حانتاۆيرۋس الەمگە تارالىپ جاتىر: سيرەك دەرتتىڭ قاۋپى قانداي؟

بۇل تۋرالى فرانسيانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ستەفاني ريست مالىمدەدى.

«بۇل ايەل كرۋيزدىك لاينەردە بولعان، كەشە ەلگە ورالدى. تۇندە جاعدايى ناشارلاپ، حانتاۆيرۋسقا تاپسىرعان تەستى وڭ ناتيجە بەردى»، - دەدى ريست.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، ناۋقاس قازىر جۇقپالى اۋرۋلارعا ماماندانعان اۋرۋحانادا ەم قابىلداپ جاتىر.

بۇل - فرانسياداعى حانتاۆيرۋستى جۇقتىرۋدىڭ العاشقى جاعدايى. ەل بيلىگى ناۋقاسپەن بايلانىستا بولعان 22 ادامدى انىقتاعان. ۇكىمەتتىڭ رەسمي وكىلى مود برەجون ينفەكسيانىڭ ءارى قاراي تارالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن «بارىنشا قاتاڭ شارالار» قابىلدانىپ جاتقانىن ايتتى.

«تاعى دا قايتالاپ ايتقىم كەلەدى: دۇربەلەڭ تاراتۋدىڭ قاجەتى جوق. سوڭعى جىلدارى باستان وتكەرگەن جاعدايلاردى ەسكەرسەك، ادامداردىڭ قورقىنىشىن تۇسىنەمىن»، - دەدى مود برەجون.

بۇعان دەيىن MV Hondius كەمەسىنەن تۇسىرىلگەن فرانسيانىڭ بەس ازاماتى مىنگەن ۇشاق پاريج ماڭىنداعى لە بۋرجە اۋەجايى اۋەجايىنا قونعان بولاتىن. ولاردىڭ تورتەۋىنىڭ پ ت ر-تەست ناتيجەسى تەرىس شىققان.

اسا قاۋىپتى حانتاۆيرۋس ىندەتى نيدەرلاندتىڭ MV Hondius كرۋيزدىك لاينەرىندە تىركەلدى. كەمە ارگەنتينادان كابو-ۆەردەگە باعىت العان. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى جەتى ادامنىڭ ۆيرۋس جۇقتىرعانىن راستادى، ولاردىڭ ۇشەۋى قايتىس بولعان. وتكەن جەكسەنبىدە MV Hondius كانار ارالدارىنداعى تەنەريفە ارالى جاعالاۋىنا جەتكەن.

بۇعان دەيىن يسپانيادا جانە اتلانت مۇحيتىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى تريستان-دا-كۋنيا ارحيپەلاگى اۋماعىندا حانتاۆيرۋس جۇقتىرۋى مۇمكىن ەكى جاعداي انىقتالعانى حابارلانعان ەدى. دۇيسەنبى كۇنى MV Hondius كەمەسىنەن ەۆاكۋاتسيالانعان امەريكالىق ازاماتتان دا حانتاۆيرۋس راستالدى. ال پولشادا حانتاۆيرۋسقا كۇدىكپەن ءبىر ادام سانيتارلىق باقىلاۋعا الىندى.

سوڭعى جىلدارى الەمدە ءتۇرلى ۆيرۋستىق ينفەكسيالار تۋرالى اقپارات كوبەيىپ، ادامداردىڭ الاڭداۋشىلىعى ارتتى. سولاردىڭ ءبىرى-حانتاۆيرۋس. بۇل اتاۋ COVID-19 پاندەماسىنان كەيىن ءجيى ايتىلا باستاعانىمەن، حانتاۆيرۋس جاڭا اۋرۋ ەمەس. الايدا ونىڭ تارالۋ جولى، ءولىم كورسەتكىشى جانە تابيعي وشاقتار ارقىلى پايدا بولۋى مامانداردى ءالى كۇنگە دەيىن الاڭداتىپ وتىر.

حانتاۆيرۋس دەگەن نە؟

حانتاۆيرۋس-نەگىزىنەن كەمىرگىشتەر ارقىلى تارالاتىن ۆيرۋستار توبى. ول ادامنان ادامعا كەڭ تارالمايدى، ءبىراق جۇقتىرعان جاعدايدا اۋىر اسقىنۋلارعا الىپ كەلۋى مۇمكىن. ۆيرۋس العاش رەت كورەيا سوعىسى كەزىندە انىقتالعان. كەيىن عىلىمدا بۇل ينفەكسيا «حانتاۆيرۋستار» دەپ اتالىپ كەتتى.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، ۆيرۋس كوبىنە تىشقان، ەگەۋقۇيرىق سەكىلدى جابايى كەمىرگىشتەردىڭ ءناجىسى، سىلەكەيى نەمەسە ءزارى ارقىلى تارالادى. ادام لاس شاڭدى جۇتقاندا نەمەسە ۆيرۋس تۇسكەن زاتپەن بايلانىسقا تۇسكەندە ينفەكتسيا جۇقتىرۋ قاۋپى جوعارىلايدى.

نەلىكتەن حانتاۆيرۋس قاۋىپتى؟

حانتاۆيرۋستىڭ باستى قاۋپى-ونىڭ باستاپقى بەلگىلەرى كادىمگى تۇماۋعا ۇقسايدى. ادامنىڭ دەنە قىزۋى كوتەرىلىپ، بۇلشىقەت اۋىرادى، السىزدىك پايدا بولادى. كەيىن اۋرۋ اسقىنىپ، وكپە مەن بۇيرەككە اسەر ەتۋى مۇمكىن.

