ءماجىلىس اقشانى جىلىستاتۋعا، تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋعا قارسى ءىس-قيمىل نورمالارىن قارايدى

استانا. KAZINFORM - بۇگىن ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار قىلمىستىق جولمەن الىنعان كىرىستەردى زاڭداستىرۋعا (جىلىستاتۋعا) جانە تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋعا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن قارايدى. سونداي-اق ءبىرقاتار جاڭا حالىقارالىق قۇجاتتى جۇمىسقا الادى.

ايتا كەتەرلىگى، 23-مامىردا ءماجىلىس سپيكەرى ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن بيۋرو وتىرىسى ءوتىپ، وندا بۇگىنگى جالپى وتىرىستىڭ كۇن ءتارتىبى ناقتىلانعان بولاتىن.

سونىمەن دەپۋتاتتاردىڭ تالقىلاۋىنا ءبىرىنشى وقىلىمدا قىلمىستىق جولمەن الىنعان كىرىستەردى زاڭداستىرۋعا (جىلىستاتۋعا) جانە تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋعا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن قاراۋ ەنگىزىلەدى. قۇجات ۇلتتىق زاڭنامانى حالىقارالىق ستاندارتتارعا، اتاپ ايتقاندا اقشانى جىلىستاتۋعا قارسى كۇرەستىڭ قارجىلىق شارالارىن ازىرلەۋ توبىنىڭ (FATF) ۇسىنىمدارىنا سايكەستەندىرۋ ماقساتىمەن ازىرلەنگەن.

زاڭ جوباسى اياسىندا قارجىلىق مونيتورينگ سۋبەكتىلەرىنىڭ ءتىزىمىن كەڭەيتۋ ۇسىنىلادى. ولاردىڭ قاتارىنا ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىن جانە «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىن قوسۋ كوزدەلىپ وتىر.

سونداي- اق قارجىلىق مونيتورينگ سۋبەكتىلەرىنىڭ ۋاكىلەتتى ورگانعا كۇماندى قىزمەت جونىندە حابارلاما جىبەرۋ مىندەتىن ەنگىزۋ ۇسىنىلادى. بۇدان بولەك، قولما-قول تۇردە مادەني قۇندىلىقتاردى ساتىپ الۋ نەمەسە ساتۋ، ولاردى اكەلۋ نەمەسە اكەتۋ، سونداي-اق سيفرلىق اكتيۆتەرمەن جاسالاتىن وپەراتسيالار بويىنشا 5 ميلليون تەڭگەگە تەڭ نەمەسە ودان اساتىن سوماعا شەكتى ءمان بەلگىلەنەدى.

سونىمەن قاتار زاڭ جوباسىندا قارجىلىق وپەراتسيالاردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا، قارجىلىق مونيتورينگ جۇيەسىن نىعايتۋعا جانە كىرىستەردى زاڭسىز جولمەن زاڭداستىرۋعا (اقشانى جىلىستاتۋعا) ءارى تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋعا قارسى كۇرەس شارالارىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان ءبىرقاتار باسقا نورما دا قاراستىرىلعان.

ەكىنشى وقىلىمدا دەپۋتاتتارعا قىلمىستىق، قىلمىستىق- پروتسەسسۋالدىق جانە قىلمىستىق- اتقارۋ كودەكستەرىن وڭتايلاندىرۋعا قاتىستى تۇزەتۋلەردى قاراۋ ۇسىنىلىپ وتىر. زاڭ جوباسىن پرەزيدەنتتىڭ 2022 -جىلعى 1-قىركۇيەكتەگى «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» قازاقستان حالقىنا جولداۋى اياسىندا بەرىلگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ءۇشىن ۇكىمەت ازىرلەگەن. بۇل تۇزەتۋلەر قۇقىق ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە، مەملەكەتتىك ماجبۇرلەۋ شارالارىن ادىلەتتىلىك پەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ سايكەستىك قاعيداتتارىنا ساي كەلتىرۋگە، سونداي- اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىقتارى مەن نەگىزگى قىزمەت قاعيداتتارىن ءتيىمدى قورعاۋعا باعىتتالعان.

سونىمەن قاتار دەپۋتاتتار «نىسانالى كاپيتال قورلارى (ەنداۋمەنت-قورلار) تۋرالى» جانە ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتى سالاسىنداعى نورمالاردىڭ ارتىق (شامادان تىس) زاڭنامالىق رەگلامەنتتەلۋىن بولعىزباۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭنامالىق تۇزەتۋلەردى قارايدى.

