ءماجىلىس قۇرىلىس قىزمەتىن قاعازباستىلىقتان ارىلتاتىن قۇجاتتى قارايدى
استانا. KAZINFORM - بۇگىن ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسى وتەدى. وندا دەپۋتاتتار پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي ازىرلەنگەن جاڭا قۇرىلىس كودەكسىن تالقىلاپ، كومىرسۋتەكتەر مەن ۋران سالاسىنداعى جەر قويناۋىن پايدالانۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى كوزدەلگەن زاڭ جوباسىن قارايدى.
ايتا كەتەيىك، 3-قازاندا ءماجىلىس سپيكەرى ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن بيۋرو وتىرىسىندا بۇگىنگى جالپى وتىرىستىڭ كۇن ءتارتىبى ناقتىلانعان ەدى. سوعان سايكەس، دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلىس كودەكسىنىڭ جوباسىن ىلەسپە تۇزەتۋلەرىمەن ءبىرىنشى وقىلىمدا قارايدى. بۇل قۇجات مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 -جىلعى 1-قىركۇيەكتەگى «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى جولداۋىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەندى. جولداۋ بارىسىندا پرەزيدەنت بۇگىندە قازاقستانداعى ساۋلەت- قۇرىلىس قىزمەتىن رەتتەيتىن 2,5 مىڭنان استام قۇجات بار ەكەنىن اتاپ وتكەن بولاتىن.
- بۇل جۇيە ابدەن قاعازباستىلىققا كومىلگەن. جەمقورلىق از ەمەس. ەسكى قۇرىلىس ستاندارتتارى مەن نورمالارى ءالى دە قولدانىلادى. سوندىقتان، ۇكىمەتكە مۇلدەم جاڭا قۇجات - قالا قۇرىلىسى كودەكسىن قابىلداۋدى تاپسىرامىن، - دەگەن ەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.
كودەكس جوباسى قۇرىلىس سالاسىنداعى جۇيەلى ماسەلەلەردى شەشۋگە، ادامنىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى ءارى ءقاۋىپسىز ورتانى قالىپتاستىرۋعا، ونىڭ ىشىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى توپتار ءۇشىن نىسانداردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. وندا ساۋلەت، قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى بويىنشا قابىلداناتىن شەشىمدەردى تالقىلاۋعا قوعامنىڭ قاتىسۋى، بۇزۋشىلىقتارعا ۋاقتىلى ارەكەت ەتۋ، سونداي-اق جوبالاۋ مەن قۇرىلىس سالاسىنداعى ماماندار مەن ۇيىمداردى سەرتيفيكاتتاۋ قاراستىرىلعان.
ەسكە سالساق، 2024 -جىلدىڭ اقپانىندا پارلامەنت ماجىلىسىندە جاڭا قۇرىلىس كودەكسىنىڭ جوباسىن جاۋاپتى مينيسترلىك تانىستىرعان بولاتىن. سودان بەرى پالاتادا بۇل قۇجات جوباسى ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلانىپ جاتىر. باستاپقىدا وعان قاتىستى دەپۋتاتتار ءبىراز سىن ايقانى دا ەسىمىزدە. وسى ورايدا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار بويىنشا ءماجىلىس دەپۋتاتى باقىتجان بازاربەكپەن سۇحباتتاسقان ەدىك.
ماجىلىسكە سونداي-اق پارلامەنت دەپۋتاتتارى باستاماشىلىق ەتكەن «جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» كودەكسكە كومىرسۋتەكتەر مەن ۋران سالاسىنداعى جەر قويناۋىن پايدالانۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن قاراۋ ۇسىنىلادى.
زاڭ جوباسى جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا جانە ۋران ونەركاسىبىندە مەملەكەتتىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋعا باعىتتالعان. جەر قويناۋىن گەولوگيالىق زەرتتەۋ ليتسەنزياسىنان جەر قويناۋىنىڭ از زەرتتەلگەن اۋماقتارىندا ورنالاسقان ۋچاسكەلەر بويىنشا بارلاۋ جانە وندىرۋگە ارنالعان ۇلگىلىك كەلىسىمشارتقا كوشۋ قۇقىعىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىعا باسىمدىقپەن بەرۋ بولىگىندە وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى.
