مەملەكەت باسشىلارى قول جەتكىزگەن كەلىسىمدەردى دايەكتى تۇردە جۇزەگە اسىرامىز - قىتاي ەلشىسى

ەلشىنىڭ ايتۋىنشا، قىتاي بۇگىندە مەتاللۋرگيا ونىمدەرىن ءوندىرۋ مەن تۇتىنۋ، عىلىمي- زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك- كونسترۋكتورلىق جۇمىستار، جابدىق شىعارۋ جانە وندىرىستىك قۋاتتار بويىنشا الەمدە كوش باستاپ تۇر. ال قازاقستان ەنەرگەتيكالىق جانە مينەرالدىق رەسۋرستارعا باي مەملەكەت رەتىندە ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدا ماڭىزدى ورىن الادى.

- قازاقستان - «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» باستاماسىن العاش رەت جاريالاعان ەل. حروم، ۆولفرام، مىس، قورعاسىن جانە مىرىش قورلارى بويىنشا الەمدەگى جەتەكشى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. سوندىقتان ەكى ەلدىڭ الەۋەتى ءوزارا تولىقتىرىلىپ، تاۋ-كەن جانە مەتاللۋرگيا سالاسىنداعى ارىپتەستىك تابىستى دامىپ كەلەدى، - دەدى حان چۋنلين.

ول قىتاي تاراپىنىڭ قاتىسۋىمەن سالىنعان قازاقستانداعى العاشقى زاماناۋي اليۋميني زاۋىتىنىڭ 18 -جىلدان بەرى تۇراقتى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سونداي- اق بۇل كاسىپورىننىڭ لوندون مەتال بيرجاسىنىڭ جوعارى تازالىقتاعى اليۋمينيگە ارنالعان سەرتيفيكاتىن العان قازاقستانداعى جالعىز ءوندىرۋشى ەكەنىن ايتتى.

قىتاي ەلشىسى ق ح ر ءتوراعاسى شي جينپيڭ مەن قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ تاۋ- كەن ونەركاسىبىندەگى ىنتىماقتاستىققا ەرەكشە ءمان بەرەتىنىن جەتكىزدى.

ونىڭ ايتۋىنشا، جۋىردا شاڭحايدا وتكەن ەكى ەل باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋىندە ەنەرگەتيكا جانە پايدالى قازبالاردى يگەرۋ سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەيتىپ، باسىم جوبالاردى جەدەل ىسكە اسىرۋ جونىندە كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى.

سونىمەن قاتار، قىتاي مەن قازاقستاننىڭ سالالىق ۆەدومستۆولارى «قىتاي - ورتالىق ازيا» تەتىگى اياسىندا «جاسىل» پايدالى قازبالار جونىندەگى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمدارعا قول قويعان. بيىل «قىتاي - ورتالىق ازيا» «جاسىل» پايدالى قازبالار اليانسىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ەلشىنىڭ سوزىنشە، كەلەسى جىلى وتەتىن قىتاي- ورتالىق ازيا «جاسىل» پايدالى قازبالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق كونفەرەنتسياسى وڭىردەگى تاۋ-كەن كاسىپورىندارىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن نىعايتاتىن ماڭىزدى الاڭعا اينالادى.

حان چۋنلين حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق تەك جاڭا ەنەرگەتيكا مەن جاڭا ماتەريالدارعا قاجەتتى مينەرالدىق رەسۋرستاردى يگەرۋمەن شەكتەلمەيتىنىن، سونىمەن قاتار ءداستۇرلى كەن ورىندارىن ەكولوگيالىق تالاپتارعا ساي ءارى جاۋاپكەرشىلىكپەن يگەرۋدى دە قامتيتىنىن ايتتى.

ونىڭ ايتۋىنشا، الداعى كەزەڭدە تاراپتار مەملەكەت باسشىلارى قول جەتكىزگەن كەلىسىمدەردى ىسكە اسىرۋدى جالعاستىرىپ، ساياساتتى ۇيلەستىرۋدى كۇشەيتەدى، قىتايدىڭ «جاسىل» زياتكەرلىك تەحنولوگيالارى مەن زاماناۋي جابدىقتارىن ەنگىزەدى جانە مينەرالدىق رەسۋرستاردى بارلاۋ، ءوندىرۋ، ساقتاۋ، جەتكىزۋ جانە وتكىزۋ باعىتتارىنىڭ بارلىعى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتەدى.

ايتا كەتەيىك، مەتاللۋرگيا ونەركاسىبى - ەل ەكونوميكاسى جۇيەسىن قۇراۋشى نەگىزگى سالالاردىڭ ءبىرى. ول قارا جانە ءتۇستى مەتاللۋرگيانى، فەرروقورىتپا، اسىل، سيرەك جانە جەردە سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدار ءوندىرۋدى، سونداي-اق ولاردى تەرەڭ وڭدەي وتىرىپ، ءونىم شىعارۋدى قامتيدى.