كاتوليتسيزمنىڭ كەلەشەگى: ريم پاپاسى قالاي سايلانادى
استانا. قازاقپارات – 7-مامىر كۇنى ۆاتيكانداعى سيكستين عيباداتحاناسىندا كاردينالدار كوللەگياسى جاڭا ريم پاپاسىن سايلاۋ ءۇشىن جينالماق. ولار كاتوليك شىركەۋىنىڭ كەلەسى باسشىسىن قالاي تاڭدايدى، بۇل سايلاۋدىڭ قانداي جاھاندىق ماڭىزى بار؟
Kazinform اگەنتتىگىنىڭ اناليتيكالىق شولۋشىسى وسى تاقىرىپتا وي ءوربىتتى.
وتكەن ايدىڭ سوڭعى ونكۇندىگى باستالعاندا، 21-ساۋىردە 88 جاستاعى ريم پاپاسى فرانتسيسك قايتىس بولدى. بۇل وقيعا باتىس الەمىندە ۇلكەن رەزونانس تۋدىرعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. ول 12 جىلدىق جەتەكشىلىگى تۇسىندا ۆاتيكاننىڭ ساياساتىن وزگەرتىپ، الەمدەگى جاعدايعا اسەر ەتە الاتىن دەڭگەيگە جەتتى.
نەگىزى فرانتسيسكتىڭ شىن ەسىمى حورحە ماريو بەرگولو، ارگەنتينانىڭ تۋماسى. ونىڭ وسى تۋعان جەرىنىڭ ءوزى وزگەلەردەن ءبىرشاما ەرەكشەلەدى. ريم- كاتوليك شىركەۋىنىڭ 266-باسشىسى باتىس جارتى شاردان شىققان العاشقى پاپا بولدى، العاشقى يەزۋيت. كەيىنگى مىڭ جىلدان استام ۋاقىت بويى پونتيفيك قىزمەتىنە تەك ەۋروپا توپىراعىندا تۋعان تۇلعالار سايلانىپ كەلگەن ەدى. ءبىراق كەدەيلەرگە كومەكتەسكەن قاسيەتتى فرانتسيسك ءاسسيزيدىڭ قۇرمەتىنە فرانتسيسك ەسىمىن يەمدەنگەن بەرگولو ول ادەتتى وزگەرتتى.
فرانتسيسك ۆاتيكان ءۇشىن قيىن كەزەڭدە كەلدى، شىركەۋ جەمقورلىق پەن باسقا دا جاعىمسىز قۇبىلىستارعا بايلانىستى ءجيى سىنعا ۇشىرايتىن. جاڭا پونتيفيككە شىركەۋدىڭ بەدەلىن قالپىنا كەلتىرۋ مىندەتى جۇكتەلدى.
2013-جىلى ۆاتيكان بانكى بەدەلدى اۋديت كومپانياسىن تارتىپ، شىركەۋدىڭ قارجىسىن تەكسەرۋگە كىرىستى. وسى كەزدە فرانتسيسك كوپتەگەن ارتىقشىلىقتاردان باس تارتىپ، قاراپايىم ءومىر سالتىن ۇستاندى. قىمبات كولىك، جەكە جۇرگىزۋشىنى ىسىرىپ، قاراپايىم كولىكپەن نەمەسە قوعامدىق كولىكپەن ءجۇردى. الەمدەگى ماڭىزدى قاقتىعىستار مەن وقيعالارعا قاتىستى پىكىر ءبىلدىرىپ، ءتۇرلى ساپارلار جاسادى.
ريم پاپاسى مەن قازاقستاننىڭ بايلانىسى
2022-جىلى فرانتسيسك قازاقستانعا العاشقى اپوستولدىق ساپارىن جاساپ، ورتالىق ازيا وڭىرىنە كەلىپ، الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VII سەزىنە قاتىسقانى ەستە. بۇل قازاقستاننىڭ ءدىنارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگ الاڭى رەتىندەگى مارتەبەسىن كۇشەيتتى.
ريم پاپاسىنىڭ باستامالارى ىلعي شىركەۋ بەدەلىن ساقتاپ، وعان سەنۋشىلەردىڭ جاقسى كوزقاراس قالىپتاستىرۋىنا ىقپال ەتتى. بۇگىندە ەۋروپادا ۆاتيكان ەكى باعىتقا ءبولىنىپ وتىر دەپ ەسەپتەلەدى: داستۇرشىلدەر - شىركەۋ كانوندارىنىڭ بىرلىگىن جاقتايتىندار جانە رەفورماتور-ليبەرالدار - ەكىنشى تاراپ فرانتسيسك باستامالارىن جالعاستىرۋدى قالايدى.
فرانتسيسك ءوز تۇسىندا بۇعان دەيىن تالقىلانباي، تىيىم سالىنىپ كەلگەن تاقىرىپتاردى اشىق قوزعاي باستادى. ماسەلەن، پاپالىعى كەزىندە ول ايەلدەردىڭ شىركەۋدەگى ءرولىن تالقىلاۋعا شىعاردى. ەكونوميكالىق ادىلەتسىزدىكتى سىنعا الىپ، ەكولوگيانى قورعاۋعا شاقىردى.
