نەلىكتەن بالالار اياز اتاعا سەنەدى: پسيحولوگتار انىقتاعان ءۇش سەبەپ
استانا. قازاقپارات - جاڭا جىلدىق مەرەكە جاقىنداعاندا ىنىلەرىنە جانە قارىنداستارىنا ءتۇن جامىلىپ، شىرشانىڭ استىنا سىيلىق قالدىراتىن ساقالدى قارت تۋرالى ايتىپ بەرەدى. ءبىراق نەگە بالالار وسىنداي شىندىققا جاناسپايتىن اڭگىمەلەرگە شىن مانىندە سەنەدى؟
زەرتتەۋگە سايكەس، قازاقستاندىق اتا-انالاردىڭ %74 بالالاردىڭ اياز اتاعا دەگەن سەنىمىن قولدايدى. اتا-انالاردىڭ باسىم بولىگى سيقىرشىعا حات جازۋعا كومەكتەسەدى، ولاردى «جىبەرۋ» ءۇشىن مۇزداتقىشتاردى، پوشتا جاشىكتەرىن جانە باسقا دا تاسىلدەردى قولدانادى. %32 كاسىبي اياز اتانى شاقىرادى، ال شامامەن جارتىسى (%49) قويىلىمدار ۇيىمداستىرادى: ىزدەر قالدىرادى نەمەسە شىرشانىڭ استىنا سىيلىقتار قويادى. ءبىراق بالالار نەگە اياز اتا مەن سانتا-كلاۋسقا قاتتى سەنەدى؟ اتاقتى كيل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پسيحولوگيا وقىتۋشىسى روحان كاپيتانىنىڭ پىكىرىنشە، ماسەلە بالانىڭ اڭعال سەنگىشتىگىندە ەمەس.
بالالار ەرتەگىلەرگە، ەگەر بىرەۋ اتموسفەرانى قولداپ وتىرسا، سەنەدى
ءبىر جاعىنان، بالالار ءتۇرلى قيال-عاجايىپ وقيعالارعا وتە سەزىمتال، ال ەكىنشى جاعىنان ەلەۋلى كۇش سالماي، ولاردى ەرتەگىگە سەندىرۋ وتە قيىن.
ءبىر زەرتتەۋدە عالىمدار بالالارعا بولمەدە كوزگە كورىنبەيتىن، ويدان شىعارىلعان اليسا ەسىمدى حانشايىم تۋرالى ايتىپ بەرگەن. وسىدان كەيىن بالالاردى بولمەدە جالعىز قالدىرىپ، بۇل مالىمدەمەنى جوققا شىعارۋ مۇمكىندىگىن جانە ول ءۇشىن سىياقى ۇسىنعان. كەيبىر بالالار بوس ورىندىق جاققا قاراسا، باسقالارى اليسا وتىرعان دەپ بولجانعان جەردىڭ ۇستىنەن قولدارىن بۇلعاعانىمەن، بۇل اقپاراتتىڭ بالالاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ مىنەز-قۇلقىنا قانداي دا ءبىر اسەر ەتكەنىن دالەلدەيتىن ستاتيستيكالىق ايعاقتار جەتكىلىكتى بولدى.
عاجايىپقا سەنۋ ءۇشىن قيالعا ازىق بەرۋ كەرەك
تاعى ءبىر تاجىريبە جۇرگىزىلدى. ونىڭ اياسىندا ەكى ادام ءارتۇرلى ۋاقىتتا مەكتەپكە كەلىپ، وقۋشىلارعا كەندي اتتى سيقىرشى ايەل تۋرالى ايتىپ، ونىڭ فوتوسۋرەتتەرىن كورسەتتى. اڭىز بويىنشا، بۇل مىستان حەللوۋيندە بالالار العان كامپيتتەردى ويىنشىققا ايىرباستاۋى ءتيىس ەدى. ناتيجەسىندە كوپتەگەن بالالار «كامپيت مىستانىنا» سەندى، ال كەيبىرەۋلەرى ءتىپتى ءبىر جىلدان كەيىن دە سەنۋىن جالعاستىردى.
بۇل ەكى زەرتتەۋدىڭ نەگىزگى ايىرماشىلىعى بالالاردى سەندىرۋ ءۇشىن جۇمساعان كۇش-جىگەرىنىڭ قانشالىقتى اسەر ەتەتىنىن كورسەتتى.
بالالار عاجايىپقا، ەرەسەكتەردىڭ وزدەرى دە وعان مۇددەلى ەكەنىن كورگەندە سەنەدى
تاريحي تۇرعىدان العاندا، ءوز باسىڭنان وتكەرمەگەن نارسە تۋرالى ءبىلۋدىڭ جالعىز جولى كۋالىكتەرگە سەنۋ. بالالار بۇل رەتتە دالەلدەردىڭ سەنىمدىلىگىن باعالاي الادى جانە ءتىپتى بەلگىلى ءبىر «عىلىمي ارلەۋى» بار تۇجىرىمداردى ارتىق كورۋى مۇمكىن.
الايدا، راسىمدەر سوزدەن دە ىقپالدى كۋالىك ءتۇرى بولا الادى. روجدەستۆولىق مەرەكەلەر ەرەسەكتەردىڭ ۇزاق ءارى قىمبات مادەني راسىمگە ءوز ەركىمەن قاتىساتىنىنىڭ تاماشا كورىنىسى. روحان كاپيتانىنىڭ الدىن الا زەرتتەۋلەرى راسىمدەرمەن بايلانىستى كەيىپكەرلەردىڭ كوبىنە شىنايى دەپ قابىلداناتىنىن كورسەتتى ءتىپتى ولاردى جاتجەرلىكتەر مەن دينوزاۆرلاردان دا شىنايىراق دەپ سانايدى.
پسيحولوگيالىق زەرتتەۋلەردىڭ دەرەكتەرى اتا-انالاردىڭ %73 مەرەكەنىڭ سيقىرىن ارتتىرۋ ءۇشىن بالالارعا كۇتپەگەن توسىنسىيلار جاسايتىنىن، ال %26 اياز اتانىڭ اتىنان حاتتارمەن جاۋاپ بەرەتىنىن كورسەتەدى. وسىنداي ارەكەتتەردىڭ ناتيجەسىندە بالا: «اياز اتا شىن بولۋى كەرەك، ايتپەسە اتا-انام مۇنى نە ءۇشىن ىستەيدى؟» دەپ ويلايدى. الايدا پسيحولوگتاردىڭ ايتۋى بويىنشا، بۋىنى قاتپاعان بالانى عاجايىپتارعا سەندىرە بەرۋ دە ۇلكەن قاتەلىك.
el.kz