كيبەرقاۋىپسىزدىك ماماندىعىنا گرانت ءبولىندى
استانا.قازاقپارات - قازاقستان IT كومپانيالارعا بارىنشا قولداۋ جاسايدى. سونىڭ ءبىر مىسالى، ەكسپورت ءۇشىن شىعىننىڭ ءبىر بولىگىن وتەپ بەرەدى.
ياعني مۇنداي تاۋارلار تىزىمىنە سيفرلىق ونىمدەر دە ەنگىزىلدى. كيبەرقاۋىپسىزدىك تە باستى نازاردا. بانكتەر مەن كومپانيالاردىڭ رەسمي قوڭىراۋلارىن تاڭبالاۋ جۇيەسى ەنگىزىلەدى. سوسىن وسى سالاعا مامان دايارلاۋ ءۇشىن ءبىلىم گرانتتارى ءبولىندى. ەلدە العاش رەت مەملەكەتتىك ينفراقۇرىلىم مەن سيفرلىق جۇيەلەردى قورعاۋدىڭ ءبىرىڭعاي قۇقىقتىق نەگىزىن قالىپتاستىرعان «سيفرلىق كودەكس» پەن «كيبەرقاۋىپسىزدىك تۋرالى» زاڭدار قابىلدانعانى بەلگىلى. سوعان سايكەس مەديتسينالىق، قارجىلىق جانە كوممەرتسيالىق قۇپيانى قامتيتىن اقپاراتتىق جۇيەلەرگە قول جەتكىزۋ كەزىندە مىندەتتى بيومەتريالىق اۋتەنتيفيكاتسيا تالاپتارى ەنگىزىلدى.
الاياقتىقپەن كۇرەسۋ ماقساتىندا بانكتەر مەن كومپانيالاردىڭ رەسمي قوڭىراۋلارىن تاڭبالاۋ جۇيەسى پايدا بولادى. سونداي-اق جارنامالىق حابارلامالار مەن اۆتوماتتى قوڭىراۋلاردان باس تارتۋ راسىمدەرى جەڭىلدەتىلدى. ەندى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ كەز كەلگەن قوسىمشا اقىلى قىزمەتتەرى ابونەنتتىڭ ەكى مارتە كەلىسىمىمەن عانا قوسىلادى. ەلدە كيبەرقاۋىپسىزدىك ماماندارىن دايارلاۋ ءۇشىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا گرانتتار ءبولىنىپ جاتىر.
ءۇمىتجان ارىقبەكوۆا، ق ر جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى:
- كيبەرقاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى مامانداردى قازاقستاندا 12 ج و و دايىندايدى. بيىل 2400 گە جۋىق گرانت ءبولىندى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ول 3 مىڭعا جۋىق بولدى. ويتكەنى قازىر ءبىز ج ي، سيفرلاندىرۋ سالاسىنا دا گرانتتاردى بولەمىز.
IT كومپانيالاردىڭ شىعىنى وتەلەدى قازاقستاندا ءونىم ەكسپورتتايتىن تاۋاروندىرۋشىلەردىڭ شىعىنى مەملەكەت تاراپىنان ءىشىنارا وتەلەدى. ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ ءتيىستى بۇيرىعى كۇشىنە ەندى. جاڭا قۇجاتقا سايكەس قولداۋ شارالارى 5 مىڭعا جۋىق تاۋار تۇرىنە قاتىستى بولىپ وتىر. سولاردىڭ باسىم بولىگى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنە ارنالسا، كەيبىرى سيفرلىق جۇيەلەر مەن قىزمەتتەرگە تيەسىلى. ياعني IT كومپانيالار العاش رەت بولەك سانات رەتىندە قاراستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا، تىزىمدە كومپيۋتەرلىك ويىندار ازىرلەۋ، اقپاراتتىق جۇيەلەردى جوبالاۋ، حوستينگ پەن قوسىمشالاردى ورنالاستىرۋ، ۆەب-پورتالدار قۇراستىرۋ جانە باسقارۋ قىزمەتتەرى بار. ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ جارناما، لوگيستيكا، حالىقارالىق سەرتيفيكاتتاۋ جانە شەتەلدىك نارىقتاردا ءونىمدى ىلگەرىلەتۋگە جۇمسايتىن شىعىنىنىڭ ءبىر بولىگىن مەملەكەت وتەيتىن بولدى. ول ءۇشىن كومپانيالار ءوتىنىم بەرىپ، ءوز ونىمدەرى مەن قىزمەتتەرىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن راستاۋى قاجەت.
ج ي اكۆاشارۋاشىلىقتى باسقارادى جاساندى ينتەللەكت اكۆاشارۋاشىلىقتاردى باسقارادى. قازاقستاندىق ماماندار بالىق وسىرۋشىلەرگە ارنالعان قوسىمشا ازىرلەدى. بۇل سيفرلىق پلاتفورما سۋدىڭ ساپاسى مەن تەمپەراتۋراسىنان باستاپ، بالىققا بەرىلەتىن جەمنىڭ مولشەرىنە دەيىن تەكسەرىپ، كاسىپكەرگە ۇسىنىس تاستاپ وتىرادى. قوسىمشاعا بالىق شارۋاشىلىعىنا قاتىستى 1400 دەن استام كىتاپتاعى مالىمەتتەر ەنگىزىلگەن. سونىڭ نەگىزىندە جاساندى ينتەللەكت ساۋالدارعا ناقتى ءارى تەز جاۋاپ بەرەدى. جوبا اۆتورلارىنىڭ ايتۋىنشا، ەلدەگى اكۆاشارۋاشىلىقتاردا بىلىكتى ماماندار جەتىسپەيدى. سوندىقتان مۇنداي سيفرلىق جۇيە بالىق وسىرۋشىلەر ءۇشىن كاسىبي كومەكشى.
جاسۇلان ورىنبايەۆ، جوبا اۆتورى، يحتيولوگ:
- قازىر بۇل قوسىمشا تەست رەجيمىندە جۇمىس ىستەپ تۇر. شامامەن كۇزدىڭ اياعىنا تامان تولىق قولدانىسقا بەرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قوسىمشانى ازىرگە 5 كاسىپورىندا سىناقتان وتكىزىپ جاتىرمىز. ەلدە بۇل جوبانىڭ بالاماسى جوق. جاساندى ينتەللەكت بالىق وسىرۋشىلەردىڭ كومەكشىسىنە اينالاتىنىنا سەنەمىن. جاڭا ج ي-اگەنتتەر پايدا بولادى بۇگىندە 72 سالانى قامتيتىن سيفرلىق ترانسفورماتسيانىڭ 20 كارتاسى بەكىتىلدى. بۇل بيۋروكراتيالىق راسىمدەردى ايتارلىقتاي جەڭىلدەتۋگە جانە كاسىپكەرلەردىڭ شىعىنىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر تاعى 50 دەن استام ج ي اگەنتى قالىپتاستىرىلىپ جاتىر.
