كۇزدىڭ العاشقى كۇنىنەن ەلدە قانداي وزگەرىستەر بولادى

استانا. قازاقپارات – 1-قىركۇيەكتەن ەلىمىزدە زەينەتاقى تولەمىنىڭ ءتارتىبى وزگەرىپ، ستۋدەنتتەر ستيپەندياسىنىڭ مولشەرى ارتادى. مەكتەپتەردە دۇرىس تاماقتانۋ بويىنشا حالىقارالىق ۇسىنىمدارعا سايكەس ازىرلەنگەن تاماقتانۋدىڭ جاڭا ستاندارتى جانە پەرسپەكتيۆالىق ءمازىر قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. كۇزدىڭ العاشقى كۇنىنەن قولدانىسقا ەنەتىن وسى جانە وزگە دە وزگەرىستەردى Kazinform شولۋىنان وقىڭىز.

زەينەتاقى تولەۋ تارتىبىندەگى وزگەرىستەر

سونىمەن ۇكىمەتتىڭ 2025 -جىلعى 18-تامىزداعى قاۋلىسىمەن زەينەتاقى تولەمدەرى مەن ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا (ب ج ز ق) جارنالاردى ۇستاۋ ءتارتىبىن رەتتەيتىن ءبىرقاتار نورماتيۆتىك اكتىگە وزگەرىستەر ەنگىزىپ، كۇشىنە ەندى.

زەينەتاقى تولەمى ءوتىنىش بەرگەن كۇننەن نەمەسە ەلەكتروندىق ءوتىنىمدى تىركەۋ كۇنىنەن باستاپ تاعايىندالادى جانە زەينەت جاسىنا جەتكەنگە دەيىن نەمەسە جيناق تولىق تاۋسىلعانعا دەيىن جۇزەگە اسىرىلادى. ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى جىل سايىن تولەم مولشەرىن وزدىگىنەن قايتا ەسەپتەيدى.

قازاقستان ازاماتتىعىنان ايرىلۋ، شەتەلگە تۇراقتى تۇرۋعا كەتۋ نەمەسە قۇجاتتىڭ جارامسىز دەپ تانىلۋى جاعدايىندا تولەم ەرەجەدە كوزدەلگەن تارتىپپەن توقتاتىلادى. قايتىس بولعان سالىمشىنىڭ تۋىستارىنا جەرلەۋگە ءبىرجولعى تولەم كوزدەلگەن. ول 94 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن (ا ە ك) اسپايدى، ءبىراق شوتتاعى جيناق سوماسىنان كوپ ەمەس. ەگەر وسى تولەمنەن كەيىنگى قالدىق ەڭ تومەنگى زەينەتاقى مولشەرىنەن از بولسا، ول دا وتباسى مۇشەلەرىنە اۋدارىلادى.

وزگەرىستەر مىندەتتى زەينەتاقى جارناسى، مىندەتتى كاسىبي زەينەتاقى جارناسى جانە جۇمىس بەرۋشىلەر جارناسىن ۇستاۋ تارتىبىنە دە ەنگىزىلدى. وسىلايشا، مىندەتتى زەينەتاقى جارناسى مەن مىندەتتى كاسىبي زەينەتاقى جارناسى سالىق كودەكسىندە كوزدەلگەن كەيبىر تولەم مەن تابىستان ۇستالمايدى. اتاپ ايتقاندا، بۇل بوساتۋ:

سالىق كودەكسىنىڭ 319، 329، 330 جانە 341-بابىندا كورسەتىلگەن تابىسقا (جەكەلەگەن تارماقشالاردان باسقا)

مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا تولەنەتىن زاتتاي نىسانداعى تولەم مەن ماتەريالدىق يگىلىككە قولدانىلادى.

وسىعان ۇقساس ءتارتىپ جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جارناسىندا دا بەلگىلەنگەن: كەيبىر تولەم مەن تابىس ءتۇرىن ەسەپتەۋ كەزىندە ەسكەرىلمەيدى.

