جالعىزدىق ءسىز ويلاعاننان دا قاۋىپتى - عالىمدار
استانا. KAZINFORM - سوڭعى جىلدارى جالعىزدىق قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ بىرىنە اينالدى. دەگەنمەن عالىمدار وسى ۋاقىتقا دەيىن جالعىزدىقتىڭ دەنساۋلىققا قانشالىقتى اسەر ەتەتىنىن ناقتى ايتا الماي كەلگەن.
زەرتتەۋ نەنى كورسەتتى؟
بۇل سۇراققا جاۋاپ ىزدەگەن عالىمدار بىرنەشە عىلىمي ءادىستى قاتار قولدانعان. اتاپ ايتقاندا، ولار ۇلى بريتانيانىڭ UK Biobank دەرەكتەر قورىنداعى مالىمەتتەردى تالداپ، تۋىستار اراسىنداعى سالىستىرمالى زەرتتەۋلەر مەن گەنەتيكالىق تالداۋ جۇرگىزگەن. مۇنداي كەشەندى ءتاسىل زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنىڭ دالدىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرگەن.
زەرتتەۋشىلەر الدىمەن ەكى ۇعىمنىڭ ارا-جىگىن اجىراتىپ كورسەتەدى. جالعىزدىق - ادامنىڭ جاقىن قارىم-قاتىناستىڭ جەتىسپەۋىن سۋبەكتيۆتى تۇردە سەزىنۋى بولسا، الەۋمەتتىك وقشاۋلانۋ - ادامنىڭ الەۋمەتتىك بايلانىستارىنىڭ شىن مانىندە از بولۋى.
زەرتتەۋ ناتيجەسى جالعىزدىقتى جيى سەزىنەتىن ادامداردىڭ پسيحيكالىق دەنساۋلىعىنىڭ ناشارلاۋ قاۋپى جوعارى ەكەنىن كورسەتتى. سونداي-اق ولاردىڭ ومىرگە قاناعاتتانۋ دەڭگەيى تومەندەپ، جالپى دەنساۋلىق جاعدايى ناشارلايتىنى انىقتالعان. بۇعان قوسا مۇنداي ادامداردا بىرنەشە سوزىلمالى اۋرۋدىڭ قاتار كەزدەسۋى جيىرەك بايقالادى.
الەۋمەتتىك وقشاۋلانۋ دا ادامنىڭ ءومىر ساپاسى مەن پسيحولوگيالىق كۇيىنە كەرى اسەر ەتەدى. الايدا ونىڭ ىقپالى ادامنىڭ ءوزىن جالعىز سەزىنۋىمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا ءالسىز ەكەنى بەلگىلى بولدى.
سونىمەن بىرگە زەرتتەۋشىلەر جالعىزدىقتىڭ جەكەلەگەن فيزيكالىق اۋرۋلاردىڭ دامۋىنا تىكەلەي سەبەپ بولاتىنىن دالەلدەيتىن ناقتى ايعاق تاپپاعان. سوعان قاراماستان مۇنداي بايلانىستى تولىق جوققا شىعارۋعا ءالى ەرتە ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى.
ماماندار نە دەيدى؟
زەرتتەۋدىڭ جەتەكشى اۆتورى زوي ءريدتىڭ ايتۋىنشا، ءوزىن جالعىز سەزىنەتىن نەمەسە الەۋمەتتىك تۇرعىدان وقشاۋلانعان ادامدارعا دەر كەزىندە قولداۋ كورسەتۋ ولاردىڭ پسيحيكالىق دەنساۋلىعىن جاقسارتىپ قانا قويماي، جالپى ءومىر ساپاسى مەن دەنساۋلىعىنا وڭ اسەر ەتۋى مۇمكىن.
عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، جالعىزدىق ماسەلەسى ۇزاق ۋاقىت بويى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە زەرتتەلمەي كەلدى. ال جاڭا عىلىمي دەرەكتەر ونىڭ ادام اعزاسىنا قالاي اسەر ەتەتىنىن تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە جانە الدىن الۋ شارالارىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇل زەرتتەۋ نەگىزىنەن ورتا جانە ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ قاتىسۋىمەن جۇرگىزىلگەندىكتەن، الداعى ۋاقىتتا ماماندار ءدال وسىنداي زاڭدىلىقتاردىڭ جاستار اراسىندا دا بايقالاتىنىن تەكسەرمەك. سونىمەن قاتار ولار ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلاتىن سوزىلمالى جالعىزدىقتىڭ دەنساۋلىققا اسەرىن دە زەرتتەۋدى جوسپارلاپ وتىر. سەبەبى بۇل جۇمىستا ادامنىڭ جالعىزدىق سەزىمى ءبىر رەت قانا باعالانعان.
جالپى، زەرتتەۋ ناتيجەلەرى جالعىزدىق پەن الەۋمەتتىك وقشاۋلانۋ تەك الەۋمەتتىك ماسەلە ەمەس، ادامنىڭ پسيحيكالىق ساۋلىعىنا، ءومىر ساپاسىنا جانە جالپى دەنساۋلىعىنا ىقپال ەتەتىن ماڭىزدى فاكتور ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەي ءتۇستى. سوندىقتان ماماندار جالعىزدىقتىڭ الدىن الۋ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ساياساتىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيدى.