سونىمەن قاتار كومىرسۋتەكتەردى بارلاۋ جانە ءوندىرۋ جونىندەگى كەلىسىمشارتتاردى العاشقى ءۇش جىل ىشىندە يەلىكتەن شىعارۋعا تىيىم سالۋ، ۇلتتىق كومپانيالار ءۇشىن اۋماقتاردى رەزەرۆتەۋدىڭ ءۇش جىلدىق شەكتەۋىن ەنگىزۋ، از زەرتتەلگەن اۋماقتاردا اۋكتسيون وتكىزۋ مەرزىمدەرىن قىسقارتۋ، گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ ەڭ تومەنگى كولەمىن بەلگىلەۋ قاراستىرىلعان. سونداي-اق ۋران سالاسىنداعى ۇلتتىق كومپانيا ءۇشىن ۋران كەن ورىندارى مەن ۋران كەن زالەجدەرىن بارلاۋ اۋماقتارىن رەزەرۆتەۋ مەحانيزمى ەنگىزىلەدى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، وتكەن اپتاداعى ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنا مۇشە ەلدەردە راديواكتيۆتى ماتەريالداردى ترانسشەكارالىق تاسىمالداۋ تۋرالى كەلىسىمدى جانە قازاقستان مەن تۇرىكمەنستان ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى قىلمىسكەرلىككە قارسى كۇرەستەگى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالادى.
ءبىرىنشى كەلىسىم بويىنشا بايانداما جاساعان اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ ءتوراعاسى الماسادام ساتقاليەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل قۇجات ترانسشەكارالىق تاسىمالداردى باقىلاۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا، راديواكتيۆتى ماتەريالداردى مەملەكەتتىك شەكارالار ارقىلى وتكىزۋ كەزىندە نەگىزسىز كىدىرىستەردى بولدىرماۋعا، ورىن اۋىستىرۋ مونيتورينگى جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە، سونداي-اق راديواكتيۆتى ماتەريالداردى زاڭسىز تاسىمالداۋدىڭ جولىن كەسۋگە ىقپال ەتەتىن بولادى.
- كەلىسىم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى 2025 -جىلعى 26-قىركۇيەكتە عىلىم جانە تەحنولوگيالار جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا بەلگىلەگەن ساياسات كونتەكستىندە ەرەكشە مانگە يە بولادى. مەملەكەت باسشىسى اتوم ەنەرگەتيكاسى مەن يادرولىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى، عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستى جانە ەلدىڭ اتومدى بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسى تۇرعىدا قازاقستان جوعارى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن زاماناۋي نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق بازانى دايەكتى تۇردە قالىپتاستىرادى، بۇل وسى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋدىڭ قوسىمشا وزەكتىلىگىن بەرەدى، - دەدى اگەنتتىك باسشىسى.
ال ەكىنشى كەلىسىمگە بىلتىر 10-قازاندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇرىكمەنستانعا ساپارى بارىسىندا قول قويىلعان. ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى سانجار ءادىلوۆتىڭ اتاپ وتۋىنشە، قۇجات قىلمىسقا قارسى كۇرەس سالاسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قۇرادى.
- قۇجاتتا اقپاراتتىق تەحنولوگيالار مەن اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك، تەرروريستىك جانە ەكسترەميستىك قىلمىستار، ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەس، ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمى، سونداي- اق زاڭسىز كوشى-قون جانە ادام ساۋداسى سالاسىندا ەكى ەلدىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىنىڭ قارىم- قاتىناسىن دامىتۋ ەسكەرىلگەن. كەلىسىم حالىقارالىق شارتتارعا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس كەلەدى، - دەدى ول.
