اۋىر مەتالدار بار.

سونىمەن قاتار قالادا ەكى اۆتوماتتى اتموسفەرالىق اۋا مونيتورينگى ستانتسياسى جۇمىس ىستەيدى - سامال-3 جانە نۇرسات شاعىن اۋداندارىندا. ولار مالىمەتتەردى ءار 20 مينۋت سايىن تىركەيدى.

توعىز ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شىمكەنتتەگى اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋى دەڭگەيى جوعارى دەپ باعالانعان. جەكە ۋچاسكەلەردە كۇكىرتسۋتەك، فورمالدەگيد، ازوت ديوكسيدى جانە ىلىنگەن بولشەكتەر بويىنشا شەكتەن تىس كورسەتكىشتەر تىركەلگەن. دەگەنمەن، اسا جوعارى لاستانۋ جاعدايلارى انىقتالماعان.

شىعارىلاتىن گازداردىڭ ۋىتتىلىعى مەن تۇتىندىلىگىن باقىلاۋ رەيدتەر كەزىندە انىقتالادى.

- جىل باسىنان بەرى پوليتسيا جانە ەكولوگيا دەپارتامەنتتەرىمەن بىرلەسىپ وتكىزىلگەن «تازا اۋا» رەيدتەرى اياسىندا قالادا 52 اكىمشىلىك ءىس تىركەلدى. ونىڭ ىشىندە ءتورت حاتتاما ەسكەرتۋ رەتىندە، 48 حاتتاما جالپى سوماسى 943680 تەڭگە ايىپپۇل سالۋمەن راسىمدەلگەن. بارلىق ايىپپۇلدار تولىق كولەمدە ءوندىرىلدى، - دەپ تولىقتىردى مينيسترلىكتەن.

بۇعان دەيىن ەسكى كولىكتى ۋتيليزاتسياعا قالاي تاپسىرىپ، وتەماقى الۋعا بولاتىنىن جازعانبىز.

ەسكە سالا كەتەيىك، قازاقستاندىق اۆتوكولىكتەردىڭ باعاسىنا ۋتيليزاتسيالىق الىم قوسىلمايدى.

اۆتور تاستان تويانوۆ