جالپى وتىرىستا ءماجىلىس ءبىرقاتار جاڭا حالىقارالىق قۇجاتتى جۇمىسقا الۋدى جوسپارلاپ وتىر. ولار:

رەسەي فەدەراتسياسىمەن قوستانايداعى چەليابى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالىنىڭ جۇمىس ىستەۋى تۋرالى كەلىسىم
تۇرىكمەنستانمەن قىلمىسپەن كۇرەستە ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كەلىسىم
قاتار مەملەكەتىمەن قازاقستاندىق ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىم
2003 -جىلعى 25-جەلتوقساندا جاسالعان قىرعىز رەسپۋبليكاسىمەن مەملەكەتتىك شەكاراداعى وتكىزۋ پۋنكتەرى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتاما.
مۇنان بولەك، كۇن ءتارتىبىنىڭ جوباسىندا سەنات ۇسىنعان «اكۆاشارۋاشىلىق تۋرالى» زاڭنىڭ جەكەلەگەن باپتارىندا جاڭا رەداكسيادا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر دە قارالادى.

وتكەن اپتاداعى ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا تۇرىكمەنستان جانە قىرعىز ەلىمەن اراداعى كەلىسىمدەردى راتيفيكاتسيالاۋعا قاتىستى زاڭ جوبالارى قابىلدانىپ، ءبىرقاتار جاڭا حالىقارالىق كەلىسىم جۇمىسقا الىنعان ەدى.

سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الىبەك قۋانتىروۆتىڭ مالىمدەۋىنشە، قازاقستان مەن تۇرىكمەنستان اراسىنداعى قارىم- قاتىناس تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن باستاپ دوستىق، ىنتىماقتاستىق رۋحىندا دامىپ كەلەدى.

- وتكەن جىلى قازاقستاندىق ينۆەستورلاردان تۇرىكمەنستانعا تىكەلەي ينۆەستيتسيانىڭ جالپى اعىنى - 16,1 ميلليون ا ق ش دوللارى. بۇل - 2023 -جىلمەن سالىستىرعاندا %24 جوعارى. ال 2008 -جىلدان باستاپ ساناساق، ءبىزدىڭ تۇرىكمەنستانعا قۇيعان ينۆەستيتسيامىز كولەمى 113 ميلليون ا ق ش دوللارعا جەتتى. بىلتىر تۇرىكمەنستاننان قازاقستانعا 0,4 ميلليون ا ق ش دوللار كولەمىندە ينۆەستيتسيا كەلدى. 2008 -جىلدان باستاپ ەسەپتەسەك، 24 ميلليون ا ق ش دوللار ينۆەستيتسيا قۇيىلدى. 2024 -جىلى ەكىجاقتى تاۋار اينالىمى %1,3 عا تومەندەپ، 555 ميلليون ا ق ش دوللار بولدى، - دەيدى ول.

دەپۋتاتتار قابىلداعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى وداقتاستىق قاتىناستاردى تەرەڭدەتۋ جانە كەڭەيتۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ بويىنشا بايانداما جاساعان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اقان راحمەتۋلليننىڭ ايتۋىنشا، شارتتىڭ ماقساتى - قازاق- قىرعىز ىنتىماقتاستىعىنىڭ كەشەندى دامۋىنا قوسىمشا سەرپىن بەرۋ. قۇجاتتا ساياسي، اسكەري، ساۋدا- ەكونوميكالىق، ينۆەستيتسيالىق، اۋىل شارۋاشىلىعى، كولىك-ترانزيت، سۋ-ەنەرگەتيكا، ءبىلىم بەرۋ، عىلىمي- تەحنيكالىق جانە مادەني- گۋمانيتارلىق سالالارداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ جانە ەكىجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەشەندى دامىتۋ ەسكەرىلگەن.

- وسى قۇجات ارى قاراي بارلىق باعىتتا جۇمىس ىستەۋگە، وداقتاستىقتى جان- جاقتى تەرەڭدەتۋگە ارنالعان. قۇجات قازاقستان مەن قىرعىزستان اراسىنداعى جوعارى مەملەكەتارالىق كەڭەس اياسىنداعى، سونداي- اق پارلامەنتارالىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا جاردەمدەسەدى. گەوساياسي تۇراقسىزدىق جاعدايىندا وسى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ - ساياسي ديالوگتى، قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ءوزارا ءىس- قيمىلدى دامىتۋ جانە ەكى مەملەكەتتىڭ ورنىقتى دامۋى ءۇشىن بەرىك نەگىز بولادى. قىرعىز جاعى راتيفيكاتسيا راسىمدەرىن اياقتاعانى تۋرالى 2024 -جىلدىڭ 17-جەلتوقسانىندا حابارلادى. بۇل شارت حالىقتارىمىزدىڭ تۇبەگەيلى مۇددەلەرىنە ساي كەلەدى دەپ باياندايمىز، - دەدى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.

سونداي-اق ءماجىلىس ەكىنشى وقىلىمدا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭدى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە يننوۆاتسيالىق قىزمەت سالاسىن مەملەكەتتىك قولداۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭدى قابىلدادى.

اۆتور

مارلان جيەمباي