حانتاۆيرۋس ەكى اۋىر سيندروممەن بەلگىلى:

گەمورراگيالىق قىزبا جانە بۇيرەك سيندرومى؛

حانتاۆيرۋس وكپە سيندرومى.

اسىرەسە وكپە سيندرومى وتە قاۋىپتى سانالادى. وكپەگە سۇيىقتىق جينالىپ، ادام تىنىس الا الماي قالۋى مۇمكىن. كەيبىر جاعدايلاردا ءولىم كورسەتكىشى 30-40 پايىزعا دەيىن جەتەدى.

الەمدە حانتاۆيرۋس نەگە قايتا تالقىلانىپ جاتىر؟

سوڭعى جىلدارى كليماتتىڭ وزگەرۋى، ورمان القاپتارىنىڭ قىسقارۋى جانە ۋربانيزاتسيا سالدارىنان ادامدار مەن جابايى تابيعات اراسىنداعى بايلانىس كۇشەيدى. بۇل كەمىرگىشتەر ارقىلى تارالاتىن اۋرۋلاردىڭ كوبەيۋىنە اسەر ەتىپ وتىر.

عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، جىلى قىس پەن ىلعالدى كليمات كەمىرگىشتەردىڭ كوبەيۋىنە قولايلى جاعداي جاسايدى. سونىڭ سالدارىنان حانتاۆيرۋس تابيعي وشاقتاردا ءجيى كەزدەسۋى مۇمكىن.

بۇعان قوسا، الەۋمەتتىك جەلىلەردە حانتاۆيرۋس تۋرالى جالعان اقپارات تا كوبەيدى. كەي ادامدار ونى جاڭا پاندەميامەن بايلانىستىرادى. ءبىراق ماماندار حانتاۆيرۋس COVID-19 سەكىلدى جاپپاي تارالاتىن ۆيرۋس ەمەس ەكەنىن ايتادى. ونىڭ تارالۋ مەحانيزمى وزگەشە.

قازاقستان ءۇشىن قاۋىپ بار ما؟

قازاقستاندا حانتاۆيرۋس تولىقتاي جوق دەۋگە بولمايدى. سەبەبى ورتالىق ازيا ايماعىندا كەمىرگىشتەر ارقىلى تارالاتىن تابيعي-وشاقتىق ينفەكسيالار كەزدەسەدى. اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەردە، قويمالاردا، ەسكى ۇيلەردە نەمەسە دالا جۇمىستارىمەن اينالىساتىن ادامدار تاۋەكەل توبىنا كىرەدى.

دەگەنمەن ەلىمىزدە حانتاۆيرۋس جاپپاي تارالىپ جاتىر دەگەن رەسمي اقپارات جوق. سانيتارلىق قىزمەتتەر مۇنداي ينفەكسيالاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزىپ كەلەدى.

ۆيرۋستان قالاي قورعانۋعا بولادى؟

ماماندار بىرنەشە قاراپايىم ەرەجەنى ساقتاۋعا كەڭەس بەرەدى:

تۇرعىن ءۇي مەن قويمالاردى تازا ۇستاۋ؛

كەمىرگىشتەردىڭ ۇيگە كىرۋىنە جول بەرمەۋ؛

ەسكى قورا-جايدى تازالاعاندا ماسكا تاعۋ؛

شاڭدى قۇرعاق سىپىرماي، دىمقىل ادىسپەن تازالاۋ؛

جابايى كەمىرگىشتەرگە قول تيگىزبەۋ.

ەگەر ادامدا جوعارى تەمپەراتۋرا، تىنىس جەتىسپەۋشىلىگى نەمەسە بۇيرەككە قاتىستى بەلگىلەر بايقالسا، دەرەۋ دارىگەرگە قارالۋ قاجەت.

عىلىم نە دەيدى؟

قازىرگى تاڭدا حانتاۆيرۋسقا قارسى امبەباپ ۆاكتسينا تولىق ەنگىزىلگەن جوق. كەيبىر ەلدەردە جەكەلەگەن شتامدارعا قارسى ۆاكسينالار زەرتتەلىپ جاتىر. سوندىقتان نەگىزگى قورعانىس ءتاسىلى-الدىن الۋ شارالارى.

ۆيرۋسولوگتار حانتاۆيرۋستاردى بولاشاقتا ەرەكشە باقىلاۋدى قاجەت ەتەتىن ينفەكتسيالار قاتارىنا قوسادى. سەبەبى تابيعي ورتاداعى وزگەرىستەر جاڭا ۆيرۋستاردىڭ تارالۋىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن.

قورىتىندى

حانتاۆيرۋس-سيرەك كەزدەسەتىن، ءبىراق وتە قاۋىپتى ينفەكتسيالاردىڭ ءبىرى. ول ادامزات ءۇشىن COVID-19 دەڭگەيىندەگى پاندەميالىق قاۋىپ تۋدىرماسا دا، تابيعي وشاقتار ارقىلى تارالاتىندىقتان باقىلاۋدى قاجەت ەتەدى. اسىرەسە ەكولوگيا مەن كليمات وزگەرىپ جاتقان كەزەڭدە مۇنداي ۆيرۋستارعا بەيجاي قاراۋعا بولمايدى.

دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا، ەڭ ءتيىمدى قورعانىس-تازالىق، ساقتىق جانە اقپاراتتىق ساۋات. سەبەبى ۆيرۋسپەن كۇرەستە ۇرەي ەمەس، ناقتى ءبىلىم ماڭىزدى.

el.kz