ستيپەنديا ارتادى

ەلىمىزدە جىل سايىن ستۋدەنتتەردىڭ ستيپەندياسى 15-20 پايىزعا ارتىپ وتىرادى. ايتالىق، 1-قىركۇيەكتەن باستاپ ستۋدەنتتەردىڭ ستيپەندياسى - 20، ال ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتاردىڭ ستيپەندياسى 15 پايىزعا ارتادى. اقشاعا شاققاندا:

باكالاۆرلاردىڭ ستيپەندياسى - 52372 تەڭگە

پەداگوگيكالىق ماماندىقتار ءۇشىن - 84 مىڭ تەڭگە

ماگيسترانتتار ءۇشىن - 117098 تەڭگە

دوكتورانتتار ءۇشىن - 262500 تەڭگە بولادى.

وسىلايشا، ستۋدەنتتەردىڭ ستيپەندياسىنىڭ مولشەرى 2020 -جىلمەن سالىستىرعاندا 2 ەسە ۇلعايتىلدى.

مۇنان بولەك، ءبىلىم الۋشىلاردىڭ عىلىمي- زەرتتەۋ جانە وقۋ- تانىمدىق قىزمەتىن ىنتالاندىرۋ، نەعۇرلىم دارىندى جانە قابىلەتتى ستۋدەنتتەر مەن ماگيسترانتتاردى قولداۋ، سونداي-اق زياتكەرلىك الەۋەتتى قالىپتاستىرۋعا جاردەمدەسۋ ماقساتىندا پرەزيدەنت ستيپەندياسى بارلىعى 1080 ستۋدەنت پەن 8 ماگيسترانتقا بەرىلەدى. ايتا كەتسەك، پرەزيدەنتتىك ستيپەنديا كولەمى:

ستۋدەنتتەرگە - 83796 تەڭگە

ماگيسترانتتارعا - 194048 تەڭگە.

ستيپەندياتتار ءۇشىن ىرىكتەۋدىڭ نەگىزگى كريتەرييى - تەك «وتە جاقسى» (ا، ا - ) وقۋ. سونداي-اق، ستۋدەنتتەر مەن ماگيسترانتتاردىڭ رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق وليمپيادالارداعى، شىعارماشىلىق كونكۋرستارداعى، سپورتتىق جارىستارداعى، فەستيۆالدارداعى جەتىستىكتەرى ەسكەرىلەدى. مۇنان بولەك، ونەرتابىستاردىڭ اۆتورلارى ستيپەنديا يەگەرلەرى بولا الادى.

پرەزيدەنت ستيپەنديالارى مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا كەلەسىدەي ءبولىندى:

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى:

ستۋدەنتتەرگە - 1014 ستيپەنديا

ماگيسترانتتارعا - 5 ستيپەنديا.

مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى:

ستۋدەنتتەرگە - 17 ستيپەنديا

ماگيسترانتتارعا - 1 ستيپەنديا.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى:

ستۋدەنتتەرگە - 4 ستيپەنديا

ماگيسترانتتارعا - 1 ستيپەنديا.

اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى:

ستۋدەنتتەرگە - 45 ستيپەنديا

ماگيسترانتتارعا - 1 ستيپەنديا.

9-سىنىپ تۇلەكتەرى كاسىپتىك ماماندىقتاردا تەگىن وقيدى

ەڭبەك نارىعىن سۇرانىسقا يە ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مەملەكەت 9-سىنىپ تۇلەكتەرىنە تەگىن ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىن جاساپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە بيىل سۇرانىسقا يە تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك بىلىممەن 153 مىڭ ستۋدەنت تەگىن قامتىلادى. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 10 مىڭ ورىنعا ارتتى. مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ 70 پايىزى تەحنيكالىق ماماندىقتارعا، ونىڭ ىشىندە ماشينا جاساۋ، كولىك، ەنەرگەتيكا، IT، قۇرىلىس جانە باسقا دا سالالارعا باعىتتالادى.

