شۆەيتساريادا سۋ استىنان IV عاسىرداعى ريم كوپىرىنىڭ قالدىقتارى تابىلدى

بۇل جاڭالىق ەجەلگى سالودۋرۋم قونىسى ماڭىندا وزەن وتكەلى بولعانىن راستايتىن العاشقى ماتەريالدىق دالەل بولدى. ريم داۋىرىندە قازىرگى زولوتۋرن قالاسى وسىلاي اتالعان.

سۋ استىنداعى زەرتتەۋلەر وتكەن جىلدىڭ كوكتەمىنەن بەرى اارە وزەنى ارقىلى وتەتىن جاڭا تەمىرجول وتكەلىنىڭ قۇرىلىسىنا دايىندىق اياسىندا جۇرگىزىلىپ كەلەدى. كانتوندىق ارحەولوگيا قىزمەتىنىڭ تاپسىرماسىمەن جۇمىس ىستەگەن سۇڭگۋىرلەر ۆەنگي كوپىرىنەن جوعارىراق اعىس بويىنان بىرنەشە اعاش قادانى انىقتادى.

وزەننىڭ وڭتۇستىك جاعالاۋىنان شامامەن ون مەتر جەردە ۇزىندىعى ەكى مەترگە جۋىق قادالار قاتارى ساقتالعان. زەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە، ولار كوپىر تىرەكتەرىنىڭ ءبىر بولىگى بولعان.

اعاش ۇلگىلەرى زەرتحانالىق ساراپتاماعا جىبەرىلدى. داتالاۋ ناتيجەلەرى قادالاردىڭ ءبىزدىڭ زامانىمىزدىڭ IV عاسىرىنا تيەسىلى ەكەنىن كورسەتتى. سول كەزەڭدە I- III عاسىرلاردا بولعان ريمدىك قونىس بەكىنىستى اسكەري پۋنكت - كاسترۋمعا اينالدىرىلعان.

كوپىر يتاليانى ۇلكەن سەن-بەرنار اسۋى ارقىلى رەينمەن بايلانىستىراتىن ەجەلگى جولدىڭ ءبىر بولىگى بولعان. وتكەل ورنى كەزدەيسوق تاڭدالماعان. ءدال وسى جەردە يرەلەڭدەپ اعاتىن اارە وزەنى تار ارناعا اينالادى، بۇل ونى وتكەل سالۋعا قولايلى نۇكتەگە اينالدىرعان. سالودۋرۋم اتاۋىنىڭ ءوزى كەلت تىلىندەگى «وزەن شاتقالى» نەمەسە «تولقىن قاقپاسى» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەتىن توپونيمنەن شىققان.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، شامامەن 1700 جىل بويى اعاش قۇرىلىمداردىڭ ساقتالۋى وتە سيرەك كەزدەسەتىن جاعداي. 1969 -جىلى وزەن ارناسىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى كەزىندە قادالار ۆەنگي كوپىرىنىڭ قورعاۋىندا قالىپ، بۇلىنبەي ساقتالعان.

جاڭا تەمىرجول وتكەلىنىڭ قۇرىلىسى بۇل نىساندارعا اسەر ەتپەيدى. اعاش قۇرىلىمدار سۋ استىندا قالا بەرەدى، ويتكەنى ءدال وسى ورتا ولاردى بۇزىلۋدان ەڭ جاقسى قورعايدى.

الداعى سۇڭگۋ جۇمىستارى بارىسىندا ماماندار ەجەلگى كوپىردىڭ باسقا دا قادالارىن ىزدەۋدى جالعاستىرادى.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن تايلاندتا عالىمدار سالماعى 30 توننا بولاتىن الىپ دينوزاۆردىڭ سۇيەگىن تاپقانىن جازدىق.