جالپى وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى وزەكتى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەر بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارعا 20 دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. ماسەلەن، ءماجىلىس دەپۋتاتى ايان زەينۋللين مويىندارىنا زاڭسىز نەسيە ىلىنگەن مۇگەدەكتەرگە اراشا ءتۇسىپ، باس پروكۋرور مەن ۇلتتىق بانك باسشىسىنىڭ اتىنا ساۋال جولدادى.
- مىسالى، قاراعاندىدا 66 جاستاعى زەينەتكەر گ. ي. تۋتۋچكينا 2001 -جىلدان بەرى پسيحونيەۆرولوگيالىق ەسەپتە تۇرعانىنا قاراماستان، ونىڭ اتىندا جالپى سوماسى 5081543 تەڭگە بولاتىن قارىز بار. بۇكىل مەملەكەتتىك پلاتفورمالاردا ونىڭ دەنساۋلىق جاعدايى تۋرالى راستايتىن قۇجاتتار بار، - دەيدى دەپۋتات.
ال اسحات راحىمجانوۆ كرەديتپەن بايلانىستى الاياقتىق سحەمالارعا بانك مەنەدجەرلەرىنىڭ قاتىسى بار دەگەن مالىمەتى العا تارتتى. دەپۋتات وسى كۇماندى ادامداردى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى تەكسەرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
- ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانك مەنەدجەرلەرىنىڭ قىزمەتىنە جان- جاقتى تەكسەرۋ جۇرگىزىپ، جالعان سەنىمحات ارقىلى كرەديت رەسىمدەۋ فاكتىلەرىنە قۇقىقتىق باعا بەرسىن. ءوز تاراپىمىزدان جوسىقسىز قىزمەتكەرلەردىڭ تولىق ءتىزىمىن ۇسىنامىز جانە تەرگەۋ شەڭبەرىندە، ونىڭ ىشىندە شىعىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاسايمىز، - دەدى اسحات راحىمجانوۆ.
ەربولات ساۋرىقوۆ جامبىل وبلىسى ديقاندارىنىڭ نەسيە مەن ليزينگ تولەمدەرىنە الاڭداۋشىلىق تانىتتى. سونداي-اق ول ديقانداردىڭ پروبلەماسىن شەشۋ ءۇشىن ۇكىمەت باسشىسىنا مىناداي ۇسىنىستار جاسادى:
1. ءوڭىر ديقاندارىنىڭ نەسيە جانە ليزينگ تولەمدەرىن ءبىر جىلعا ەشقانداي ءوسىمپۇلسىز شەگەرۋ؛
2. 2024- 2025 -جىلدارعا ارنالعان سۋبسيديالار مەن ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالار بويىنشا بەرەشەكتەردى تولىق وتەۋدى قامتاماسىز ەتىپ، تولەم كەستەسىن ناقتى بەكىتۋ؛
3. سۋبسيديالاۋ جۇيەسىن قايتا قاراپ، تۇسىنىكسىز، قايشىلىقتى نورمالاردى جويىپ، تەك ناقتى باعىتتالعان، ءادىل قولداۋ مەحانيزمىن ەنگىزۋ؛
4. قارىزىن ۋاقىتىلى وتەي الماعانى ءۇشىن شارۋالاردى سۋبسيديادان ايىرۋ تاجىريبەسىن توقتاتىپ، قايتا سۋبسيديا الۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ؛
5. «قازاگروقارجى» مەن اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىن تارتا وتىرىپ، فەرمەرلەردىڭ جاپپاي بانكروت بولۋىنا جول بەرمەيتىن داعدارىسقا قارسى شارالار پاكەتىن ازىرلەۋ؛
6. ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنە ارنالعان جەكە مەملەكەتتىك باعدارلاما جاساۋ؛
7. كۇزگى دالا جۇمىستارىنا، تۇقىم مەن جانار-جاعارمايعا ارنالعان وڭىرلىك تۇراقتاندىرۋ قورىن جاساقتاۋ.