نەگىزگى باسىمدىق باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار دايارلاۋعا، ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن زاماناۋي ماتەريالدىق- تەحنيكالىق بازامەن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە، پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا بەرىلەدى. قازىرگى تاڭدا كاسىپتىك- تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ترانسفورماتسيالاۋ بويىنشا كەشەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ كولەمىن ۇلعايتۋدى، ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەلەردى ەنگىزۋدى، كاسىبي شەبەرلىك چەمپيوناتتارىن وتكىزۋدى قامتيدى. سونداي- اق، كاسىپورىندار ءۇشىن ءدۋالدى وقىتۋ جۇيەسىن دامىتۋ جانە مامانداردى دايارلاۋ ماقساتىندا بيزنەس قۇرىلىمدارى مەن ينۆەستورلاردى تارتۋ جوسپارلانعان.

بۇگىندە تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە 772 كوللەدج جۇمىس ىستەيدى. كوللەدجدەرگە 518 كاسىپورىن شەفتىك قامقورلىق كورسەتەدى، ولاردىڭ سانىن 4 مىڭعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ، كاسىپتىك ستاندارتتار مەن مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارى جانە WorldSkills ستاندارتتارىنىڭ تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ، 8 مىڭعا جۋىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ازىرلەندى. بيىل كوللەدجدەر مەن جۇمىس بەرۋشىلەر 2 مىڭنان استام ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن ازىرلەيدى جانە وندىرىستىك بازادا 2 مىڭ پەداگوگ تاعىلىمدامادان وتەدى.

وقۋشىلار جاڭا ستاندارتپەن تاماقتانادى

1-قىركۇيەكتەن باستاپ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا دۇرىس تاماقتانۋ بويىنشا حالىقارالىق ۇسىنىمدارعا سايكەس ازىرلەنگەن تاماقتانۋدىڭ جاڭا ستاندارتى جانە كوپ نۇسقالى ۇلگىلىك پەرسپەكتيۆالىق ءمازىر قولدانىسقا ەنگىزىلدى. تاماق تانۋدىڭ جاڭا ستاندارتى دۇرىس تاماقتانۋعا باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا، سەمىزدىك، قانت ديابەتى، جۇرەك-قان تامىرلارى جانە باسقا اۋرۋلاردىڭ دامۋ قاۋپىن ازايتۋ ماقساتىندا قانتتى 3،6 ەسە تۇزدى 5 ەسە دەيىن ازايتۋدى كوزدەيدى. بۇل نورما ينفەكتسيالىق ەمەس اۋرۋلاردى، ونىڭ ىشىندە بالالارداعى سەمىزدىكتى 15 پايىزعا دەيىن، قانت ديابەتىن 20 پايىزعا دەيىن، ارتەريالىق گيپەرتەنزيانى 18 پايىزعا دەيىن جانە باسقا دا سوزىلمالى اۋرۋلاردى 15 پايىزعا دەيىن ازايتۋعا ىقپال ەتەدى.

ەنگىزىلەتىن نەگىزگى تۇزەتۋلەر مىنالار:

بالالار بولاتىن وبەكتىلەر ءۇشىن ەرەكشە مارتەبە بەرىلەدى؛

وبەكتىدەگى اعىمداعى جاعدايدى دۇرىس باعالاۋ ءۇشىن الداعى تەكسەرۋلەر تۋرالى الدىن الا حابارلامانى الىنىپ تاستالادى؛

وبەكتىلەردى سانيتاريالىق- ەپيدەميولوگيالىق تالاپتارعا سايكەس كەلتىرۋ ماقساتىندا مونيتورينگتىك ساپارلار جۇيەسى ەنگىزىلەدى.

ال تاماقتانۋ ستاندارتىندا اس بلوكتارى جوق شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتەر ءۇشىن ءمازىر كوزدەلگەن. العاش رەت مەكتەپ تاعامدارىنا قاناعاتتانۋ دەڭگەيىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جەۋگە جارامسىزدىق يندەكسى (تارەلكەدەگى تاماق قالدىقتارى) ۇعىمى ەنگىزىلدى.

