كوپەستەردىڭ ءۇيى: پەتروپاۆلدا ساۋلەت ەسكەرتكىشتەرى قايتا قالپىنا كەلتىرىلمەك

س ق و تاريحي- مادەني مۇرالاردى قورعاۋ جانە پايدالانۋ ورتالىعىنىڭ مالىمەتىنشە، پەتروپاۆلداعى قازاقستان كونستيتۋتسياسى كوشەسىندە كوپەستەردەن قالعان بىرنەشە ساۋلەت ەسكەرتكىشى بار. سولاردىڭ ءبىرى - كوپەس فەدوروۆتىڭ ءۇيى.

قازىرگى ۋاقىتتا بۇل عيمارات جەكەمەنشىكتە بولعانىمەن، يەسى عىلىمي-رەستاۆراتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما دايىن، ال جۇمىستارعا الماتى قالاسىنان ماماندار تارتىلماق.

قازاقستان كونستيتۋتسيا كوشەسى، 18 مەكەنجايىنداعى بۇل ءۇي - XIX عاسىردىڭ سوڭىندا سالىنعان ەكى قاباتتى كىرپىش عيمارات. ول بۇرىنعى پوچتامت جانە ۆوزنەسەنسكيي كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان. اتالعان نىسان سول كەزەڭدەگى ەكلەكتيكا ءستيلىنىڭ، سونىڭ ىشىندە «كىرپىش ستيلى» دەپ اتالاتىن باعىتتىڭ ۇلگىسى سانالادى. ءۇيدىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا بيليارد بولدى، سونداي-اق كوپەس جالعا بەرىپ، بۇل جەردە ءدارىحانا جانە باسقا دا كاسىپكەرلىك نىساندار ورنالاستى. 1892-جىلدان باستاپ مۇندا پوشتا- تەلەگراف كەڭسەسى جۇمىس ىستەدى. كەيىن عيماراتتى ءبىرىنشى گيلديالى كوپەس گريگوريي كازانتسيەۆ ساتىپ العان. كەڭەس وكىمەتى ورناعاننان كەيىن وسى جەردە گۋبەرنيالىق احاج جانە قوناق ءۇي ورنالاستى.

سۋ قۇبىرى مەن كارىز جۇيەلەرىندەگى اقاۋ سالدارىنان عيماراتتى سۋ باسىپ، 1979-1998-جىلدارى ارالىعىندا اپاتتى جاعدايدا بولدى. وسىلايشا، ۇزاق ۋاقىت بويى قاراۋسىز قالىپ، بوس تۇردى.

قاسىنداعى قازاقستان كونستيتۋتسيا كوشەسى، 18 مەكەنجايىنداعى ءۇي دە سول كەزەڭنىڭ ساۋلەت ۇلگىسىنە جاتادى. 1890-جىلى سالىنعان بۇل عيمارات ۇلتى قالمىق، كوپەس چۋكانوۆقا تيەسىلى بولعان. ءبىرىنشى قاباتىن ول كاسىپكەر داۆىدوۆقا كونديتەر-ءدامحانا اشۋعا جالعا بەردى. ەكىنشى قاباتىندا كوپەس وتباسىمەن تۇردى. 1917-جىلى مۇندا جۇمىسشى جانە سولدات دەپۋتاتتارىنىڭ كەڭەسى ورنالاسىپ، ازامات سوعىسى كەزىندە عيمارات ماڭىندا قارۋلى قاقتىعىستار بولعان.

جالپى، وڭىردە تاريحي مۇرالاردى ساقتاۋ جۇمىستارى تەك قالا اۋماعىمەن شەكتەلمەيدى.

- اۋداندارعا شىعىپ، جاڭا ەسكەرتكىشتەردى انىقتاپ، زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىرمىز. بيىل الكەي مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ماماندارىمەن بىرلەسىپ ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرامىز. سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى ارحەولوگ پلەشاكوۆتى دا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر، - دەيدى سقو تاريحي-مادەني مۇرالاردى قورعاۋ جانە پايدالانۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ءالي تۇرىسوۆ.

وڭىردە بيىل جۇزەگە اساتىن ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى - «قاراساي جانە اعىنتاي باتىرلار» مەموريالدىق كەشەنىن جاڭعىرتۋ. بۇل نىساندا عىلىمي- رەستاۆراتسيالىق جۇمىستار 2025-جىلى باستالدى، بيىل جالعاسادى.

س ق و مادەنيەت، تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، جوبانىڭ قۇنى - 250 ميلليون تەڭگە.

سونداي-اق پەتروپاۆلداعى قازاقستان كونستيتۋتسياسى كوشەسى، 48 مەكەنجايىندا ورنالاسقان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى عيماراتىندا دا جوندەۋ جۇمىستارى باستالدى.

2026-جىلى وسى ماقساتقا 145 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. ەكى جوبا بويىنشا دا مەردىگەر - «ماڭعىستاۋرەستاۆراتسيا» ارنايى عىلىمي-رەستاۆراتسيالىق وندىرىستىك شەبەرحاناسى.

بۇدان بولەك، قالاداعى تاريحي نىسانداردىڭ ءبىرى - پولياكوۆ ديىرمەنى دە قايتا جوندەلىپ جاتىر. بولاشاقتا ول زاماناۋي قوناق ءۇي-مەيرامحانا كەشەنىنە اينالماق. جوباعا ينۆەستورلار تارتىلعان.