شۆەتسيا كىرپىلەردى ۇلتتىق قورعاۋعا الدى

جاڭا تالاپتار 2026-جىلعى 1-قاراشادان باستاپ كۇشىنە ەنەدى، دەپ حابارلايدى turkystan.kz science.mail.ru-عا سىلتەمە جاساپ.

ەل ۇكىمەتىنىڭ مالىمەتىنشە، جاڭارتىلعان تىزىمگە 230 دان استام تىرشىلىك يەسى ەنگىزىلگەن. بۇرىن ولاردىڭ سانى 300 گە جۋىق بولعان. جاڭا قۇجاتتا وسىمدىكتەردىڭ ۇلەسى ازايىپ، جاندىكتەر، قىنالار مەن ساڭىراۋقۇلاقتاردىڭ سانى كوبەيگەن. كىرپىمەن قاتار توزاڭداندىرۋشى ارالار، كوبەلەكتەر جانە باسقا دا سيرەك كەزدەسەتىن تۇرلەر قورعاۋعا الىندى.

شۆەتسياداعى كىرپىلەر سانى سوڭعى جىلدارى ايتارلىقتاي ازايعان. مامانداردىڭ باعالاۋىنشا، كەيىنگى 15 جىلدا ولاردىڭ سانى ەكى ەسەگە جۋىق كەمىگەن. بۇعان تابيعي مەكەندەردىڭ تارىلۋى، كولىك قوزعالىسىنىڭ ارتۋى، جاسىل اۋماقتاردىڭ ازايۋى جانە اۋىل شارۋاشىلىعىندا حيميالىق زاتتاردىڭ قولدانىلۋى سەبەپ بولعان.

بۇرىن كىرپىلەر اۋىلدىق جەرلەردە، شاعىن توعايلار مەن بۇتالى اۋماقتاردا ءجيى كەزدەسەتىن. قازىر مۇنداي جەرلەردىڭ ازايۋىنا بايلانىستى ولار ساياباقتار مەن جەكە ۇيلەردىڭ اۋلالارىن پانالاۋعا ءماجبۇر. الايدا ەلدى مەكەندەردە دە جانۋارلارعا تونەتىن قاۋىپ از ەمەس.

كىرپىلەر كوبىنە كولىك استىندا قالادى، باقشا قۇرالدارىنان جاراقات الادى نەمەسە روبوتتى ءشوپ شاپقىشتارعا تاپ بولادى. اۋلالاردى شەكتەن تىس تازالاۋ دا ولاردىڭ تىرشىلىگىن قيىنداتادى. سەبەبى جاپىراق پەن بۇتاق ۇيىندىلەرى كىرپىلەر ءۇشىن جاسىرىناتىن جانە قىستايتىن تابيعي ورىن سانالادى.

جاڭا مارتەبە كىرپىلەردى ولتىرۋگە، جارالاۋعا جانە ولاردىڭ كوبەيەتىن نەمەسە تىنىعاتىن مەكەندەرىن ادەيى بۇزۋعا تىيىم سالۋدى كوزدەيدى. سونىمەن قاتار بيلىك جانۋارلاردىڭ تابيعي مەكەندەرىن ساقتاۋعا جانە ولاردىڭ سانىنىڭ ودان ءارى ازايۋىنا جول بەرمەۋگە باعىتتالعان شارالاردى كۇشەيتپەك.

ەكولوگتەر تۇرعىنداردى دا كىرپىلەردى قورعاۋعا ۇلەس قوسۋعا شاقىرادى. ول ءۇشىن اۋلادا جاپىراق پەن بۇتاقتان شاعىن ءۇيىندى قالدىرۋعا، قورشاۋدىڭ استىنان جانۋار وتەتىن ساڭىلاۋ جاساۋعا جانە تازا سۋ قويۋعا بولادى. حيميالىق دارىلەردى قولدانۋدى ازايتىپ، ءشوپ شاباتىن قۇرىلعىلاردى تۇندە قوسپاۋ دا ماڭىزدى. كىرپىلەر كوبىنە ىمىرت تۇسكەننەن كەيىن بەلسەندى قوزعالادى.

شۆەتسيادا تۇرعىنداردىڭ قاتىسۋىمەن كىرپىلەردى ەسەپكە الۋ جۇمىستارى دا جۇرگىزىلىپ جاتىر. ازاماتتار تابيعاتتا نەمەسە ەلدى مەكەندەردە كورگەن كىرپىلەر تۋرالى مالىمەت بەرەدى. بۇل اقپارات عالىمدارعا ولاردىڭ تارالۋ ايماعىن، سانىنىڭ وزگەرۋىن جانە نەگىزگى قاۋىپتەردى انىقتاۋعا كومەكتەسەدى.

كىرپىلەردى قورعاۋعا الۋ شۆەتسياداعى تابيعي ورتانىڭ وزگەرىپ جاتقانىن كورسەتەدى. بۇرىن ءجيى كەزدەسەتىن جانۋاردىڭ ارنايى قورعاۋدى قاجەت ەتەتىن جاعدايعا جەتۋى ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتىڭ بۇزىلعانىن اڭعارتادى.

مامانداردىڭ پىكىرىنشە، جانۋاردى قورعالاتىن تۇرلەر تىزىمىنە ەنگىزۋ جەتكىلىكسىز. ەڭ باستىسى، ونىڭ قورەكتەنەتىن، كوبەيەتىن جانە قىسقى ۇيقىعا جاتاتىن تابيعي ورتاسىن ساقتاۋ قاجەت. وسى شارالار جۇيەلى جۇزەگە اسقاندا عانا شۆەتسياداعى كىرپىلەر سانىنىڭ ازايۋىن توقتاتۋعا مۇمكىندىك تۋادى.