تاماق تانۋدىڭ جاڭا ستاندارتى ءبىلىم بەرۋ وبەكتىلەرى مەن مەكتەپكە دەيىنگى بالالار وبەكتىلەرىنە قولدانىلادى.

«دوسبولlikە»

العاش رەت ەلىمىزدىڭ بارلىق مەكتەبى مەن كوللەدجىندە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى بۋللينگ وقيعالارىن ازايتۋعا، ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا قاۋىپسىز، قولداۋشى جانە ءوزارا قۇرمەتكە نەگىزدەلگەن ورتا قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان وتاندىق «دوسبولlikە» پروفيلاكتيكالىق باعدارلاماسى ەنگىزىلدى.

ول بالالاردىڭ ءال- اۋقاتى يندەكسىنىڭ قاعيداتتارى مەن حالىقارالىق جانە وتاندىق نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق اكتىلەرگە سايكەس ازىرلەنگەن جانە بۋللينگكە قارسى كۇرەستەگى ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەلەرگە سۇيەنەدى.

باعدارلامانىڭ اپروباتسياسى ەلىمىزدىڭ 9 وڭىرىندەگى 50 مەكتەپتە جۇرگىزىلىپ، وعان شامامەن 70 مىڭ وقۋشى مەن 5،5 مىڭنان استام پەداگوگ قاتىستى. ونى جۇزەگە اسىرۋ بىرنەشە كەزەڭنەن تۇردى:

قازىرگى احۋالدى دياگنوستيكالاۋ

مەكتەپىشىلىك بۋللينگتىڭ الدىن الۋ جۇيەسىن قۇرۋ

پەداگوگتەردى وقىتۋ جانە اتا-انالاردى تارتۋ.

ءاربىر مەكتەپ دياگنوستيكانىڭ ناتيجەلەرىنە سۇيەنە وتىرىپ، بارلىق قاتىسۋشىلاردىڭ - وقۋشىلار، مۇعالىمدەر مەن اتا- انالاردىڭ قاتىسۋىمەن بۋللينگكە دەن قويۋدىڭ ءوز مودەلىن قالىپتاستىردى.

اپروباتسيا قورىتىندىسى بويىنشا وقۋشىلار مەن پەداگوگتەر اراسىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالنامالار مەكتەپ ورتاسىندا ايتارلىقتاي وڭ وزگەرىستەر بولعانىن كورسەتتى. اتاپ ايتقاندا، 2025 -جىلى بۋللينگكە قاتىسۋشى اگرەسسورلاردىڭ (بۋللەرلەردىڭ) ۇلەسى 2024 -جىلمەن سالىستىرعاندا 1،5%- عا تومەندەدى. سونىمەن قاتار، وزدەرىن جابىرلەنۋشى سەزىنەتىن وقۋشىلاردىڭ (ۆيكتيمدەردىڭ) سانى 5،4%- عا ازايدى. بۇعان قوسا، سەنىم ارتا الاتىن، سىرىن بولىسە الاتىن ەرەسەك تالىمگەرى بار بالالاردىڭ سانى ءۇش ەسە ءوستى.

اپروباتسيا ناتيجەسىندە ەڭ ءتيىمدى تاجىريبەلەر استانا، الماتى قالالارى مەن اباي، جامبىل وبلىستارىنىڭ مەكتەپتەرىندە بايقالدى. اتالعان مەكتەپتەردە شاعىم → تالداۋ → كومەك جوسپارى → قاداعالاۋ ۇلگىسى ءساتتى قولدانىلدى. بۇل پروتسەستە ارنايى انتيبۋللينگتىك توپتار مەن كەيىنگى باقىلاۋ شارالارى ىسكە قوسىلدى.

