كۇن جۇيەسىنەن تىس تىرشىلىك يەسىنىڭ ءىزى انىقتالدى
استانا. KAZINFORM - جۋىردا عالىمدار دجەيمس ۋەبب عارىش تەلەسكوبىنىڭ كومەگىمەن كۇن جۇيەسىنەن تىس عالامدا تىرشىلىكتىڭ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن مەڭزەيتىن قازىرگە دەيىنگى ەڭ ايقىن دالەلدى تاپتى. شالعايداعى ەكزوپلانەتا اتموسفەراسىنان تىرشىلىكتىڭ «حيميالىق ءىزى» انىقتالدى.
Lianhe Zaobao باسىلىمىنىڭ حابارلاۋىنشا، ۋەبب عارىش تەلەسكوبى K2-18 b دەپ اتالعان ەكزوپلانەتا اتموسفەراسىنىڭ قۇرامىنان ديمەتيلسۋلفيد (DMS) جانە ديمەتيلديسۋلفيد (DMDS) گازدارىن انىقتاعان. گازدىڭ اتالعان ەكى ءتۇرىن جەردە نەگىزىنەن ميكرواعزالار، مىسالى، تەڭىز فيتوپلانكتوندارى (بالدىرلار) ءبولىپ شىعارادى. زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، بۇل جاڭالىق اتالعان پلانەتادا ميكروبتىق تىرشىلىكتىڭ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتەدى.
الايدا ولار مۇنى جەردەن تىس تىرشىلىك يەسىنىڭ تابىلعانى تۋرالى بۇلتارتپاس دالەل دەپ ەمەس، تەك ىقتيمال بيوسيگناتۋرانىڭ - بيولوگيالىق پروتسەستىڭ كورسەتكىشىنىڭ انىقتالعانى دەپ قابىلداۋ كەرەكتىگىن ايتادى. عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، بۇل جاڭالىق اسا بايىپپەن قاراپ، قوسىمشا باقىلاۋ جۇرگىزۋدى قاجەت ەتەدى. سوعان قاراماستان زەرتتەۋشىلەر بۇل جاڭالىقتى جۇرەكجاردى قۋانىشپەن سۇيىنىشىلەپ جەتكىزدى.
- بۇل - كۇن جۇيەسىنەن تىس عالامنان تىرشىلىك يەسىن ىزدەۋ ۇدەرىسىندەگى بەتبۇرىستى ءسات. ءبىز قولدا بار قۇرىلعىلار ارقىلى دا تىرشىلىككە ىقتيمال قولايلى پلانەتالاردان بيوسيگناتۋرالار انىقتاي الاتىنىمىزدى دالەلدەدىك، - دەدى كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتى استرونوميا ينستيتۋتىنىڭ استروفيزيگى نيككۋ مادحۋسۋدحان.
بەلگىلى بولعانداي، K2-18 b پلانەتاسىنىڭ ماسساسى جەردەن 8,6 ەسە، ال ديامەترى شامامەن 2,6 ەسە ۇلكەن. ول قىزىل ەرگەجەيلى جۇلدىزدى اينالا قوزعالادى جانە «تىرشىلىككە قولايلى ايماقتا» ورنالاسقان. ناقتىراق ايتقاندا، اتالعان عالامشاردا تىرشىلىك ءنارى سانالاتىن سۇيىق سۋدىڭ بولۋى ابدەن مۇمكىن. ويتكەنى بۇعان دەيىن ونىڭ اتموسفەراسىندا مەتان مەن كومىرقىشقىل گازىنىڭ بار ەكەنى راستالعان بولاتىن. ال بۇل جولى تابىلعان بيوماركەر مولەكۋلالارىنىڭ كونتسەنتراتسياسى جەر اتموسفەراسىنان الدەقايدا جوعارى. عالىمدار وندا تىرشىلىكتىڭ بار ەكەنىنە %99,7 سەنىممەن قاراپ وتىرعانىن ايتادى.
K2-18 b ءتىڭ «كىندىگى بايلانعان» قىزىل ەرگەجەيلى كۇننەن كىشىرەك ءارى كۇڭگىرتتەۋ. ول جەردەن شامامەن 124 جارىق جىلى قاشىقتىقتا، ارىستان شوقجۇلدىزىندا ورنالاسقان. قازىرگى كۇندە بۇل جۇلدىزدىڭ تاعى ءبىر پلانەتا-سەرىگى بار ەكەنى انىقتالدى.
بۇعان دەيىن قىتايدىڭ استەرويدقا قارسى قورعانىس جۇيەسىن قۇرۋعا كىرىسكەنىن جازعان بولاتىنبىز.