سول سەبەپتى جاڭادان سايلاناتىن ەندىگى پاپا ەكى تاڭداۋدىڭ ورتاسىندا قالماق: رەفورمالاردى جالعاستىرادى نەمەسە ءداستۇرلى كانوندارعا ورالۋ جولدارىن كوزدەيدى.
جاڭا ريم پاپاسىن قالاي سايلايدى؟
كاردينالدار كوللەگياسى جاڭا پاپانى سايلاۋ ءۇشىن سيكستين عيباداتحاناسىنا 7-مامىردا جينالماق. ەرەجەگە سايكەس، كونكلاۆ - كاردينالداردىڭ جيىنى پاپا قايتىس بولعانىنان كەيىن 15-20 كۇن ىشىندە وتكىزىلۋى كەرەك.
سايلاۋ ابسوليۋتتى قۇپيا جاعدايدا وتەدى. قاتىسۋشىلاردىڭ وزگەلەرمەن بايلانىسىنا تىيىم سالىنادى. سيكستين عيباداتحاناسى - ۆاتيكانداعى بۇرىنعى ءۇي شىركەۋى، 1473-1481-جىلدارى پاپا سيكست IV تاپسىرىسى بويىنشا دجوردجە دە دولچي سالعان. قازىر بۇل رەنەسسانس ءداۋىرىنىڭ كورنەكتى ەسكەرتكىشى ءارى مۇراجايى سانالادى.
سايلاۋعا 80 جاستان كىشى كاردينالدار عانا قاتىسا الادى. بيىل داۋىس بەرۋگە 135 ادام قاتىسپاق. ءبىرىنشى كۇنى ءبىر عانا داۋىس بەرۋ راۋندى وتكىزىلۋى مۇمكىن. ەگەر العاشقى داۋىس بەرۋدە ەشكىم سايلانباسا، كەلەسى كۇندەرى كۇنىنە ءتورت راۋندتان داۋىس بەرۋ وتەدى: ەكى رەت تاڭەرتەڭ، ەكى رەت كەشكە.
كانديدات پاپا اتانۋى ءۇشىن كەمىندە سايلاۋشىلاردىڭ 2/3 ءنىڭ داۋىسىن الۋ كەرەك. ياعني، 135 ادامنىڭ 90 ى قولداۋعا ءتيىس. ەگەر 33 راۋندتان كەيىن دە ناتيجە بولماسا، ەڭ كوپ داۋىس جيناعان ەكى كانديدات ىرىكتەلەدى. ءبىراق وزدەرى بۇل سوڭعى راۋندتا داۋىس بەرە المايدى.
شەشىم قابىلدانباعان جاعدايدا سيكستين كاپەللاسىنان قارا ءتۇتىن كوتەرىلەدى. ال ەگەر پاپا سايلانسا اق ءتۇتىن كوتەرىلەدى. سايلانعان سوڭ كاردينالدار كوللەگياسىنىڭ ءتوراعاسى جاڭا پاپادان بۇل مىندەتتى قابىلداي ما جانە قانداي ەسىم تاڭداعانىن سۇرايدى. ول كەلىسىم بەرسە، سيكستين كاپەللاسىنداعى ارنايى بولمەدەن اق كيىم كيىپ شىعادى.
سايلاۋدى الدىن الا بولجاۋ قيىن
دۇنيەجۇزىلىك ب ا ق- تىڭ سايلاۋ تۋرالى كوپتەگەن بولجامدارىنا قاراماستان، ناقتى ناتيجە ءالى بەلگىسىز. سەبەبى كاردينالدار قۇرامى سان الۋان، ءارتۇرلى جانە ولاردىڭ كوپشىلىگى ءالى تاڭداۋ جاساماعان.
فرانتسيسك كەزىندە كاردينالداردىڭ قۇرامى ايتارلىقتاي وزگەرىپ، بۇرىن كاردينال بولماعان ەلدەردەن دە وكىلدەر تاعايىندالدى. لاتىن امەريكاسى، افريكا جانە ازيانىڭ داۋىسى كۇشەيىپ كەلەدى. الايدا كەيبىر يتاليالىقتار پاپالىقتى «ەسكى الەمگە» قايتارۋ قاجەت دەپ سانايدى.
شەتكەرى ايماقتان كەلگەن كاردينالدار فرانتسيسكتىڭ باعىتىن جالعاستىرۋدى قالايدى جانە الەمدەگى داعدارىستارعا قالاي جاۋاپ بەرىلەتىنى ماڭىزدى دەپ سانايدى.
مىسالى، ميانمادان شىققان العاشقى كاردينال چارلز بو CNN گە جىبەرگەن حاتىندا بولاشاق پاپا ادامزاتتى «تۇيىقتان شىعارۋعا» جانە مورالدىق بەدەلگە يە تۇلعا بولۋعا ءتيىس دەپ جازعان.
«دىندەر ادامزاتتى قۇتقارۋ ءۇشىن بىرىگۋى كەرەك. الەمگە ءۇمىت قاجەت. كەلەسى پاپا - سول ءۇمىتتىڭ ءوزى بولۋى كەرەك»، - دەگەن ول.
وسىلايشا، سيكستين كاپەللاسىنا جينالاتىن كاردينالدار جاي عانا جاڭا پاپانى سايلامايدى، ولار كاتوليك شىركەۋىنىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن ماڭىزدى شەشىم قابىلدايدى.