باعدارلاما اياسىندا مامانداردى اۋقىمدى دايارلاۋ كوزدەلگەن. قازىردىڭ وزىندە 2،5 مىڭنان استام پەداگوگ، پسيحولوگ جانە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وقىتىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 8 مىڭنان استام مامانعا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

پيك-تەر قايتا تىركەۋدەن ءوتۋى ءتيىس

15-قىركۇيەكتەن باستاپ «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر كۇشىنە ەنىپ، پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرىنىڭ (پ ي ك) قىزمەتىنە ارنالعان 51-6-باپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. پ ي ك قىزمەتى تەك زاڭمەن عانا ەمەس، سونداي- اق ۋاكىلەتتى ورگانمەن بەكىتىلەتىن پ ي ك- ءتىڭ ۇلگى جارعىسى نەگىزىندە رەتتەلەدى. بارلىق پ ي ك ءبىر جىل ىشىندە مىندەتتى تۇردە قايتا تىركەۋدەن ءوتۋى ءتيىس. بۇل رەتتە ادىلەت دەپارتامەنتتەرىنە جارعىنى ۇسىنۋ تالاپ ەتىلمەيدى. پ ي ك بەيكوممەرتسيالىق ۇيىم رەتىندە تىركەلەدى جانە سول مارتەبەدە قىزمەت اتقارادى.

پ ي ك-تىڭ مىندەتتى قىزمەتتەرى:

1. پاتەرلەردىڭ، تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايلاردىڭ، قويمالار مەن اۆتوتۇراق ورىندارىنىڭ مەنشىك يەلەرىنىڭ ءتىزىمىن قالىپتاستىرۋ؛

2. تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن جايلى ءومىر ءسۇرۋ جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتۋ؛

3. جالپى جينالىستاردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ؛

4. كوممۋنالدىق قىزمەتتەر كورسەتۋگە ارنالعان شارتتاردى جاساسۋ؛

5. جينالىستىڭ جانە ءۇي كەڭەسىنىڭ شەشىمدەرىن ورىنداۋ؛

6. جينالىسقا كەلەسى قۇجاتتاردى دايىنداۋ جانە ۇسىنۋ:

- جىلدىق شىعىستار سمەتاسىنىڭ جوباسى؛

- اي سايىنعى جانە جىلدىق ەسەپتەر.

7. كوندومينيۋم وبەكتىسى بويىنشا اعىمداعى جانە جيناق شوتتارىن 15 كۇن ىشىندە اشۋ جانە ونى باسقارۋ؛

8. بارلىق تۇردەگى جارنالاردىڭ (ونىڭ ىشىندە قويمالار مەن تۇراق ورىندارى ءۇشىن) ۋاقتىلى تولەنۋىن باقىلاۋ؛

9. جازباشا سۇراۋ سالۋ نەگىزىندە مەنشىك يەلەرىنە كەلەسى قۇجاتتاردى ۇسىنۋ:

- شوتتار بويىنشا كوشىرمەلەر؛

- قارجىلىق قۇجاتتاما؛

- ەسەپتەر مەن جينالىس حاتتامالارى (قاعاز جانە/نەمەسە ەلەكتروندىق تۇردە) .

10. كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن باقىلاۋ؛

11. جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىندىق، ليفتىلەر جۇمىس جاساۋى مەن قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىنىڭ ء(ورت دابىلى، ءتۇتىن شىعارۋ جانە ت. ب. ) جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ؛

12. تكش سالاسىنداعى ەلەكتروندىق اقپاراتتىق جۇيەلەرگە دەرەكتەردى ەنگىزۋ.

پ ي ك- نىڭ بارلىق كىرىستەرى تەك جارعىلىق ماقساتتارعا باعىتتالۋى ءتيىس. پايدانى قاتىسۋشىلار اراسىندا بولۋگە جول بەرىلمەيدى.

جەكە كاسىپكەرلىكتى تىركەۋ شارتى وزگەرەدى

شىلدەدەدە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۇرعىن ءۇي- كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق، كاسىپكەرلىك جانە ەكسپورتتىق نەسيە اگەنتتىگىنىڭ قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. وسى زاڭمەن كاسىپكەرلىك كودەكسكە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. ول وزگەرىستەر 15-قىركۇيەكتەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى.

اۆتور

مارلان جيەمباي